I SA/Kr 2009/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2013r na posiedzeniu niejawnym wniosku P.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 października 2012r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 12 lutego 2012r. skarżący P.C. działając przez swego pełnomocnika, złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 października 2012r. wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu swego wniosku podaje, iż prosi o przyznanie mu częściowego zwolnienia od kosztów albowiem nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wskazuje, iż z prowadzonej działalności gospodarczej – komandatariusz spółki "G" sp. z o.o. nie osiąga obecnie żadnych dochodów. W związku z trudną sytuacją materialną pomaga mu rodzina. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę jako komandatariusz Spółki "B" sp.z o.o. a dochód określa na kwotę 1000 zł. Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika , iż skarżący nie posiada na własność żadnych nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie sądowe do uzupełnienia braków złożonego uprzednio formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, iż mieszkanie, które wynajmuje skarżący jest własnością spółki "H", a wysokość czynszu zawiera w sobie opłaty za media. Wnioskodawca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Oświadcza, iż pomaga mu najbliższa rodzina, jest to pomoc w formie wyżywienia. Na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wyjaśnia, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, mieszkanie wynajmuje od spółki, a pomoc od najbliższej rodziny świadczona jest w formie wyżywienia. Przedstawia PIT 36L za 2011 rok. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Po analizie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy orzekający uznał, iż skarżący nie wykazał w sposób niewątpliwy, iż nie jest w stanie uiścić wymaganych na obecnym etapie postępowania sądowego kosztów sądowych. W ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego należnego od złożonej skargi bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Dane zwarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy dokładności, o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wezwanie do uzupełnienia danych zostało wykonane przez skarżącego w wybiórczym zakresie. Stosownie do treści art. 255 cyt. ustawy – strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli jej oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub też gdy budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń oznaczało, iż dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczały do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Orzekający nie dysponował danymi dotyczącymi zarówno źródeł utrzymania skarżącego, rzeczywistej wysokości uzyskiwanych dochodów, jak również ponoszonych kosztów utrzymania. Okoliczności tych skarżący nie wyjaśnił jednak w sposób precyzyjny i oczywisty. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał jedynie, iż utrzymuje się z dochodów osiąganych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, które to dochody wynoszą około 1000 zł. Z drugiej jednak strony, w tym samym formularzu oświadczył, iż nie osiąga obecnie żadnych dochodów jako komandatariusz Spółki B.. Skarżący przedstawił jedynie PIT za 2011r. z którego wynika, iż przychód w tymże roku wyniósł 469 361,70 zł, koszty 548 529,46 zł, starta – 79 167,76 zł. Oznacza to, iż w 2011r. skarżący obracał znaczącymi środkami finansowymi, brak jest natomiast aktualnych danych i dokumentów odnoszących się do 2012 roku i do obecnego dochodu, a jak zaznaczono powyżej, pojawiła się w tej kwestii nawet sprzeczność w samych wyjaśnieniach skarżącego. Wnioskodawca oświadcza, iż wynajmuje mieszkanie, a w czynszu zawierają się również opłaty za media. Nie precyzuje natomiast jakiego rzędu są to kwoty i ile faktycznie wynosi czynsz. Ma to istotne znaczenie w kontekście niewyjaśnionych precyzyjnie aktualnych dochodów. Skarżący również, pomimo wezwanie, nie wyjaśnił do kogo należy dom, w którym jest zameldowany. Nie oświadczył, czy posiada samochód. Nie wykazał, z jakich środków pokrywane są koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest konieczny. Skarżący nie oświadczył również czy posiada rachunki bankowe i czy ma zgromadzone na nich środki finansowe, lokaty terminowe itp. Ponadto – z oświadczeń skarżącego wynikają kolejne nieścisłości powodujące wątpliwości orzekającego. Wnioskodawca oświadcza, iż prowadzi sam gospodarstwo domowe, gdy tymczasem z drugiej strony wskazuje, że uiszczenie przez niego wymaganego wpisu sądowego spowodowałoby uszczerbek dla jego rodziny. Jest to nieścisłość sugerująca wspólne gospodarstwo domowe z innymi osobami, o których skarżący nie wspomina, oświadczając jedynie, iż korzysta z ich pomocy na zasadzie wyżywienia. Mając powyższe wątpliwości, orzekający nie ma obiektywnej możliwości stwierdzić, z czego w chwili obecnej utrzymuje się rodzina, a jeśli z działalności gospodarczej skarżącego – to jakiej wysokości są to dochody, czy też obrót pieniądza. Nie ma też danych na temat wysokości czynszu i obciążeń budżetu domowego strony. Nie udokumentowanie przez skarżącego aktualnych obrotów firmy, średnich dochodów osiąganych z tytułu działalności gospodarczej ( przy jednoczesnym sprzecznym oświadczeniu skarżącego w tym samym formularzu, iż żadnych dochodów nie osiąga ), przy jednoczesnym określeniu źródeł finansowych rodziny na sumy 1000 zł plus pomocy od rodziców w formie wyżywienia, braku odpowiedzi na szereg postawionych – a wyszczególnionych powyżej - pytań - budzi wątpliwości co do wysokości tychże dochodów, z których pokrywane są nieokreślone koszty utrzymania i wynajmu mieszkania i ogólnie stanu finansowego i bytowego skarżącego. Nieudzielanie przez skarżącego informacji w tym zakresie spowodowało, iż niewyjaśnione zostały podstawowe okoliczności dotyczące jego sytuacji majątkowej. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Na marginesie należy zaznaczyć, iż Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów czy oświadczeń w tym przedmiocie, albo odpowiedzi udziela enigmatycznie i niejasno bądź nie przedstawia żądanych dokumentów – co budzi wątpliwości. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec wykazanych powyżej faktów nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych. Orzekający ma bowiem wątpliwości co do faktycznego stanu majątkowego skarżącego, jego dochodów osiąganych z tytułu działalności gospodarczej, posiadanych oszczędności, źródeł finansowania pełnomocnika z wyboru, faktycznych środków finansowych rodziny. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).