I SA/Kr 194/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Zięba Sędziowie: sędzia WSA Piotr Głowacki sędzia WSA Waldemar Michaldo (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 sierpnia 2024 r. skarg M. B. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 grudnia 2023 r. znak SKO.EA/418/139/2023, SKO.EA/418/140/2023, SKO.EA/418/141/2023 i SKO.EA/418/142/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargi. Przedmiotem skarg M.B. (dalej: skarżący) są postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 grudnia 2023 r. znak SKO.EA/418/139/2023, SKO.EA/418/140/2023 i SKO.EA/418/141/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. W stanie faktycznym sprawy trzema pismami z 6 lipca 2023 r. skarżący został powiadomiony przez Prezydenta Miasta Krakowa, że dokonane zawiadomieniami nr [...] z 31 sierpnia 2021 r., [...] z 22 października 2018 r. i [...] z 22 października 2018 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego pozostają w mocy, z tym że egzekwowane należności podlegają aktualizacji do wskazanych przez organ kwot. Trzema pismami z 31 lipca 2023 r. skarżący wniósł "dalszą aktualizację skargi na czynności egzekucyjne" w stosunku do zawiadomień z 6 lipca 2023 r. Skarżący podniósł, że taka procedura jest niezgodna z prawem. Wskazał, że podstawą skarg są dokonane czynności egzekucyjne i pobieranie pieniędzy z naruszeniem ustawy. W innym piśmie z tego dnia skarżący wniósł o umorzenie postępowań egzekucyjnych – wniosek ten został załatwiony w odrębnych postępowaniach. Postanowieniami z 1 września 2023 r. nr EW-01.3160.2.17.2023.MP, EW-01.3160.2.18.2023.MP i EW-01.3160.2.19.2023.MP organ I instancji odmówił wszczęcia postępowań w sprawach "dalszej aktualizacji skarg" dotyczących aktualizacji zawiadomień o zajęciu wierzytelności, z uwagi na bezprzedmiotowość prowadzenia postępowania. Organ wskazał, że aktualizacja zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego jest czynnością techniczną o charakterze informacyjnym i nie stanowi czynności egzekucyjnej w rozumieniu art. 1a pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.; dalej: u.p.e.a.), ponieważ nie jest to działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środek egzekucyjny już został zastosowany (dokonano zajęcia rachunku bankowego) i jest on realizowany przez dłużnika zajętej wierzytelności (bank). Organ podkreślił, że na czynności egzekucyjne z 31 sierpnia 2021 r. [...] i 22 października 2018 r. [...] skarżący wniósł skargi, które zostały oddalone. Ponadto organ już w poprzednich latach odmawiał wszczęcia postępowań ze skarg skarżącego na aktualizacje zawiadomień o zajęciu wierzytelności. U.p.e.a. nie przewiduje instytucji "aktualizacji skargi" czy "dalszej aktualizacji skargi" na czynność egzekucyjną. Przez wzgląd na powyższe organ odmówił wszczęcia postępowania, działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: K.p.a.). Pismami z 2 października 2023 r. skarżący wywiódł zażalenia na postanowienia z 1 września 2023 r. Skarżący wniósł o nadanie dalszego biegu sprawie. Postanowieniami z 7 grudnia 2023 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia organu I instancji. Kolegium podzieliło stanowisko, że aktualizacja zawiadomienia o zajęciu stanowi wyłącznie techniczną czynność o charakterze informacyjnym, która nie podlega zaskarżeniu w trybie skargi na czynność egzekucyjną. Z tych powodów pisma skarżącego nie mogły inicjować postępowania. W skargach na powyższe postanowienia Kolegium skarżący wniósł o zmianę postanowień SKO i nadanie dalszego biegu sprawie. Zaznaczył, że własność prywatna jest chroniona przez Konstytucję RP, a organy naruszyły praworządność. Zarzucił Kolegium, że nie zweryfikowało materiału dowodowego i nie wniknęło w meritum sprawy. W pismach z 29 marca 2024 r. skarżący podtrzymał wyrażoną dotąd argumentację. W odpowiedziach na skargi organ wniósł o oddalenie skarg. Postanowieniem z 30 sierpnia 2024 r. Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skarg skarżącego i postanowił prowadzić je pod sygnaturą I SA/Kr 194/24. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Dokonując kontroli zaskarżonych postanowień Kolegium, Sąd doszedł do przekonania, że nie naruszają one prawa, a skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie jest bezzasadna, nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy aktualizacja zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego stanowi czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Odpowiedź na powyższe pytanie determinuje bowiem to, czy skarżącemu przysługiwały skargi na czynności egzekucyjne, przewidziane w art. 54 § 1 u.p.e.a., czy też należało odmówić mu wszczęcia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Analogiczna kwestia była już przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (m.in. w wyrokach z 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Kr 252/23 oraz z 20 lipca 2023 r. sygn. akt I SA/Kr 89/23). Orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela zawarte w tych orzeczeniach stanowisko i uznaje je za własne. Jak słusznie wskazał organ, w myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Stąd też dla prawidłowej identyfikacji co należy rozumieć przez czynność egzekucyjną istotne znaczenie ma definicja środków egzekucyjnych. Na gruncie dyspozycji art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. (a zatem w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych) należy przez nie rozumieć egzekucję ze wskazanych w tym przepisie aktywów majątkowych (m.in. pieniędzy, wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych). W tym kontekście czynnością egzekucyjną będzie nie każda aktywność organu, ale wszelkie działania organu, które mają na celu doprowadzić ("zmierzać") do zastosowania lub zrealizowania egzekucji, np. z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę itd. (środek określony w katalogu zawartym w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a.). W związku z powyższym czynnościami egzekucyjnymi będą zarówno czynności faktyczne (wykonawcze), jak i wydawane przez organ akty prawne (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 grudnia 2020 r., sygn. II FSK 2176/18; z 25 sierpnia 2020 r., sygn. II FSK 1324/18), o ile jednak ich podjęcie warunkuje zastosowanie lub realizację egzekucji z danego aktywa majątkowego. Stąd też wniosek, że "nie będą czynnościami egzekucyjnymi takie działania organu egzekucyjnego, które nie wiążą się ze stosowaniem przymusu egzekucyjnego lub które wyłączają albo oddalają w czasie możliwość zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego" (por. wyrok NSA z 11 października 2016 r, sygn. II FSK 730/16). Stąd też, skoro aktualizacja zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia wierzytelności nie jest tożsama z zajęciem wierzytelności, to nie można tej czynności uznać za czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Wprawdzie działania organu egzekucyjnego z tym związane odnoszą się do dokonanej czynności egzekucyjnej (zastosowanego środka egzekucyjnego), jednak same nie są czynnością egzekucyjną (por. wyroki NSA: z 11 października 2016 r., sygn. II FSK 712/16, z 7 grudnia 2011 r., sygn. II FSK 1784/10). Wobec tego organ prawidłowo zakwalifikował aktualizacje zawiadomienia jako czynności materialno-techniczne. Te zaś nie mogły być przedmiotem skargi wnoszonej na podstawie art. 54 u.p.e.a. W konsekwencji, złożone w tym przedmiocie skargi nie mogły skutecznie zainicjować postępowania. Dodać należy, że konstatacje te są aktualne niezależnie od nowelizacji u.p.e.a. w z wejściem w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070), zarówno dla postępowań prowadzonych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. na podstawie brzmienia u.p.e.a. do 29 lipca 2020 r., jak i dla postępowań prowadzonych na podstawie przepisów w brzmieniu po nowelizacji. Definicja czynności egzekucyjnej zawarta w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. pozostała bowiem bez zmian. Organy prawidłowo zastosowały art. 61a K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i orzekły o odmowie wszczęcia postępowania. Jak trafnie bowiem wskazały organy obu instancji, art. 61 a § 1 K.p.a. stanowi, że jeżeli żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że "inne uzasadnione przyczyny", o jakich mowa w powyższym przepisie, obejmują sytuacje, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. W sytuacji, gdy brak jest czynności podlegającej zaskarżeniu, należy odmówić wszczęcia postępowania w sprawie, zgodnie z art. 61 a K.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z 6 marca 2013 r., sygn. III SA/Wa 2282/12, wyrok NSA z 18 sierpnia 2015 r. sygn. II FSK 1758/13 ). Odnosząc się do obszernych wywodów skarżącego, warto nadmienić, że jak wskazały organy obu instancji, w rozpatrywanej sprawie właściwą czynność egzekucyjną stanowiły zajęcia rachunku bankowego, na którą to czynność przysługiwały środki zaskarżenia. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżący został o tym pouczony przy doręczaniu mu zawiadomień o zajęciu wierzytelności. Skarżący również w sprawach czynności egzekucyjnych z 31 sierpnia 2021 r. [...] i 22 października 2018 r. [...] skorzystał z przysługujących mu środków zaskarżenia, które zostały oddalone. Zdaniem Sądu ocena prawna zawarta w kontrolowanych postanowieniach i poprzedzających je postanowieniach organu I instancji jest w pełni zasadna i zasługuję na aprobatę. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargi, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a.