I SA/Kr 209/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Inga Gołowska Sędziowie WSA Piotr Głowacki WSA Urszula Zięba (spr.) Protokolant Julia Mejer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2022 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2021 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 30 lipca 2021 r. Decyzją z dnia 30 lipca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił R. D. zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2021 r. w kwocie 573,02 zł wynikającej z korekty dokumentów rozliczeniowych. Organ zacytował § 10 ust. 2a pkt 2 i §11 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. poz. 371 i 713), dalej "rozporządzenie". Podał również, że zgodnie z art. 31 zq pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.), dalej "ustawa o COVID-19", zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Organ podał, że na dzień rozpatrzenia wniosku, tj. na dzień 10 maja 2021 r., na koncie skarżącego zaewidencjonowana była deklaracja rozliczeniowa za kwiecień 2021 r. na kwotę 2800,01 zł i ta kwota podlega zwolnieniu. W związku z tym, skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za ww. miesiąc w kwocie 573,02 zł wynikającej ze złożonej w dniu 11 maja 2021 r. korekty dokumentów rozliczeniowych. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podał, że decyzja jest dla niego krzywdząca. Wskazał, że wniosek o zwolnienie ze składek za kwiecień, wraz z kompletem dokumentów rozliczeniowych, złożył w pierwszym możliwym terminie, tj. 4 maja 2021 r. Podał, że w dniu 6 maja otrzymał informację, że zatrudniony przez niego zleceniobiorca nie posiada statusu studenta od dnia 16 października 2020 r. W związku z tym w dniu następnym dokonał korekty rozliczeń za okres od października do marca. W tym dniu nie mógł dokonać korekty dokumentów rozliczeniowych za kwiecień, gdyż nie został przetworzony pierwszy komplet dokumentów. Udało się to dopiero w dniu 11 maja 2021 r., a więc już po zwolnieniu go ze składek w wysokości 2800,01 zł na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do 9 maja 2021 r. oraz stanu konta na ten dzień, o czym dowiedział się w dniu 12 maja 2021 roku. Skarżący podał, że kwota zwolnienia powinna uwzględniać także składki za ww. ubezpieczonego i powinna wynosić 3 373,03 zł, a stan rozliczeń na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek nie był prawidłowy i wynikał z okoliczności niezawinionych przez stronę. Decyzją z dnia 1 grudnia 2021 r. ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia 30 lipca 2021 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, po zacytowaniu mających w sprawie zastosowanie przepisów oraz przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, organ podał, że na podstawie przeprowadzonego postępowania ustalono, że: skarżący był zgłoszony do ZUS jako płatnik składek przed 1 listopada 2020 r.; na dzień 31 marca 2021 r. prowadził działalność z przeważającym kodem 4759Z i spełnił warunek spadku przychodu uzyskanego w marcu 2021 r. w stosunku do przychodu uzyskanego w lutym 2021 r.; wniosek o zwolnienie został złożony w dniu 4 maja 2021 r.; skarżący został zwolniony z opłacania składki za kwiecień 2021 r. w kwocie 2800,01 zł wynikającej z deklaracji rozliczeniowej zaewidencjonowanej na dzień rozpatrzenia wniosku, tj. 10 maja 2021 roku. W związku z tym organ stwierdził, że wniosek z 4 maja 2021 r. o zwolnienie ze składek za kwiecień 2021 r. został rozpatrzony prawidłowo, ponieważ na dzień jego rozpatrzenia na koncie skarżącego zaewidencjonowana była deklaracja rozliczeniowa za kwiecień 2021 r. na kwotę 2800,01 zł i tylko ta kwota podlega zwolnieniu z obowiązku opłacania składek. W skierowanej do WSA w Krakowie skarżący wniósł o zmianę decyzji ZUS z dnia 1 grudnia 2021 r., powtarzając argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podał także, że gdyby zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie ze składek w późniejszym terminie (a miał na to czas do 30 czerwca 2021 r.), to zwolnienie z obowiązku opłacenia składek objęłoby kwotę wykazaną w deklaracji rozliczeniowej po złożonych korektach. Zaznaczył, że płatnicy objęci obostrzeniami związanymi z pandemią wnioski o zwolnienia i dofinansowania składali jak najwcześniej, po to, aby jak najszybciej otrzymać wsparcie w ramach Tarczy Antykryzysowej na ratowanie swoich przedsiębiorstw i miejsc pracy dla zatrudnionych. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznanej sprawie organ przyjął, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z należności z tytułu składek w wysokości wynikającej ze złożonej przez niego korekty deklaracji rozliczeniowej za kwiecień 2021 r. z uwagi na fakt, że skorygowane dokumenty rozliczeniowe złożone zostały po rozpoznaniu wniosku o zwolnienie z należności z tytułu składek. Uzasadniając decyzję odmowną ZUS, odwołując się do treści art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19, podkreślił, że zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek znane na dzień rozpatrywania wniosku. W tej dacie, tj. 10 maja 2021 r., była znana jedynie kwota składek wynikająca z pierwotnej deklaracji, a nie z korekty deklaracji przesłanej 11 maja 2021 roku. Sąd stwierdza, że ww. stanowisko organu jest błędne. Stosownie do treści §10 ust. 2a pkt 2 ww. rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o COVID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 47.41.Z, 47.42.Z, 47.43.Z, 47.51.Z, 47.52.Z, 47.53.Z, 47.54.Z, 47.59.Z, 47.64.Z, 47.65.Z, 47.71.Z, 47.72.Z, 47.75.Z, 47.77.Z, 77.29.Z, 77.39.Z, 96.02.Z, 96.09.Z - którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Z kolei, zgodnie z §11 pkt 5 rozporządzenia warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za kwiecień 2021 r., nie później niż do dnia 30 czerwca 2021 r., chyba że płatnik składek jest z tego obowiązku zwolniony. Podkreślić należy, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 423 ze zm.), dalej "u.s.u.s.", mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Podjęte przez organ administracji rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące jego podstawę powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 k.p.a., w tym w § 3 tego artykułu. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, ponieważ przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd stwierdza, że z treści powołanych w zaskarżonej decyzji przepisów rozporządzenia oraz ustawy o COVID-19 żadną miarą nie wynika stanowisko organu, że kwota składek do zwolnienia jest określana jednorazowo i nie może być korygowana do innej wysokości. Z całą pewnością stanowiska przyjętego przez organ nie można wyprowadzić z treści art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19, zgodnie z którym zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek. Wprawdzie przepis ten posługuje się terminem "znanych" składek na dzień rozpatrzenia wniosku, jednakże ustawodawca nie posługuje się w tym przepisie pojęciem "prawidłowej" deklaracji rozliczeniowej lub imiennego raportu miesięcznego. Jeżeli zatem kwota składek w pierwotnej deklaracji była niższa niż należna, to późniejsza korekta deklaracji nie podważona przez organ, także może być objęta zwolnieniem. Prawodawca nie wyłączył przecież możliwości składania korekt błędnych deklaracji ani też nie ograniczył w żadnym przepisie ustawy o COVID-19, czy rozporządzenia z dnia 26 lutego 2021 r. terminu złożenia skutecznej korekty deklaracji rozliczeniowej za miesiąc objęty wnioskiem o zwolnienie. Przeciwny rezultat wykładni tego przepisu prowadziłby bowiem do niczym nieuzasadnionego i nadmiernego formalizmu postępowania administracyjnego (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2124/21; wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 874/21). Biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), uchylił zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję z dnia 30 lipca 2021 r. Ponownie rozpatrując sprawę, organ zobowiązany będzie uwzględnić przedstawioną ocenę prawną Sądu, a w szczególności wykładnię art. 31zq ust. 4 ustawy o COVID-19, który nie stanowi przeszkody w załatwieniu wniosku skarżącego w oparciu o korektę deklaracji i wydać stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a.