I SA/Kr 1994/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Kuśnierz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lutego 2017 r. sprzeciwu W.G. od zarządzenia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 października 2016 r. pozostawiającego wniosek W.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego bez rozpoznania w sprawie ze skargi W.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia utrzymać w mocy zarządzenie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 października 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 30 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 1994/15 oddalił skargę W.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Skarżący wniósł 1 lipca 2016 r. (data wpływu) do Sądu wniosek o zwolnienie go od opłat sądowych. W wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego z 29 lipca skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych wniosku przez jego złożenie na formularzu "PPF". Do wezwania załączono druk "PPF". W dniu 5 września 2016 r. do Sądu wpłynął niepodpisany wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy sporządzony na nieobowiązującym druku "PPF". W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 8 września 2016 r. Skarżący został wezwany do wypełnienia oraz odesłania w terminie 7 dni przesłanego mu druku formularza "PPF" pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W wyznaczonym terminie Skarżący przesłał do Sądu podpisany i wypełniony nieobowiązujący druk "PPF". Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem z dnia 20 października 2016 r. pozostawił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego bez rozpoznania. W.G. wniósł w terminie sprzeciw od powyższego zarządzenia, podnosząc, że przesłane przez niego formularze pochodzą ze strony ministerstwa i są prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.) od zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stosownie natomiast do art. 260 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane wskazane na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Powyższy wymóg przewiduje art. 252 § 2 P.p.s.a., a złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w formie innej, niż tego wymagają przepisy prawa, stanowi jego brak formalny w rozumieniu art. 49 § 1 P.p.s.a. (por. uchwała NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, ONSAiWSA 2008, nr 5, poz. 74). W takiej sytuacji należy wezwać do uzupełniania tego braku w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W konsekwencji zaniechanie powyższej czynności musi pociągnąć za sobą realizację wskazanego rygoru, czyli pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Zgodnie z art. 257 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W myśl art. 256 § 1 P.p.s.a. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia: wzór i sposób udostępniania urzędowego formularza, o którym mowa w art. 252 § 2, odpowiadającego wymaganiom przewidzianym dla pism strony, szczególnym wymaganiom postępowania o przyznaniu prawa pomocy, zawierającego niezbędne pouczenie co do sposobu jego wypełnienia i skutków niedostosowania się do określonych wymagań. Wzór urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zawierającego niezbędne pouczenie co do sposobu jego wypełnienia i skutków niedostosowania się do określonych wymagań, określono w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.), wydanego na podstawie ww. ustawowego upoważnienia. Powyższe rozporządzenie weszło w życie z dniem 29 sierpnia 2015 r. i od tej daty ustalonym wzorem formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy dla osób fizycznych jest wzór określony w załączniku 1 do powołanego wyżej rozporządzenia. Taki też formularz został przesłany Skarżącemu dwukrotnie, jako załącznik do pism z 1 sierpnia i 9 września 2016 r., w wykonaniu zarządzeń z 29 lipca i 8 września 2016 r. Skarżący każdorazowo był też informowany, że formularz ten należy wypełnić oraz odesłać do Sądu w terminie 7 dni od dnia doręczenia pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 252 i art. 257 P.p.s.a.) Pomimo tego skarżący odesłał formularz "PPF" według wzoru określonego w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. z 2003 r. nr 227, poz. 2245), który nie spełnia obecnie wymogu, o którym mowa w art. 252 § 2 P.p.s.a. Wyjaśnić należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy ma charakter sformalizowany, a prawidłowo złożone oświadczenie majątkowe, będące częścią formularza o przyznanie prawa pomocy, jest elementem niezbędnym do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji uznać należy, że żądanie przyznania prawa pomocy w sprawie nie mogło otrzymać merytorycznego biegu. Wskazać trzeba, że zarzut Skarżącego, iż formularze przesłanego przez niego pochodzą ze strony ministerstwa i są prawidłowe, nie ma w tych okolicznościach znaczenia i nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Należy przy tym wskazać, że zgodnie z § 2 ww. rozporządzenia z 19 sierpnia 2015 r., urzędowe formularze udostępnia się nieodpłatnie w budynkach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych. Wzory urzędowych formularzy udostępnione są ponadto w Biuletynie Informacji Publicznej Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych (strony internetowe: http://www.nsa.gov.pl/formularze.php i http://bip.krakow.wsa.gov.pl/57/172/wzory-formularzy.html). Wyjaśnić należy, że obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Prawidłowe zastosowanie przez Sąd przepisów P.p.s.a. poprzez żądanie złożenia wypełnionego wniosku o przyznanie prawa pomocy na przesłanym Skarżącemu formularzu PPF nie jest więc naruszeniem przepisów i norm gwarantujących obywatelowi swobodny dostęp do niezawisłego i bezstronnego sądu. Jeszcze raz trzeba podkreślić, że aktualny formularz spełniający wymóg, o którym mowa w art. 252 § 2 P.p.s.a., został przesłany Skarżącemu przez Sąd dwukrotnie, ze stosownym pouczeniem. Skorzystanie przez Skarżącego z nieaktualnego formularza, bez względu na źródło jego pochodzenia, nie mogło odnieść skutku rozpoznania wniosku o prawo pomocy, a musiało się spotkać z zastosowaniem rygoru pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W tym stanie rzeczy, wobec zawarcia wniosku w nieaktualnym formularzu Sąd, działając na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., postanowił utrzymać w mocy zarządzenie referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania.