I SA/Kr 197/13

WyrokWSA w Krakowie2013-05-09

Skład orzekający: Paweł Dąbek, Inga Gołowska, Ewa Michna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, nie przeprowadzając wystarczającego postępowania dowodowego w zakresie całkowitej nieściągalności zadłużenia oraz rzeczywistych dochodów i sytuacji finansowej skarżącego?
Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwie przeprowadzone postępowanie dowodowe. Organ nie ustalił jednoznacznie, czy wobec skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne i czy zachodzi całkowita nieściągalność zadłużenia. Ponadto, nie zweryfikował rzetelnie dochodów skarżącego, opierając się na niepełnych danych i nie odnosząc się do jego zarzutów dotyczących błędnych ustaleń. W związku z tym, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone.
Stan faktyczny
Skarżący, S.T., prowadzący działalność gospodarczą, zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy w kwocie 53.866,85 zł, powołując się na trudną sytuację finansową i brak majątku. ZUS odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzi całkowita nieściągalność zadłużenia, ponieważ skarżący uzyskuje dochody z działalności gospodarczej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS utrzymał w mocy swoją decyzję. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając błędne ustalenia faktyczne i niezastosowanie ustawy o umorzeniu należności dla osób prowadzących pozarolniczą działalność.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

|Sygn. akt I SA/Kr 197/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 maja 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Ewa Michna, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2013 r., sprawy ze skargi S.T., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 6 grudnia 2012 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 6 grudnia 2012 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. z 2007r. Nr 11 poz. 74 ze zm.; dalej: u.s.u.s.) utrzymał w mocy swoją decyzję nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w łącznej kwocie 53.866,85 zł. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach. Pismem z dnia 13 sierpnia 2012 r. S. T. (dalej: skarżący) wniósł do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – (dalej: ZUS) o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Skarżący podał, że z uwagi na brak zleceń dla jego przedsiębiorstwa (usługi remontowo-budowlane) znajduje się obecnie w trudnej sytuacji finansowej. Ponadto podał, że nie posiada żadnego majątku i nie jest w stanie uregulować zadłużenia. Skarżący wskazał, że jego kontrahenci nie realizują swoich zobowiązań terminowo. Ponadto wykazał, że w ostatnich latach uzyskał dochody na poziomie 5.656,62 w 2009 r., 43.823,76 zł w 2010 r. oraz 5.656,65 w 2011 r., oświadczył przy tym, że jego stałe wydatki związane z utrzymaniem pochłaniają ok. 1.600 zł miesięcznie. Skarżący wskazał również, że ma problemy zdrowotne związane z funkcjonowaniem kręgosłupa i stawów. Skarżący oświadczył, że nie korzystał z pomocy publicznej de minimis. Decyzją z dnia 15 października 2012 r. ZUS odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w łącznej kwocie 53.866,85 zł. Organ ustalił, że skarżący od 1 stycznia 1999 r. prowadzi działalność gospodarczą, nie zatrudniając pracowników. Należności składkowe skarżącego zostały skierowane na drogę egzekucji administracyjnej (za okres od lipca 2006 r. do maja 2012 r.), a należności za 1999 r. objęte układem ratalnym. Poza dochodami wskazanymi przez skarżącego, organ ustalił, że w ciągu pierwszych 7 miesięcy 2012r. skarżący osiągnął dochód w kwocie 14.237,04 zł, a ponadto, że nie jest nigdzie zatrudniony ani nie pobiera świadczeń socjalnych. Dalej organ podał, że skarżący jest osobą stanu wolnego i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jego średni miesięczny dochód to 2.000 zł. Skarżący zamieszkuje w lokalu należącym do jego bratanicy, sam nie jest właścicielem nieruchomości. Ponadto nie posiada zobowiązań publicznoprawnych ani nie ujawnił, czy posiada cywilnoprawne. Organ stwierdził, ze skarżący nie powołuje się na jakiekolwiek dolegliwości zdrowotne. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ZUS uznał, że sytuacja skarżącego nie wyczerpuje przesłanek umorzenia należności za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Skarżący bowiem prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje stały dochód – nie sposób zatem mówić o nieściągalności zadłużenia. Organ wskazał jednak że w ramach egzekucji należności za 1999 r. na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych stwierdzono całkowitą ich nieściągalność, jednak egzekucja należności za lata 2006 – 2012 jest w dalszym ciągu aktualna. Organ stwierdził również, że uregulowanie zaległości nie pozbawi skarżącego ani jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Organ wskazał, że skarżący prowadząc przedsiębiorstwo uzyskuje dochód pozwalający na sukcesywną spłatę zadłużenia. Pismem z dnia 29 października 2012 r. skarżący złożył do Prezesa ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący podał, że kwoty jego dochodu wyliczone przez organ mijają się z prawdą, nie uwzględniając wysokości nieuregulowanych faktur. Zaproponował zatem ZUS, by przejął jego wierzytelności z ich tytułu i umorzył zaległości z tytułu składek. Skarżący ocenił również, że wydana decyzja to próba zmuszenia go do korzystania z pomocy socjalnej państwa, co uznał za nieadekwatne do rzekomej dbałości ZUS o interes społeczny. Ponadto skarżący zasygnalizował, że w jego sytuacji występuje całkowita nieściągalność zadłużenia z uwagi na brak majątku. Decyzją z dnia 6 grudnia 2012 r. ZUS po ponownym rozpoznaniu sprawy utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję. Organ streścił dotychczasowy przebieg postępowania oraz przypomniał treść przepisów regulujących zasady umarzania zaległości składkowych. Podkreślił przy tym, że decyzje w tym przedmiocie zapadają w ramach uznania administracyjnego. Organ w pełni potwierdził ustalenia faktyczne oraz ich ocenę, wyrażoną w swojej poprzedniej decyzji. Stwierdził mianowicie, że sytuacja skarżącego nie spełnia przesłanki całkowitej nieściągalności zadłużenia. W szczególności organ podał, że skarżący nie wykazał (np. dostarczając kopie faktur), że posiada nieuregulowane wierzytelności cywilnoprawne. Organ przypomniał również, że brak majątku nieruchomego nie jest tożsamy ze stwierdzeniem całkowitej nieściągalności zadłużenia, wskazując, że dłużnik odpowiada za zobowiązania całym (również przyszłym) swoim majątkiem. Pismem z dnia 7 stycznia 2013 r. S. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej zmianę. Skarżący podał, że jego sytuacja wyczerpuje znamiona całkowitej nieściągalności zadłużenia. Ponadto wskazał, że ZUS wadliwie nie zastosował w sprawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551 ze zm.). Odpowiadając na skargę, ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, została wydana z naruszeniem prawa, skutkującym koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Wadliwość zaskarżonej decyzji wynika z niewłaściwie przeprowadzonego postępowania dowodowego. Rozpoznając niniejszą sprawę należy jednak najpierw przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Jak wynika z ust. 3 tego przepisu, całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję albo gdy 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Powyższe wyliczenie stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej: rozporządzenie). Wskazanymi w tym akcie przesłankami umożliwiającymi umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny (w tej części przepis podlega wykładni ścisłej zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extendandae). Wypełniając upoważnienie ustawowe, Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wskazał przykładowe stany faktyczne, w których może nastąpić umorzenia zaległości. Zgodnie z tym rozporządzeniem, możliwość umorzenia należności istnieje np.: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) w przypadku poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności oraz w razie 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym organ obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Ma to szczególne znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, czy też odmówić mu możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych przez prawo, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie (tak NSA w wyroku z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II GSK 176/07, LEX nr 399183). W pierwszej kolejności należy wskazać, że z akt sprawy nie wynika, na podstawie jakich okoliczność organ ustalił, że w stosunku do skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Tymczasem, jak wynika z art. 28 ust. 2 u.s.u.s., możliwość umorzenia zaległości następuje wówczas, gdy stwierdzi się ich całkowitą nieściągalność. Otwiera to organowi administracyjnemu drogę do rozważenia, czy faktycznie w konkretnym stanie faktycznym, istnieje możliwość zastosowania ulgi. Podstawą jednak dla dokonania takich rozważań przez organ, jest jednoznaczne stwierdzenie, że ma do czynienia z całkowitą nieściągalnością. W realiach niniejszej sprawy, należało zbadać przesłanki całkowitej nieściągalności określone w punktach 5 i 6 omawianego przepisu. Organ powinien zatem przeprowadzić postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia, czy naczelnik urzędu skarbowego bądź komornik sądowy stwierdzili brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, ewentualnie, czy jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. W tym celu organ powinien przeprowadzić odpowiednie czynności, których efektem byłoby ustalenie, czy w stosunku do skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne i na jakim jest ono etapie. Ewentualnie organ powinien ustalić, czy toczyło się takie postępowanie oraz w jaki sposób i dlaczego zostało zakończone. Dopiero odpowiedź na to pytanie pozwoliłaby organowi dokonać jednoznacznych ustaleń, czy w stosunku do skarżącego zachodzi całkowita nieściągalność składek. Wprawdzie organ podał w uzasadnieniu swojej decyzji, że egzekucja taka jest prowadzona, lecz nie wskazał żadnych dowodów na podstawie których okoliczność ta została stwierdzona. Oznacza to tym samym, że sformułowanie to jest gołosłowne i nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Decyzja w tym zakresie jest oczywiście wadliwa. Jak wynika bowiem z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Jeżeli zatem organ podaje w decyzji określony fakt, powinien równocześnie wskazać na podstawie jakiego dowodu fakt ten został ustalony. Zarówno decyzja wydana w I instancji, jak i zaskarżona decyzja dowodów takich jednak nie wskazuje, czyli decyzje te naruszają powołany wyżej przepis i już z tego powodu należy stwierdzić, że są one wadliwe. Wadliwość tych decyzji powoduje w konsekwencji, że Sąd nie może zweryfikować powyższego stwierdzenia organu i w konsekwencji ma ona istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia organu. Ponadto w ocenie Sądu, organ administracyjny nienależycie ustalił również pozostały stan faktyczny sprawy. Weryfikując, czy z uwagi na stan majątkowy i sytuację rodzinną skarżący nie jest w stanie opłacić należności ZUS-u, ponieważ pociągnęłoby to dla niego zbyt ciężkie skutki, organ uznał, że w sprawie nie zachodzą takie okoliczności. Wniosek taki wywiódł z faktu, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, osiąga stałe dochody i nadal prowadzi działalność gospodarczą. Dalej organ wskazał, że po pokryciu wydatków, pozostają mu środki, które pozwalają przynajmniej na częściowe regulowanie należności. Z zaskarżonej decyzji nie wynika jednak, na jakiej podstawie organ ustalił wysokość osiąganych miesięcznych dochodów skarżącego. Z uzasadnienia decyzji wydanej po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zdaje się wynikać, że organ przyjął w tym zakresie ustalenia dokonane w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji w I instancji. Niemniej jednak zwrócić należy uwagę, że skarżący zaskarżając decyzję wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakwestionował ustalenia w tym zakresie podając, że nie są one zgodne z rzeczywistością. Tymczasem z zaskarżonej decyzji nie wynika, aby przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ się do tego odniósł. Nie wiadomo zatem na podstawie jakich okoliczności organ ustalił, że skarżący osiąga miesięczne dochody w wysokości 2.000 zł. Można jedynie domyślać się, że organ przyjął z zeznań PIT skarżącego wysokość osiągniętych w ciągu roku przychodów i na tej podstawie ustalił wysokość dochodu. Należy jednak przypomnieć, że przychód a dochód to dwie odmienne instytucje. Czym innym bowiem jest osiągnięcie przychodu, czym innym natomiast osiągnięcie dochodu. Organ powinien przy tym ustalić rzeczywisty dochód skarżącego, a nie opierać się tylko i wyłącznie na osiągniętym przychodzie. Wymaga to oczywiście przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, lecz obowiązek ustalenia dochodu osoby ubiegającej się o zastosowanie ulgi, obciąża organ. Tymczasem organ nie przeprowadził żadnych czynności zmierzających do ustalenia, jakie w rzeczywistości dochody uzyskuje skarżący. Powyższe oznacza, że wbrew twierdzeniom ZUS, nie ustalił on właściwie stanu faktycznego sprawy. Istotą postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy zachodzą przesłanki do umorzenia, wynikające z rozporządzenia, koniecznym jest bowiem ustalenie dochodów oraz niezbędnych wydatków skarżącego. Nie do zaakceptowania jest przy tym stwierdzenie organu, że to skarżący nie wykazał określonych faktów i to jedynie na nim spoczywa ciężar takiego udowodnienia. Już to stwierdzenie organu świadczy, że nie ustalił on należycie stanu faktycznego sprawy. Jeżeli organ miał pewne wątpliwości, powinien podjąć próbę przesłuchania skarżącego w charakterze strony. Gdyby zaś dowodu tego nie udało się przeprowadzić, organ powinien wezwać skarżącego do złożenia pisemnych wyjaśnień odnośnie wątpliwości organu co do rzetelności przedłożonego oświadczenia. Działania takie nie zostały jednak podjęte, co potwierdza nienależyte ustalenie stanu faktycznego. Ponadto, jak zauważa organ, wskazane powyżej przepisy art. 28 ust. 1, 2 i 3a u.s.u.s. oparte są na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego". Kontrola przez Sąd legalności decyzji wydanych w tych ramach sprowadza się w pierwszej kolejności do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organy uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych oraz czy w ramach swego uznania nie naruszyły one zasady swobodnej oceny dowodów, jak również, czy stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony. Z całą stanowczością należy się opowiedzieć przeciwko prezentowanemu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych poglądowi, że w każdej sytuacji, w razie spełnienia przez zainteresowanego przesłanek do wydania decyzji (uznaniowej) organ ma dowolność w wyborze kierunku decyzji. W przekonaniu Sądu, organ wydający decyzję administracyjną o charakterze uznaniowym wciąż musi uwzględniać szereg reguł ogólnych, rządzących funkcjonowaniem struktur władzy publicznej, a zwłaszcza zasady demokratycznego państwa prawnego i wynikającej z niej zasady proporcjonalności (także np. art. 7 k.p.a.) oraz dokonać m.in. oceny relacji interesu społecznego i interesu indywidualnego zainteresowanego w sprawie. Prawidłowe zastosowanie tych zasad może (w niektórych stanach faktycznych) doprowadzić do tego, że zakres swobodnego uznania organu zostanie drastycznie ograniczony. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ponownie rozpatrując sprawę winien przede wszystkim wziąć pod uwagę wszelkie dyrektywy wskazane w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności, organ powinien rzetelnie i wszechstronnie ustalić stan faktyczny, zwłaszcza w zakresie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego, jak również ustalić rzeczywiste dochody skarżącego. W zaskarżonej decyzji musi znaleźć się informacja, jakie miesięczne dochody uzyskuje skarżący i w jaki sposób organ dokonał takich ustaleń. Będzie to punkt wyjścia dla dalszych rozważań organu. Po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonując analizy prawnej winien pamiętać, iż uznanie administracyjne nie oznacza dowolności w wyborze kierunku decyzji względem jednostki. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" oraz art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Jak wynika bowiem z motywów wskazanych w niniejszym uzasadnieniu, organ naruszył w szczególności art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na tożsamość naruszenia prawa, na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd zastosował ten środek również względem decyzji wydanej przez organ w pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, orzeczono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło