I SA/Kr 1975/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącego M. C. od postanowienia Referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 6 października 2017 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 2 listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za maj 2010 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący zwrócił się do tutejszego Sądu z wnioskiem o zwolnienie go w rozpoznanej sprawie od kosztów sądowych w całości. Skarżący podał, że gospodarstwo domowe tworzy wraz z żoną oraz dwiema córkami w wieku 13 i 18 lat. Podał, że w 2007 r. miał ciężki wypadek, który spowodował u niego uraz głowy i trwały niedowład kończyn dolnych i częściowo górnych. Pomimo tego, że w latach 2008-2009 przeszedł rehabilitację w Niemczech jego obecny stan zdrowia nie pozwala mu na prowadzenie działalności gospodarczej ani na podjęcie pracy zarobkowej, dlatego też pozostaje na utrzymaniu żony. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują: opłaty za energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci i inne opłaty za dom - w wysokości 1000 zł oraz wydatki na żywność i środki czystości - w kwocie 1000 zł. Skarżący nie posiada oszczędności oraz przedmiotów o wartości powyżej 5000 zł, działalność żony nie przynosi dochodów a on jest zobowiązany do płacenia alimentów, które reguluje za niego matka. Skarżący podniósł również, że jego zadłużenie wobec wierzycieli wynosi około kilku milionów złotych a między nim a żoną ustanowiona została rozdzielność majątkowa małżeńska. Zarządzeniami z dnia 9 czerwca i 4 września 2017 r. wezwano skarżącego do przedłożenia dodatkowych informacji dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, m.in. spisu miesięcznych wydatków rodziny, związanych z bieżącymi potrzebami - popartego odpowiednimi rachunkami; wyciągów z kont bankowych skarżącego, obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan; wyciągów z kont bankowych jego żony (zarówno osobistych jak i firmowych) - obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan; wyciągów z ich lokat bankowych, zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za 2016 r.; zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością, współwłasnością skarżącego lub o ich braku; oświadczenia określającego co stało się z mieszkaniem przy ul. [...] w K.; dowodów przelewów, przekazów rat kredytowych, za ostatni miesiąc; orzeczenia (lub jego kserokopii) zasądzającego alimenty na rzecz małoletnich córek skarżącego; dowodów na okoliczność zadłużenia skarżącego; kserokopii wyroku rozwodowego. W odpowiedzi skarżący oświadczył, że nie posiada na terenie Polski żadnego majątku, rachunków bankowych ani lokat, ruchomości ani nieruchomości a od dnia 6 czerwca 2017 r. jest po rozwodzie z żoną. Postanowieniem z dnia 6 października 2017 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego uzasadniając, m.in., że skarżący – pomimo dwukrotnego wezwania nie przedłożył dokumentów, które umożliwiłyby dogłębną analizę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. W sprzeciwie skarżący podniósł, że w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu wyjaśnił, że jest po rozwodzie oraz nie posiada żadnego majątku na terytorium RP, co – w jego ocenie "w całości wyczerpuje wezwanie Sądu i wykazuje jego stan majątkowy". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie bowiem prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, o czym stanowi art. 246 § 1 pkt 1 ustaw z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 2017, poz. 1369 ze zm./, dalej zwanej "p.p.s.a". Ciężar wykazania (uprawdopodobnienia) przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Referendarz (Sąd) nie jest zobowiązany - z zastrzeżeniem regulacji art. 255 p.p.s.a., do prowadzenia w tym zakresie dochodzeń (por. postanowienia NSA z dnia 31 grudnia 2004 r. GZ 146/04, z dnia 18 lutego 2005 r. OZ 1510/04, z dnia 3 marca 2008 r. I FZ 74/08, z dnia 23 marca 2012 r. I OZ 184/12, wszystkie orzeczenia na www.nsa.gov.pl). Zwrot "gdy osoba ta wykaże", zawarty w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Innymi słowy, to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek należytego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, a zatem posiadanego majątku, uzyskiwanych dochodów oraz wydatków. W sytuacji, gdy przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności faktyczne są niewiarygodne lub niekompletne, wspomniany wyżej obowiązek nie jest wypełniony. To z kolei powoduje, że sąd nie może ocenić sytuacji materialnej wnioskodawcy i musi odmówić przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2015 r. II OZ 1394/14). Podkreślenia wymaga, że same tylko oświadczenia czy twierdzenia podatnika są w aspekcie uznania określonego faktu za uprawdopodobniony niewystarczające. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Informacje na temat możliwości płatniczych powinny być na tyle szczegółowe, aby możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero wyczerpujący opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych pozwala sądowi w pełni określić i ocenić sytuację strony, która ubiega się o to prawo (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r. II OZ 13/15). Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 22 października 2014 r. II FZ 1294/14). Uchylając się od pełnej współpracy z Sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez Sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2014 r. I FZ 28/14 oraz z dnia 24 lipca 2014 r., II GZ 393/14).Jeżeli jednak wnioskodawca odmawia nadesłania dokumentów, Sąd nie jest obowiązany do formułowania kolejnych wezwań do ich przedstawienia, ale dokonuje oceny w oparciu o już dostarczone materiały (por. postanowienie z dnia 4 listopada 2014 r. I OZ 959/14). Ponadto wnioskujący o przyznanie prawa pomocy, obowiązany jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków, ale również, że podjął wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. W rozpoznawanej sprawie, skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanki, która warunkuje zwolnienia go od kosztów sądowych. Nieprzedłożenie przez skarżącego dokumentów, o które był dwukrotnie wzywany uniemożliwiły ocenę sytuacji materialnej skarżącego oraz analizę jego możliwości płatniczych również w kontekście pokrycia kosztów niniejszego postępowania. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.