I SA/Kr 212/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 23 września 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg D.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 grudnia 2012r. nr [...],[...],[...],[...],[...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, w sprawie ze skarg na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 grudnia 2013r. nr [...],[...],[...],[...] oraz [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego. Z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych dokumentów wynika, że D. P. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną J.P.. Prowadzi on działalność gospodarczą, która jak podaje, przynosi mu ok. 3.300 zł dochodu miesięcznie. W 2013r. jego przychód z tego tytułu wyniósł 64 497,29 zł. Z kolei J.P. od dnia 25 lipca 2013r. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. W 2013r. uzyskała ona dochód w wysokości 5.757,64 zł. Wyciąg z rachunku D.P. prowadzonego przez Bank Pekao S.A. o nr [...] wskazuje natomiast, że w miesiącu marcu 2014. wpłynęła na to konto łączna kwota w wysokości 12.500 zł. (przelew z dnia 11 marca 2014r. na sumę 5.800 zł., przelew z dnia 14 marca 2014r. na sumę 6700 zł), w miesiącu kwietniu 2014r. w wysokości 7.060 zł. (przelew z dnia 8 kwietnia 2014r. na sumę 2500 zł., przelew z dnia 10 kwietnia 2014r. na sumę 1.200 zł, przelew z dnia 11 kwietnia 2014r. na sumę 1.660 zł, przelew z dnia 29 kwietnia 2014r. na sumę 1.700 zł), a w maju 2014r. w wysokości 5.700 zł (przelew z dnia 12 maja 2014r. na sumę 5.000 zł, przelew z dnia 14 maja 2014r. na sumę 700 zł.). Ponadto z dokumentu tego wynika, że strona skarżąca spłaca zobowiązania kredytowe w wysokości 2.537,97 zł miesięcznie. Miesięczne wydatki rodziny obejmują: czynsz – 599,72 zł, opłatę na fundusz remontowy – 98,31 zł, opłatę za energię elektryczną – 220,05 zł, opłatę za gaz – ok. 109,27 zł, opłatę za abonament RTV – 19,30 zł, opłatę za telefon – 64,14 zł. Małżonkowie są współwłaścicielami (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska) odrębnej własności lokalu znajdującego się w K. na Osiedlu T., składającego się z trzech pokoi, kuchni , łazienki , wc i przedpokoju o pow. 65,74 m2. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2014 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie doradcy podatkowego. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący odwołując się do swej trudnej sytuacji majątkowej, związanej z trwałym bezrobociem żony, wniósł o przyznanie mu prawa pomocy zgodnie z treścią wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Skarżący złożył wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z artykułem 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje natomiast w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Stwierdzenie przez Sąd sprzeczności w składanych przez stronę wyjaśnieniach oraz przedkładanych dokumentach, a następnie powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie pozwalają na przeniesienie na budżet państwa kosztów sądowych obciążających podatnika. Niemniej istotnym dla sprawy jest, że prawomocnym postanowieniami z 18 czerwca 2013r. WSA wypowiadał się już w przedmiocie prawa pomocy w sprawach rozpoznawanych w toku niniejszego postępowania. Nie wyklucza to oczywiście możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, ponieważ stosownie do treści 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Zgodnie jednak z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Przenosząc powyższe na grunt niniejszego postępowania należy stwierdzić, że Sąd rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej we wspomnianym postanowieniu z dnia 18 czerwca 2013r. Możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje natomiast art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, a mianowicie zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Rozpoznając ponowny wniosek, Sąd zobowiązany był zatem zbadać, czy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, przede wszystkim zaś ustalić, jaka była sytuacja strony w dacie wydania poprzednich postanowień, a jaka w dacie kolejnego rozpoznania sprawy. Również w tym zakresie aktualne pozostają przytoczone wyżej rozważania dotyczące ciężaru dowodu w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W pierwszej kolejności to w interesie strony postępowania pozostaje wykazanie, że w warunkach sprawy mieliśmy do czynienia ze zmianą okoliczności sprawy w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. Warto podkreślić w tym kontekście, że skarżący w oparciu o wspomniane postanowienia z dnia 18 czerwca 2013r. korzysta już w sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie ½ części. W tych warunkach skarżący musiałby wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tymczasem w ocenie Sądu aktualna pozostaje dokonana uprzednio ocena, że prawo pomocy w tym zakresie jest adekwatne do sytuacji materialnej strony. Co oczywiste, nie uszło uwadze Sądu, że w porównaniu ze stanem przedstawionym na początku 2013r., kiedy to wnioskodawca złożył pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy, obecny dochód budżetu domowego rodziny nie obejmuje już wynagrodzenia J. P., która teraz jest osobą bezrobotną. Niemniej jednak, z drugiej jednak strony deklarowany przez wnioskodawcę dochód z prowadzonej działalności gospodarczej wzrósł ponad dwukrotnie z 1.500 zł miesięcznie do 3.300 zł miesięcznie kompensując w ten sposób powstałe niedobory domowego budżetu. Dodatkowo już na poprzednim etapie postępowania zwrócono skarżącemu uwagę, że w świetle analizy wpływów na jego rachunek bankowy rzeczywisty dochód jest znacznie wyższy i tak: w miesiącu marcu 2014. wyniósł 12.500 zł, w kwietniu 2014r. wyniósł 7.060 zł, a w maju 2014r. – 5.700 zł. We wniesionym sprzeciwie skarżący skoncentrował się na naświetleniu sytuacji bezrobotnej żony pomijając całkowicie te okoliczności. Niewątpliwie świadczą one natomiast o tym, że rodzina jest w stanie poczynić pewne oszczędności, tym bardziej, że miesięcznie wydatkuje na spłatę zobowiązań kredytowych kwotę 2.537,97 zł. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 165 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia