I SA/Kr 1971/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013r na posiedzeniu niejawnym wniosku W.K. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 października 2013r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległych składek na ubezpieczenia p o s t a n a w i a ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W dniu 9 grudnia 2013r. skarżący złożył wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję ZUS z dnia 21 października 2013r. wydaną w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległych składek na ubezpieczenia. Skarżący domaga się ustanowienia adwokata z urzędu z uwagi na niskie dochody, brak oszczędności. Wskazuje, iż jest osobą bardzo schorowaną, prowadzi samodzielne gospodarstwo. Dodaje, iż nie ma na chleb, leków nie jest w stanie wykupywać bo nie ma pieniędzy. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący przedłożył kopie następujących dokumentów: wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 6 kwietnia 2005 roku sygn. akt III AUa 2932/03 o przyznaniu renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od 1 listopada 2002 r. do 31 grudnia 2005 r., pisma MOPS z dnia 10 września 2013 roku o niekorzystaniu przez skarżącego z pomocy społecznej od lipca 2012 roku, zaświadczeń lekarskich z dnia 20 marca 2013 roku i 10 września 2013 roku o stanie zdrowia skarżącego, czterech kart leczenia szpitalnego, skierowania z dnia 31 lipca 2012 roku do poradni specjalistycznej, wyniku badania specjalistycznego z dnia 24 lutego 2012 roku, orzeczeń z dnia 3 kwietnia 2012 roku i z dnia 4 czerwca 2012 roku o stopniu niepełnosprawności oraz umowy użyczenia nieruchomości z dnia 14 maja 2013 roku.( również dane na podst. akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1609/13 ). Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samotnie. Aktualnie nie wykazuje żadnych dochodów. W listopadzie 2006r. pozbawiono go prawa do renty, natomiast od lipca 2013r. również pozbawiono skarżącego prawa do zasiłku stałego. Z oświadczenia skarżącego, znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż w skład majątku W.K. wchodzi budynek, w którym w latach 1999-2002 prowadził on działalność gospodarczą w formie cukierni posadowiony na 39-arowej działce. Od 2002 roku skarżący nie czerpie z niego żadnych korzyści, użyczył budynek córce J. Skarżący jest także właścicielem mieszkania o powierzchni 36 m², w którym aktualnie zamieszkuje jego dotychczasowa właścicielka. Nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Sam zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym. Instytucja przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów czy ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie skarżącemu adwokata z urzędu. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby czy sensowności udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Nie ma też znaczenia ew. argument strony o braku znajomości prawa. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. W przedmiotowej sprawie skarżący aktualnie nie posiadający żadnych dochodów, pozbawiony prawa do renty, prawa do zasiłku stałego, nie posiadający również oszczędności, nie będzie w stanie, zdaniem orzekającego, poczynić oszczędności w celu zgromadzenia stosownej kwoty środków finansowych dla ustanowienia dla siebie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Sytuacja materialna i zdrowotna skarżącego nie jest łatwa. W.K. jest osobą niezdolną do pracy, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Pogarszający się stan zdrowia wnioskodawcy wymaga prowadzenia specjalistycznych badań oraz leczenia. Posiadane przez niego składniki majątkowe w postaci działki i budynku, w którym prowadził w latach 1999-2002 działalność gospodarczą oraz mieszkania o powierzchni 36 m² nie przynoszą mu żadnych dochodów. Na nieruchomości ustanowiona jest przez ZUS hipoteka w kwocie 36 tys. zł. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Jak wynika z oświadczeń i dokumentów przedłożonych przez skarżącego również do sprawy o sygn. III SA/Kr 1061/13 W.K. zajmuje wydzielony pokój w lokalu kwaterunkowym przy ul. R. w K. W mieszkaniu tym zamieszkuje także była żona wnioskodawcy i jego syn. Skarżący nie uczestniczy w kosztach utrzymania zajmowanego lokalu, opłaty ponosi jego była żona. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).