I SA/Kr 2011/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w osobie Referendarza Sądowego Renaty Ranickiej po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty podatku od towaru i usług za IV kwartał 2010 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej E.S. o zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 3 stycznia 2012 r. . do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej E.S. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 13 lutego 2012 r., w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 września 2011 r. We wniosku skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i trójką nieletnich dzieci. Ich wspólny miesięczny dochód wynosi 2.400 zł i składa się na niego wynagrodzenie za pracę skarżącej w wysokości 2.00 zł, oraz wynagrodzenie za pracę męża skarżącej w wysokości 400 zł. Według oświadczenia w skład majątku skarżącej wchodzi dom o pow. 80 m2. Na uzasadnienie wniosku skarżąca podała, iż w obecnej sytuacji finansowej nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego w wysokości 500 zł, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawczyni posiada na utrzymaniu trójkę dzieci. Aktualnie uzyskiwane dochody z prowadzonej działalności gospodarczej i umowy o pracę są prawie dwukrotnie mniejsze od koniecznych do poniesienia kosztów firmy, utrzymania domu i rodziny. Mąż otrzymuje wypłatę w wysokości nieco ponad 400 zł. Pozostała część wynagrodzenia potrącana jest na alimenty. Obecnie udaje się przeżyć dzięki pożyczkom udzielanym skarżącej przez znajomych i pomocy rodziny. W obecnej sytuacji nie ma możliwości wydatkowania kwoty 500 zł na wpis przy zachowaniu wystarczającej ilości pożywienia dla dzieci. Skarżąc oświadczyła też, iż nie posiada żadnego majątku, z którego mogłaby zaspokoić kwotę wpisu sądowego. Do pisma z dnia 13 lutego 2012 r. uzupełniającego wniosek skarżąca dołączyła plik następujących dokumentów : historię rachunku bankowego firmowego za okres od listopada 2011 do stycznia 2012 r., historię konta osobistego skarżącej w Meritum Banku, historię rachunku bankowego męża skarżącej za okres od grudnia 2011 r. do lutego 2012 r., wydruk z księgi przychodów i rozchodów za rok 2011 r., PIT 11 męża skarżącej, zawiadomienie z sądu wieczystoksięgowego o wpisie hipotek na rzecz banku PKO BP, dowód wpłaty ostatnich rat kredytu oraz kserokopię zaświadczenia o wysokości zarobków męża skarżącej. Dodatkowo skarżąca przesłała zaświadczenie o wysokości zarobków skarżącej i zaświadczenie z właściwego wydziału komunikacji o posiadaniu pojazdu mechanicznego Matiz 1999 roku. Skarżąca określiła również wysokość miesięcznych wydatków koniecznych, na które składają się opłaty za media, opłaty za przedszkole oraz wyżywienie rodziny. Opłaty za media to kwota 840 zł, przedszkole – 180 zł , wyżywienie - około 500 zł. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. W tym miejscu należy wyjaśnić czym jest instytucja prawa pomocy. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Przedstawione przez skarżącą dokumenty a szczególności wyciągi z konta bankowych jej i męża pozwalają na stwierdzenie, iż dochody skarżącej i jej rodziny znacznie przewyższają te deklarowane we wniosku. Z przeprowadzonej analizy historii rachunków bankowych wynika, iż w okresie od listopada 2011 r. do stycznia 2012 r. na konto formowe skarżącej ( ING Bank Śląski) wpłynęło 63.458 zł.. Z pieniędzy tych dokonywane były spłaty kredytów, bieżąc opłaty za media, telewizję cyfrową oraz inne opłaty własne. Co się tyczy wysokości dochodów męża skarżącej, również nie znajduje potwierdzenia kwota wymieniona w formularza ( 400 zł). Na osobiste konto skarżącego w okresie od stycznia do lutego 2012 r. wpłynęło 6004 zł. I tą właśnie kwotą dysponował skarżący dokonując wypłat i przelewów. Odnosząc się natomiast do kwestii spłacania przez skarżącą rat kredytów, która w miesiącu ogółem wynosi 3.406,269 (według oświadczenia skarżącej) należy podkreślić, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku właśnie koszty regulowania rat kredytu nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Jak wykazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1363/04 " fakt spłaty zaciągniętych kredytów czy też ponoszenia kosztów dalszej edukacji nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy". Skoro skarżąca zaciągnęła kredyty to musiało się to mieścić w jej możliwościach finansowych tzn. skarżąca oceniła swoją sytuację finansową jako na tyle dobrą, że będzie w stanie spłacić kredyty jednocześnie ponosząc wydatki związane z utrzymaniem. Z drugie strony musiała ona wykazać przed bankiem dochód w takiej wysokości, aby sprostać wymaganiom co do zdolności kredytowej przy obliczaniu, której bierze się pod uwagę nie tylko środki potrzebne na Założenie, że konieczność spłaty kredytów powinna powodować zwolnienie od kosztów sądowych jest niezrozumiałe, bowiem koszty sądowe nie mogą być stawiane jako ostanie w kolejności ich zaspakajania. Nie bez znaczenia jest, iż sum rat kredytowych znacznie przekracza deklarowany dochód. Dlatego trudno dać wiarę wyjaśnieniom skarżącej, iż ciągle pomagają jej finansowo znajomi i rodzina. Przeczą zresztą temu wykazane operacje na kontach skarżącej i jej męża. Podsumowując należy zauważyć, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać w dwóch aspektach : z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych ( por. H. Knysiak – Molczyk, Prawo pomocy w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PS 2003, nr 11-12, s.85). Przeprowadzona w niniejszym postępowaniu analiza nie pozwala na stwierdzenie, że strona wykazał skutecznie, iż nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).