I SA/Kr 216/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie płatności od gruntów rolnych na rok 2007 p o s t a n a w i a zwolnić skarżąca Z. N. od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2007 Z. N. złożyła pismo zatytułowane "zażalenie", w którym podniosła iż nie może zapłacić żądanej kwoty, ponieważ nie ma pieniędzy. Skarżąca dodała, że jest 70-letnią emerytką żyjącą na skraju ubóstwa i często brakuje jej środków na zakup chleba i koniecznych lekarstw. Wniosek skarżącej nie został złożony w przewidzianej prawem formie, dlatego w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 kwietnia 2008 roku skarżącej został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu [...] kwietnia 2008 roku do tut. sądu wpłynął wniosek Z. N., na urzędowym formularzu "PPF", o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z córką, zięciem oraz dwiema małoletnimi wnuczkami. Jedynym stałym źródłem utrzymania rodziny jest uzyskiwana przez skarżącą renta po mężu w wysokości 1.469 zł. Zarówno córka, jak i zięć skarżącej są osobami bezrobotnymi. Zięć pracuje dorywczo. W skład majątku skarżącej wchodzi mieszkanie o powierzchni 45,16 m² oraz nieruchomość rolna o areale 3 ha. Nie posiada ona natomiast zasobów pieniężnych, jak również przedmiotów wartościowych. Zdaniem orzekającego wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącej i jej zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu siebie oraz rodziny. Za taką decyzją przemawiała przedstawiona przez skarżącą trudna sytuacja majątkowa. Jedynym stałym źródłem utrzymania 5-osobowej rodziny jest renta po mężu skarżącej w wysokości 1.469 zł. Zięć skarżącej nie ma stałej pracy i uzyskuje jedynie dochody z prac dorywczych. Córka skarżącej pozostaje bez pracy. Skarżąca jest osobą 70-letnią, schorowaną, a często, jak twierdzi, brakuje jej środków finansowych na zakup koniecznych lekarstw. Dochody z renty nie są wysokie i wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca nie ma możliwości poczynienia z nich jakichkolwiek oszczędności. W sytuacji majątkowej skarżącej poniesienie przez nią kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu własnym oraz rodziny, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mogłaby zatem pozbawić skarżącą prawa do dochodzenia swoich roszczeń przed sądem. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).