I SA/Kr 2183/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 października 2013r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007r. postanawia: I zwolnić skarżącego od wpisu sądowego, II w pozostałym zakresie oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18 października 2013r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", akt sprawy oraz nadesłanych dokumentów J.N.ur. w 1964r. prowadzi obecnie gospodarstwo domowe wraz z synem P.N. ur. w 1991r. Wnioskodawca wynajmuje pokój o pow. 16 m2, , wraz z dostępem do łazienki i kuchni, od byłej żony H.N. J.N. zatrudniony jest w "Firmie Handlowo – Usługowej, H.N.", z wynagrodzeniem 1237,20 zł netto miesięcznie (brutto 1680 zł.) W 2013r. uzyskał on 12 957,85 zł. dochodu, przy przychodzie na poziomie 14 070,35 zł. Wnioskodawca z tytułu opłat przekazuje żonie, co miesiąc, kwotę 75 zł, a na leki wydaje ok. 80 - 120 zł, miesięcznie. Spłaca również raty pożyczki w wysokości 756,64 zł. Nie posiada oszczędności, nieruchomości ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2014r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w 3/4 części, s w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wniósł o zwolnienie go w całości od uiszczania kosztów sądowych. Uzupełniając informacje dotyczące jego sytuacji majątkowej nadmienił, że od września 2013r. do kwietnia 2014r. przebywał na urlopie bezpłatnym z uwagi na problemy finansowe pracodawcy. Obecnie jest natomiast zatrudniony na 1/8 etatu z powodu redukcji etatu będącej konsekwencją problemów zakładu pracy. W takiej sytuacji naturalne jest, że opóźnia się ze spłatami rat pożyczki. Konieczne utrzymanie zapewnia mu wsparcie matki, której jedynym źródłem utrzymania jest świadczenie emerytalne. Niemniej jednak nie wystarcza to nawet na zakup potrzebnych leków, nie mówiąc już nawet o odzieży. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania(art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z wniosku skarżącego jednoznacznie wynika, iż wnosi on o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a to zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd po rozpoznaniu wniosku skarżącego w przedmiocie zwolnienia z kosztów sądowych uznał, iż istnieją podstawy do jego uwzględnienia w części. W opinii Sądu bowiem wnioskodawca w sposób wyczerpujący i dokładny wykazał, że jej sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Przedstawione we wniosku i sprzeciwie okoliczności, a zwłaszcza fakt długotrwałego urlopu bezpłatnego z powodu kłopotów finansowych pracodawcy, a w chwili obecnej znaczne ograniczenie wymiaru czasy pracy, zdaniem Sądu jednoznacznie wskazują, że poniesienie przezeń pełnych kosztów postępowania byłoby niemożliwe. W tym stanie rzeczy odmówienie wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w sposób nieuprawniony zablokowałoby mu prawo do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Sąd uznał jednak, że z uwagi na fakt, iż skarżący wciąż znajduje się w wieku produkcyjnym nie jest wykluczone, że w najbliższym czasie, w szczególności w obliczu nadchodzącego sezonu letniego, uda mu się znaleźć stałe bądź nawet sezonowe źródło dodatkowego dochodu i w przyszłości będzie mógł pokryć koszty postępowania, które ewentualnie mogą powstać, choć nie muszą na dalszym jego etapie. Jednocześnie trzeba zaznaczyć, że skarżący ma wprawdzie skromne, ale stałe, źródło dochodu. Nie wskazuje nadzwyczajnych kosztów obciążających budżet domowy, wskazuje jedynie typowe, zwyczajowe koszty utrzymania domu i spłatę raty pożyczki, nie zaistniały zatem przesłanki uzasadniające całkowite zwolnienie strony od kosztów sądowych. Ponadto należy stwierdzić, iż fakt zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem, który jest osobą dorosłą i nic nie stoi na przeszkodzie aby podjął zatrudnienie, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Z pola widzenia nie może dodatkowo umknąć fakt, że skarżone do Sądu rozstrzygnięcie związane jest z prowadzoną przez skarżącego w przeszłości działalność gospodarczą, a w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem prowadzonej działalności. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z prowadzoną działalnością podmioty, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Wskazuje się, że zapobiegliwości i przezorności w zakresie zabezpieczenia środków na ponoszenie kosztów sądowych należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych. Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącego zwolnienie go w całości od kosztów sądowych byłoby niezasadne. Konieczność zaś poniesienia przez wnioskodawcę ewentualnych przyszłych kosztów sądowych przy równoczesnym zwolnieniu go od aktualnie wymaganego wpisu sądowego od złożonej skargi, nie naraża skarżącego na pogorszenie jego warunków bytowych, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.