I SA/Kr 209/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 grudnia 2016r. nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia: - odmówić wstrzymania wykonania decyzji- Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 grudnia 2016r. nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych, M.K. złożyła wniosek o wtrzymanie w całości wykonania zaskarżonej decyzji, uzasadniając go faktem wydania decyzji z rażącym naruszeniem przepisów powszechnie obowiązującego prawa, o którym mowa w skardze. Skarżąca zaznaczyła, że wykonanie decyzji w okolicznościach uwzględnienia przedmiotowej skargi skutkować będzie szkodą w jej majątku, wynikającej z pozbawienia jej możliwości korzystania ze środków pieniężnych. Szkodę potęgować będzie fakt, że skarżąca jest osobą bez zatrudnienia, utrzymującą się dzięki pomocy osób bliskich, co wynika z oświadczenia na druku PPF złożonego do akt sprawy. Wykonanie decyzji spowodować może pogłębienie jej trudnej sytuacji majątkowej, konieczność zadłużenia się celem spłaty zobowiązań, a tym samym ryzyko że skarżąca popadnie w spiralę długów, z których nie będzie w stanie wyjść. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednak stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja ta ma charakter wyjątku od zasady przewidującej, że ostateczna decyzja administracyjna korzysta z domniemania zgodności z prawem i podlega wykonaniu. Ustawodawca sformułował w art. 61 § 3 p.p.s.a. dwie alternatywne przesłanki pozostawionego ocenie sądu wstrzymania wykonania aktu, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wystarczy więc spełnienie jednej z nich, aby sąd mógł uznać wstrzymanie wykonania aktu lub czynności za zasadne. Ustawodawca przy formułowaniu przesłanek użył pojęć nieostrych (znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki), które w związku z tym są przedmiotem interpretacji w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę majątkową, a tylko wyjątkowo niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004r., GZ 138/04; postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2004r., GZ 12/04 (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski, Postępowanie przed sądem administracyjnym. Komentarz, Warszawa 2013, s. 332.) Trudne do odwrócenia skutki to zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 3 czerwca 2013r., I SA/Go 226/13; postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006r., II SA/Bk 352/06, www.nsa.gov.pl). Chodzi zatem nie o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (zob. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004r., sygn. akt OZ 889/04, niepubl.). Podkreśla się, że do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie wniosku o ochronę tymczasową powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne (por. T. Lewandowski, Przesłanki wstrzymania wykonania aktu lub czynności, Lex 2013, postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2010r., sygn. akt II FZ 595/10, postanowienie NSA z dnia 21 października 2010r., sygn. akt II FZ 522/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanki ochrony tymczasowej wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym. Ten zaś powinien w szczególności przedstawić właśnie wnioskodawca. Sąd nie jest zobowiązany ustalać tych okoliczności we własnym zakresie, gdyż w istocie sprowadzałby się do uzupełniania za stronę uzasadnienia wniosku (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 8 listopada 2013r., sygn. akt I SA/Sz 1179/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd administracyjny nie ma możliwości poszukiwania z urzędu faktów (argumentów) mających przemawiać na korzyść ubiegającego się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a jest jedynie władny i zarazem zobowiązany wyczerpująco ocenić te, które wskazała strona. Na tym etapie postępowania Sąd nie bada merytorycznej zasadności skargi, i podkreślenia wymaga, iż ochrona tymczasowa ujęta w art. 61 p.p.s.a. oraz ocena merytoryczna zasadności skargi to dwie różne kwestie. W interesie strony leży więc takie sformułowanie wniosku, aby powołane w nim okoliczności wskazywały na spełnienie omawianych wyżej przesłanek oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami (por. postanowienie NSA z 21 października 2016r., sygn. akt I GZ 552/16, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Materiał dowodowy w kwestii oceny zasadności udzielenia ochrony tymczasowej stanowią dokumenty źródłowe dotyczącej sytuacji finansowej i majątkowej strony, przy czym niezałączenie do wniosku o ochronę tymczasową takowych dokumentów nie stanowi braków formalnych wniosku, lecz przesądza o braku podstaw do jego uwzględnienia (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 7 stycznia 2013r., sygn. akt I SA/Wr 1472/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zestawienie argumentów zaprezentowanych w uzasadnieniu wniosku z udokumentowaną sytuacją finansowo-majątkowa wnioskodawcy pozwala na ocenę, czy w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji wystąpią przesłanki opisane w art. 61 § 3 p.p.s.a. dla udzielenia ochrony tymczasowej (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 17 listopada 2014r., sygn. akt I SA/Wr 1862/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie we wniosku strona powołała się na wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnym z rażącym naruszeniem przepisów powszechnie obowiązujących. Tymczasem samo odczucie, że wydana decyzja jest wadliwa, nie jest wystarczające w kwestii przyznania ochrony, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Dalej strona wskazała, że uwzględnienie skargi skutkować będzie szkodą w majątku skarżącej, gdyż pozbawi ją możliwości korzystania ze środków pieniężnych, a szkodę będzie potęgować dodatkowo fakt, że jest osobą bezrobotną, utrzymywaną prze bliskich, nadto wykonanie decyzji może pogłębić trudną sytuację majątkową skarżącej, spowodować konieczność zadłużenia celem spłaty zobowiązań i ryzyko że skarżąca wpadnie w spirale zadłużenia, z której nie będzie w stanie wyjść. W ocenie Sądu podane przez skarżącą wnioskująca o ochronę tymczasową, powyższe uzasadnienie wniosku jest zbyt enigmatyczne i niewystarczające w kontekście wyżej czynionych rozważań o przesłankach wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Sąd podkreśla, że argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że wykonanie decyzji wywołałoby trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę, musi być dokładna i wyczerpująca (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2005r., I FZ 633/05, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro bowiem podstawą ustaleń faktycznych pozwalających sądowi na podjęcie rozstrzygnięcia w powyższym przedmiocie są okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, powinna być to informacja kompletna, obrazująca realną sytuację strony (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2007r., I FZ 684/06, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę przez sąd. Podkreślić przy tym należy, że przymusowa realizacja należności pieniężnych zawsze ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Jednak egzekucja należności pieniężnych nie prowadzi co do zasady do nieodwracalnych skutków. W razie uchylenia zaskarżonej decyzji, ewentualnie wyegzekwowane kwoty zostaną zwrócone. W kontekście tego zwrócić należy również uwagę na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2010r. (I FZ 389/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (w podobnym tonie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 grudnia 2014r., sygn. akt II FZ 1741/14, LEX nr 1561805). Skoro skarżąca powołuje się na możliwość dalszego zadłużania celem spłaty dotychczasowych zobowiązań i potencjalne wpadniecie w spiralę długów, z których może nie wyjść, wobec tak poważnego następstwa powinna bardziej szczegółowo uzasadnić złożony wniosek, np. przez określenie jej miesięcznych zobowiązań. Sąd dysponując jedynie skąpą informacją skarżącej, iż jest ona osobą bezrobotną, utrzymywaną przez bliskich i posiada kredyt w wysokości 1.200 zł (wynika ro z druku PPF dołączonego do skargi) nie ma możliwości dokonać wiarygodnych ustaleń sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej, może snuć tylko domniemania w tym zakresie, do czego z kolei nie jest uprawniony, oceniając zasadność wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu. Jak wyżej wskazano, każdy akt administracyjny zobowiązujący do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia aktu można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2013r., sygn. akt II GZ 684/13; LEX nr 1432682). A skoro skarżąca wiąże owo uszczuplenie w swoich finansach z możliwością dalszego zadłużenia, to tym bardziej powinno jej zależeć na szczegółowym, popartymi dokumentami i innymi dowodami rozwinięciu argumentacji i uzasadnieniu swoich tez, stwarzając Sądowi materiał do szczegółowej analizy w kontekście spełnienia przynajmniej jednej przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji, której wykonywanie może prowadzić do wpadniecie w spiralę zadłużenia przez stronę. Sama wysokość określonych zobowiązań w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych nie świadczy automatycznie o wystąpieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Kwoty te muszą być bowiem odniesione do całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej strony, jej płynności finansowej itp. (por. postanowienie NSA z 21 października 2016r., sygn. akt I GZ 553/16, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dostarczone przez skarżącą informacje na dokonanie takiej oceny nie pozwalały. Zaznaczyć na zakończenie należy, że w analogicznej sprawie skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 maja 2016r. (sygn. akt II FSK 1303/16) również odmówił wstrzymania wykonania decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie nie przedstawiono sądowi danych pozwalających na stwierdzenie, że przymusowa zapłata zobowiązania przekracza zdolności płatnicze skarżącej w stopniu uprawdopodabniającym wystąpienie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Tożsama sytuacja występuje w niniejszej sprawie, na co zwrócono uwagę we wcześniejszej części uzasadnienia. Dlatego też Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wykazano, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tym samym nie wykazano zasadności ewentualnego postanowienia przez sąd wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w sentencji, na zasadzie art. 61 § 3 p.p.s.a.