I SA/Kr 20/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Maja Chodacka WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 listopada 2021 r., nr: [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz S. M. kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z 19 stycznia 2021 r., znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 218, dalej w skrócie; "ustawa o COVID") odmówił skarżącemu S.M. prawa do zwolnienia z opłacania należnych składek za miesiąc listopad 2020 r. Decyzję doręczono skarżącemu drogą elektroniczną w dniu 20 stycznia 2021 r. Wnioskiem nadanym 27 października 2021 r. skarżący zwrócił się do organu o ponowne rozpoznanie sprawy. Decyzją z 9 listopad 2021 r., znak; [...] organ stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu organ podał, że stosowanie do treści art. 129 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako "k.p.a."), termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął 3 lutego 2021 r. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący domagał się uchylenia powyższej decyzji, zarzucając, że narusza ona: 1. art. 15 zzzzzn4 ust. 1-3 ustawy o COVID, przez zaniechanie przez organ obowiązku zawiadomienia skarżącego, zgodnie z ust. 1 tego przepisu i wyznaczenia skarżącemu terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem decyzji organu z 19 stycznia 2021 r.; 2. art. 154 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 31zq ust. 8 w zw. z art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID przez zaniechanie rozpatrzenia wniosku skarżącego z 27 października 2021 r. jako wniosku o zmianę decyzji organu z 19 stycznia 2021 r. podczas gdy za zmianą tej decyzji przemawiał słuszny interes strony. Skarżący wniósł nadto o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ stwierdzając uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zawiadomił go o tym uchybieniu i zaniechał wyznaczenia mu terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia tego wniosku, mimo obowiązku wynikającego z art. 15zzzzzn4 ust. 1 i 2 ustawy o COVID. Skarżący wskazał, że powołane przepisy weszły wprawdzie w życie od 16 grudnia 2020 r., tj. już po doręczeniu decyzji odmawiającej mu zwolnienia ze składek oraz po upływie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Dalej skarżący wskazał, że przyczyną odmowy zwolnienia ze składek był fakt ustalenia przez organ, że przeważającym przedmiotem prowadzonej przez niego działalności wskazanym w rejestrze REGON na dzień 30 września 2020 r., była produkcja pozostałych artykułów spożywczych, gdzie indziej niesklasyfikowana. Skarżący zarzucił organowi, że poza zbadaniem rejestru REGON zaniechał jakichkolwiek innych czynności mających na celu ustalenie faktycznie wykonywanej przez niego przeważającej działalności. Tymczasem art. 31 zo ust. 10 ustawy o COVID nie uzasadnia przyznania zwolnienia od rodzaju działalności ujawnionej w rejestrze REGON lub CEIDG, lecz od rodzaju faktycznie prowadzonej przeważającej działalności, którą w niniejszej sprawie była działalność restauracyjna. W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu podlega decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzająca uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 123 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020., poz. 266 ze zm., dalej "u.s.u.s.") w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Z kolei art. 83 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 83b ust. 1 u.s.u.s., jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. ZUS jako podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazał między innymi art. 134 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Organ wskazał też na brzemiennie art. 129 § 2 k.p.a., zgodnie z którym odwołanie należy wnieść w terminie czternastu dnia od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia. Zatem uchybienie terminu do wniesienia odwołania oznacza uchybienie czternastodniowemu terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W niniejszej sprawie, decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu 20 stycznia 2021 r. drogą elektroniczną. Zatem czternastodniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy- zgodnie z wyżej powołanymi przepisami - upływał 3 lutego 2021 r. W związku z tym, że skarżący złożył przedmiotowy wniosek dopiero 27 października 2021 r., zaskarżoną decyzją organ stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Sądu stanowisko organu jest nieprawidłowe, bowiem nie uwzględnia ono, że powołane przepisy podlegają istotnym modyfikacji w drodze ustawy o COVID. Ustawą dnia 15 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2255), na mocy której (art. 1 pkt 24) od dnia 16 grudnia 2020 r. wprowadzono m.in. przepis art. 15zzzzzn4 ust. 1 przewiduje, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Z kolei art. 15zzzzzn4 ust. 2 ustawy o COVID-19 w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powołane przepisy weszły wprawdzie w życie od 16 grudnia 2020 r,, a więc po doręczeniu skarżącemu wydanej w niniejszej sprawie decyzji pierwszej instancji oraz po upływie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii ogłoszono od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii Dz. U. z 2020 r. poz. 491). Omawiana regulacja niejako koryguje nowelizację ustawy o COVID dokonaną ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. poz. 875), w wyniku której m.in. uchylono przepis art. 15zzr ustawy o COVID obowiązujący od 31 marca 2020 r. i przewidujący w ust. 1 pkt 2, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki - nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. W rozpoznawanej organ nie zastosował art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID mimo, że przepis ten winien mieć zastosowanie. Doszło bowiem do uchybienia terminu, od zachowania którego uzależnione jest udzielenie skarżącemu ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, co stanowi przesłankę zawiadomienia strony postępowania przewidzianą w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19. Organ uznając, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie skierował do skarżącego zawiadomienia, o którym mowa w tym przepisie, pomimo ciążącego na nim w tym zakresie obowiązku. Organ tym samym naruszył przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę ZUS zawiadomi skarżącego o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wyznaczy mu przewidziany prawem termin do wystąpienia o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Z uwagi na powyższe, stwierdzając naruszenie wyżej powołanych przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 14 ust.1 pkt 1 lit. c ) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz.1804 ze zm.). Na kwotę kosztów postępowania złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika powiększone o opłatę skarbową od pełnomocnictwa.