I SA/Kr 202/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi: N. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 22 grudnia 2025 r. Znak: 1201-IOC.491.18.2025 w przedmiocie uznania ponaglenia za bezprzedmiotowe postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej N. Sp. z o.o. w K. od Skarbu Państwa – Kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 100 zł (słownie: sto złotych), tytułem uiszczonego wpisu od pisma podlegającego odrzuceniu. Postanowieniem z 22 grudnia 2025 r. nr: 1201-IOC.491.18.2025, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: Dyrektor) uznał wniesione przez N. Sp. z o.o. w K. (dalej: Spółka) ponaglenie za nieuzasadnione. Jak wynika z akt sprawy, Spółka reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika radcę prawnego, pismem z 24 listopada 2025 r., skierowanym do Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie (dalej: Naczelnik UCS), "na podstawie art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.)" wniosła "o wydanie decyzji w sprawie odsetek od kwoty 22.409,00 zł. zwróconej w wykonaniu decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 14 marca 2025 r. nr 1201-IOC.603.4.2025". Pismo to, zgodnie z powołaną w nim podstawą prawną, zostało potraktowane przez Naczelnika UCS jako ponaglenie i przekazane do rozpoznania według właściwości Dyrektorowi, który opisanym na wstępie postanowieniem uznał je za nieuzasadnione. Spółka w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze, zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu "rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 13 § 1 pkt 1a, art. 168, 169 oraz 170 Ordynacji podatkowej". W związku z postawieniem zarzutów naruszenia powyższych przepisów, wniosła o: 1/ stwierdzenie, że uznanie przez Dyrektora wniosku z 24 listopada 2025 r. za ponaglenie oraz stwierdzenie jego bezprzedmiotowości było działaniem pozbawionym podstawy prawnej i zmierzało do uchylenia się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy; 2/ stwierdzenie, że Naczelnik UCS dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z 24 listopada 2025 r. dotyczącego oprocentowania zwróconych odsetek; 3/ "zobowiązania organu do wydania merytorycznego aktu w terminie 14 dni"; 4/ zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania. Odpowiadając na skargę, Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora o uznaniu złożonego ponaglenia za bezprzedmiotowe. Podstawę prawną wydanego postanowienia, jak w nim wskazano, stanowił art. 141 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm. – dalej: O.p.). Przepis ten określa właściwość rzeczową organu podatkowego do rozpoznania środka zaskarżenia, jakim jest ponaglenie. Zgodnie z jego treścią na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia. Dyrektor nie znalazł podstaw do zastosowania dyspozycji przewidzianej w art. 141 § 2 O.p., lecz uznał, że ponaglenie nie znajduje podstaw. Spółka w złożonej skardze podniosła, że nie składała ponaglenia, lecz wniosek o wszczęcie postępowania, choć wskazała błędną podstawę tego wniosku, czyli art. 141 § 1 O.p. Stanowisko takie nie ma jednak znaczenia dla samego faktu, że Dyrektor wydał postanowienie w przedmiocie wniesionego ponaglenia i postanowienie to zostało przez Spółkę zaskarżone. Wniesienie jednak skargi na postanowienie wydane po rozpoznaniu ponaglenia, jest niedopuszczalne. Przedmiotem skargi jest w takiej sytuacji przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej (lub bezczynność organu), a nie np. odpowiedź organu wyższego stopnia na ponaglenie przewidziane w art. 141 § 1 O.p. (por. wyrok NSA z 19 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1325/13 – powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zakres kognicji sądów administracyjnych w zakresie określenia w jakich sprawach są one właściwe do rozpoznawania wniesionych skarg, uregulowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a. Jak wskazano w pkt 2 tego przepisu, przedmiotem skarg mogą być jedynie postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Zaskarżone postanowienie do żadnej z tych grup nie należy. Niezależnie bowiem od tego, czy organ wyższego stopnia podzieli stanowisko ponaglającego, czy też nie zgodzi się z nim, właściwą formą jest postanowienie, na które nie służy zażalenie (vide Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX 2011, komentarz do art. 141; podobnie w wyroku NSA z 1 marca 1996 r., sygn. akt III SAB 24/95, Mon. Pod. 1997, nr 7, s. 210). Związane jest to z tym, że zgodnie z art. 236 § 1 O.p., na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Tymczasem w art. 141 O.p., zażalenia nie przewidziano. Postanowienie to nie kończy również postępowania. Ma ono incydentalny charakter, który nie zamyka drogi do wydania decyzji kończącej sprawę (por. postanowienie WSA w Warszawie z 31 marca 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 387/14). Nie jest to również postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty sprawy, lecz uznać je należy za działanie w ramach nadzoru organu wyższego stopnia (por. postanowienie WSA w Warszawie z 9 maja 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 223/25). W razie bowiem uznania ponaglenia za zasadne, organ ten dysponuje wskazanymi w ustawie środkami, pozwalającymi na "wymuszenie" rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, zaś aktem który rozstrzygnięcie takie zawiera jest decyzja administracyjna, w której określone zostają uprawnienia bądź obowiązki jej adresata (por. art. 207 § 2 O.p.). W konsekwencji postanowienie o uznaniu ponaglenia za pozbawione podstaw, nie mieści się w katalogu aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego skargą, który jak wcześniej wskazano, zawarty został w art. 3 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie WSA w Łodzi z 19 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 43/14). W związku z tym skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jako niedopuszczalna. Jednocześnie Sąd wskazuje, że nie może odnieść się do postawionych w skardze zarzutów związanych z błędnym zakwalifikowaniem pisma Spółki, jako ponaglenia. Byłoby to bowiem możliwe jedynie wówczas, gdyby zaskarżone postanowienie poddawało się kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Warunkiem do tego jest jednak wymienienie zaskarżonego aktu w katalogu spraw, mogących być przedmiotem skargi. Sąd nie może jednocześnie stwierdzić, że nie jest właściwy do rozpoznania skargi na konkretny akt i jednocześnie wypowiedzieć się co do jego prawidłowości, czyli zgodności z prawem. Stwierdzić również należy, że w skardze znalazły się nieadekwatne do przedmiotu rozstrzygnięcia wnioski. Spółka wniosła bowiem o zobowiązanie Naczelnika do stwierdzenia, że Naczelnik dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z 24 listopada 2025 r. i jednocześnie o zobowiązanie go do wydania merytorycznego aktu w terminie 14 dni. Wniosek taki można natomiast formułować w przypadku wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej sprawie natomiast wniesiona została skarga na postanowienie. Wobec odrzucenia skargi, Sąd orzekł o zwrocie wpisu od skargi. Podstawę do takiego orzeczenia stanowił art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego. Zwrot wpisu nastąpi w przypadku uprawomocnienia się niniejszego postanowienia. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.