I SA/Kr 2068/10

Sygn. akt I SA/Kr 2068/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 maja 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr.), Sędzia: WSA Urszula Zięba, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2011 r., sprawy ze skargi E. G., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 5 października 2010 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego - skargę oddala - Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wadowicach prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku E.G. w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [..], od [...] do [...], od [...] do [...], [..] wystawione przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a obejmujące zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Odpowiadając na wezwanie organu egzekucyjnego do zapłacenia należności pieniężnej pod rygorem przystąpienie do opisu i oszacowania wartości nieruchomości – w piśmie z dnia 27 lipca 2010r. zobowiązany zażądał sporządzenia dokładnego wykazu przedstawiającego jego zadłużenie względem ZUS, gdyż począwszy od 1995r. dokonuje systematycznych spłat ciążących na nim zobowiązań i nie jest dla niego zrozumiała kwota zadłużenia wymieniona w wezwaniu. Dodatkowo, w jego ocenie należności z tytułu przedmiotowych składek ulegają przedawnieniu z upływem 10 lat, a dotyczy to większości należności, na które zostały wystawione tytuły wykonawcze. W końcowej części pisma zobowiązany zawarł wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2010r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 56 § 1 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a."), odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny wskazał, iż podana przez stronę okoliczność przedawnienia obowiązku nie jest przesłanką zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wymienioną w art. 56 tej ustawy. Ponadto wskazano, iż wierzyciel postępowania egzekucyjnego odpowiadając na wezwanie organu pismem z dnia 4 sierpnia 2010r. poinformował, że należności objęte wskazanymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Zobowiązany zaskarżył to postanowienie w drodze zażalenia, zarzucając organowi obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 56 § 1 u.p.e.a., w sytuacji egzekwowania należności, gdy spłata rozłożona została na raty, a zobowiązany uiszcza terminowo należności, 2.) art. 117 § 2 i art. 118 Kodeksu cywilnego, a to dochodząc spłaty należności, które uległy przedawnieniu. W uzasadnieniu zobowiązany zwrócił uwagę, iż organ odmawiając wydania rozstrzygnięcia zgodnie z żądaniem strony jednocześnie powołał się i przytoczył treść przepisu art. 56 u.p.e.a., który wyraźnie stanowi, że w przypadku rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu. Postanowieniem z dnia 5 października 2010r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wykładając treść przepisu art. 56 § 1 u.p.e.a. organ doszedł do przekonania, że wylicza on w sposób enumeratywny okoliczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wyczerpująco reguluje tę instytucję prawa. Organ egzekucyjny jest przy tym związany treścią tej normy prawnej, co oznacza, że nie pozostawia ona organowi prawa do swobody wyboru, zarówno co do zawieszenia, jak i odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jak zauważył już organ pierwszej instancji, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej z uwagi na przedawnienie nie mieści się w zakresie hipotezy tego przepisu. Odnosząc się do zarzutów zobowiązanego wyjaśniono, że Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia świadczenia rentowego, a zajęta część świadczenia comiesięcznie przekazywana jest przez organ rentowy organowi egzekucyjnemu. Zobowiązany nie zawarł natomiast z wierzycielem układu ratalnego dotyczącego spłaty zaległości, co oznacza, iż nie wystąpiły przesłanki zastosowania przepisu art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zarzut naruszenia art. 117 § 2 i art. 118 Kodeksu cywilnego jest natomiast całkowicie chybiony, gdyż przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne regulują przepisy art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.). Ponadto, stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu wyłącznie dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Oświadczenie wierzyciela w tej kwestii jest dla organu egzekucyjnego jednoznaczne i wystarczające, bowiem odrębne badanie przez organ egzekucyjny, czy zobowiązanie uległo przedawnieniu prowadziłoby do wnikania w merytoryczną zasadność istnienia obowiązku, będącego przedmiotem egzekucji. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zobowiązany zarzucił organom rażące naruszenie art. 6, 7, 9, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) polegające na wydaniu decyzji z obrazą przepisów prawa materialnego, a to art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 8 i 11 Kodeksu postępowania administracyjnego, co wyrażało się: a) brakiem dostatecznego rozważenia wszystkich okoliczności stanu faktycznego, w szczególności zaś przedawnienia dochodzonych należności, a także faktu dochodzenia należności naliczonych po dacie wystąpienia skarżącego jako wspólnika ze spółki "G" , b) brakiem wskazania przesłanek jakimi kierował się Naczelnik Urzędu Skarbowego przy załatwieniu sprawy, c) odmową zawieszenia postępowania egzekucyjnego pomimo prowadzonego postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu niezapłaconych składek na rzecz ZUS, gdy tymczasem okoliczność ta stanowi samoistną przesłankę zawieszenia określoną w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, W konsekwencji tych zarzutów skarżący zażądał uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji (postanowień) z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Żądanie skargi może być więc uwzględnione w razie stwierdzenia przez sąd, że rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania, jeżeli takie naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c cytowanej ustawy). Sąd administracyjny może również stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji (postanowienia) w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy). Rozpatrując skargę w świetle powyższych kryteriów Sąd stwierdza, że zakwestionowane w niej postanowienie w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostało wydane bez naruszenia prawa i nie zachodzi konieczność wyeliminowania tego aktu z obrotu prawnego, stąd też skarga nie mogła zostać uwzględniona. Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek przeszkód w ich prowadzeniu. Chodzi tu o przeszkody, które powstały w toku postępowania egzekucyjnego oraz co do których istnieje prawdopodobieństwo ich usunięcia. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy rozpatrujący zażalenie, przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wymienione w treści art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeśli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Powołany przepis wyczerpująco reguluje omawianą instytucję prawa. Organ egzekucyjny jest związany treścią tego przepisu, co oznacza, że o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego, czy odmowie jego zawieszenia nie decyduje uznanie organu tylko wystąpienie jednej z zacytowanych powyżej przesłanek (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 1998r., sygn. akt IV SA 1502/96). A zatem pojawienie się którejkolwiek z nich, obliguje organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. A contrario, zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie jest możliwe, gdy żadna z powyższych przesłanek nie zachodzi. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2000r., sygn. akt I SA/Lu 1262/99) gdzie Sąd stwierdził, że: "Przepis art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymienia w pkt 1-5 przyczyny obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody decyzyjnej, czy w konkretnym przypadku zawiesić postępowanie, czy też nie (...)". Według Sądu organy egzekucyjne obu instancji dokonały całościowej oceny materiału dowodowego przedstawiając ją w uzasadnieniu obu postanowień. Rozstrzygnięcie podjęte w wyniku powyższej oceny, mimo że niezgodne z oczekiwaniami skarżącego nie może oznaczać, iż przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Zdaniem składu orzekającego organy egzekucyjne prawidłowo wykazały w niniejszym postępowaniu, iż żadna z przesłanek z art. 56 § 1 u.p.e.a. nie została spełniona. W piśmie z dnia 27 lipca 2010r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wadowicach skarżący formułując wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej wskazał na okoliczność przedawnienia należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych objętych wystawionymi tytułami wykonawczymi. Z kolei w zażaleniu z dnia 31 sierpnia 2010r. skarżący oprócz zarzutu przedawnienia postawił dodatkowo zarzut obrazy przepisu art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy spłata należności pieniężnej została rozłożona na raty i skarżący uiszcza należności. W zamkniętym katalogu przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie występuje przesłanka niedopuszczalności egzekucji administracyjnej wywołana przedawnieniem zobowiązania objętego tytułem wykonawczym, dlatego ta okoliczność nie mogła być brana pod uwagę w sprawie o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W tym miejscu trzeba przypomnieć, że stosownie do art. 29 u.p.e.a organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ponadto organ egzekucyjny dysponował stanowiskiem wierzyciela – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (pismo z dnia 4 sierpnia 2010r.), z którego jednoznacznie wynikało, że należności objęte wystawionymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Nie budzi wątpliwości, iż względem skarżącego do czasu wydania zaskarżonego postanowienia organu drugiej instancji nie wydano żadnego rozstrzygnięcia mocą którego zastosowano by w stosunku do niego preferencję podatkową w postaci rozłożenia na raty spłat należności składkowych (art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). Jak wyjaśnił Dyrektor Izby Skarbowej, organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia rentowego skarżącego, a zajęta część comiesięcznie przekazywana była organowi egzekucyjnemu, co jednak nie oznacza, że wierzyciel zawarł ze skarżącym jakikolwiek układ ratalny. W skardze został postawiony zarzut odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego pomimo prowadzonego postępowania w przedmiocie umorzenie należności z tytułu niezapłaconych składek na rzecz ZUS. Odnosząc się do tego zarzutu należy przychylić się do stanowiska organu drugiej instancji, że samo prowadzenie postępowania w sprawie umorzenia należności składkowych nie ma wpływu na przebieg postępowania egzekucyjnego i co ważne nie może być przesłanką do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Dopiero ewentualne rozstrzygnięcie pozytywne w postaci umorzenia zaległych należności, stanowiłoby podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). W kontekście powyższego błędne jest również stanowisko skarżącego, że ewentualne uwzględnienia wniosku o umorzenie należności z tytułu niezapłaconych składek stanowi samoistną podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast w art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego wskazano, iż organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jak już wcześniej wywiedziono podstawy do zawieszenia postępowania egzekucyjnego zostały w sposób enumeratywny wymienione w art. 56 § 1 u.p.e.a., a wśród tych podstaw nie ma przesłanki pozwalającej na zawieszenie postępowania egzekucyjnego, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny sąd. Wprawdzie w art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego przesłanka taka została wskazana, jednak nie może mieć ona zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż zgodnie z art. 18 u.p.e.a w postępowaniu egzekucyjnym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają odpowiednie zastosowanie jedynie wówczas, gdy przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej. A to oznacza, że odpowiednie stosowanie będzie miało miejsce wówczas, gdy dane kwestie nie zostały wprost uregulowane w u.p.e.a. Skoro jednak w art. 56 § 1 u.p.e.a wskazano w sposób wyczerpujący przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, to nie mogą być brane pod uwagę inne okoliczności niewskazane w tym przepisie, a wskazane przykładowo w art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (por. P. Przybysz Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2008 r., str. 89-90). Pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA sygn. akt III SA 4497/97 z dnia 14 czerwca 1999r.; sygn. akt III SA 1676/97 z dnia 9 grudnia 1998r.; sygn. akt III SA 762/97 z dnia 14 października 1998r.; wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2004r., sygn. akt III SA 2376/03; wyrok WSA w Białymstoku sygn. akt I SA/Bk 304/10 z dnia 21 lipca 2010r. i WSA we Wrocławiu sygn. akt III SA/Wr 252/10 z dnia 25 sierpnia 2010r.). Sąd w niniejszym składzie także podziela ten pogląd i podkreśla, iż w postępowaniu egzekucyjnym art. 97 Kodeksu postępowania administracyjnego nie ma zastosowania. Nie może się również ostać zarzut co do naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 6, art. 7, art. 9, art. 77 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w kontekście dochodzenia należności pomimo ich przedawnienia, a także należności naliczonych po dacie wystąpienia skarżącego ze spółki "GOKAL". Jak już wcześniej wyjaśniono, w sprawie o zawieszenie postępowania egzekucyjnego kwestia przedawnienia egzekwowanych należności nie mogła być przedmiotem oceny, a druga okoliczność – abstrahując od faktu, że nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego – została podniesiona dopiero na etapie skargi sądowej, zatem trudno czynić zarzut organom egzekucyjnym, że do tych okoliczności nie ustosunkowały się w swoich rozstrzygnięciach. W tym miejscu niezbędne jest odwołanie się do przepisu art. 133 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania aktu (decyzji bądź postanowienia). Zmiana stanu faktycznego (powołanie nowych okoliczności i dowodów) lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu, także dla sądu administracyjnego nie może stanowić podstawy do oceny zaskarżonego postanowienia. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.