I SA/Kr 2100/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 18.10.2011r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18.10.2011r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz przesłanych dokumentów J.G. ur. w 1952r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem T.G. ur. w 1947r. Jest ona rolnikiem ale nie uzyskuje dochodów , pozostaje na utrzymaniu męża. T.G. otrzymuje emeryturę w wysokości 1267,28 zł., netto, miesięcznie. Prowadzi też działalność gospodarczą polegającą na handlu używaną odzieżą. Przychód z tego tytułu wynosi ok. 922 zł., miesięcznie (w roku 2010 kwota przychodu wyniosła 11 065 zł.). Koszty tej działalności obejmują: czynsz za najem lokalu użytkowego - 200 zł. , koszty ubezpieczenia – 243,39 zł. , przeciętne koszty dojazdu do miejsca prowadzenia działalności (K.) i koszty zakupu towaru - 240 zł., opłata za energię elektryczną – 73,50 zł. Miesięczne koszty utrzymania małżonków obejmują natomiast : opłatę za energię elektryczną – 225,15 zł., opłatę za gaz (jedna butla ) – 55 zł., opłatę za wodę – 39,92 zł., podatek rolny i od nieruchomości – 13,42 zł., (rocznie 161 zł.), koszty ubezpieczenia J. G. – średnio 221,66 zł. T. G. i J. G. spłacają ponadto raty dwóch pożyczek w łącznej kwocie 543,83 zł., miesięcznie, które zostały zaciągnięte na usunięcie awarii w łazience, wymianę grzejnika i przede wszystkim na zakup opału i lekarstw. Strona skarżąca jest właścicielem domu o pow. 148,10 m2, nieruchomości rolnej o pow. 1,53 ha oraz udziału 5/180 części w nieruchomości o pow. 11,44 ha, stanowiącej lasy. Nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Podnosi , iż po odliczeniu wszystkich kosztów, małżonkom pozostaje na życie suma 350 zł. Wniosek strony skarżącej zasługuje zdaniem orzekającego na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm. ) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego(§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 ). Obecna sytuacja J.G. nie daje zdaniem orzekającego możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych bez pogorszenia warunków bytowych. Ona sama nie uzyskuje dochodów i pozostaje na utrzymaniu męża. Z kolei osiągane przez niego dochody pozwalają praktycznie na pokrycie bieżących wydatków i to nie wszystkich. T.G. zmuszony był bowiem zaciągnąć pożyczki na usunięcie awarii w łazience, wymianę grzejnika, zakup opału i lekarstw. Stąd też, konieczność poniesienia kosztów sądowych przez J.G. zagroziłaby realizacji podstawowych potrzeb życiowych jej i męża. Biorąc powyższe pod uwagę oraz działając w oparciu o zasadę, iż nie można ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości, orzekający przychylił się do wniosku strony skarżącej. W związku z tym, na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm. ) orzeczono jak w sentencji.