I SA/Kr 220/09

Sygn. akt I SA/Kr 220/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 kwietnia 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2009 r., sprawy ze skargi Telekomunikacji Polskiej S.A., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 25 listopada 2008 r. Nr [...], w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne, I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 357,00 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100). W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w oparciu o wystawiony przez Wójta Gminy tytuł wykonawczy nr [...] zobowiązana Telekomunikacja Polska S.A. z siedzibą w W. zgłosiła w trybie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzut na prowadzoną egzekucję administracyjną podnosząc, że egzekwowany obowiązek nie istnieje, albowiem decyzja Wójta Gminy z dnia [...] nr [...] określająca podatnikowi zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2007 r. nigdy nie została prawidłowo doręczona, a przez to nie jest ostateczna. W uzasadnieniu pisma z dnia [...] maja 2008 r. zawierającego przedmiotowy zarzut strona podniosła, że przedmiotowa decyzja została adresowana do podmiotu nie będącego stroną postępowania, a mianowicie do Pionu Administracji Regionu Zarządzania Standardami i Zasobami i ekspediowana na adres ul. P., L., podczas gdy podatnikiem jest Telekomunikacja Polska S.A., która swą siedzibę ma w W. na ul. T., co wynika z Krajowego Rejestru Sądowego. Powołując się na przepisy art. 145 § 2 i art. 151 Ordynacji podatkowej zobowiązana zaznaczyła, że aby mówić o skutecznym doręczeniu decyzji, należy ją przesłać na adres lokalu siedziby osoby prawnej, zatem żądanie przez wierzyciela zapłacenia podatku w wysokości wynikającej z nieskutecznie doręczonej decyzji, czyli ponad kwotę wynikającą z deklaracji podatkowej jest bezpodstawne. W konsekwencji strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W związku z tak sformułowanym zarzutem organ egzekucyjny, działając w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. zwrócił się do Wójta Gminy o zajęcie w formie postanowienia stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. W odpowiedzi na powyższe postanowieniem z dnia [...], nr [...] Wójt Gminy uznał zarzuty zobowiązanej za nieuzasadnione. Podkreślono zwłaszcza, że w listopadzie 2007 r. do organu podatkowego wpłynęło pismo TP S.A. ze wskazaniem jednostki organizacyjnej i podaniem adresu, na który należy przesyłać korespondencję dotyczącą m. inn. zobowiązań w przedmiocie podatków, opłat za wieczyste użytkowanie, ochronę środowiska i innych związanych z administrowaniem nieruchomościami. Decyzja podatkowa została zatem wysłana na podany adres i odebrana przez pracownika w dniu [...] grudnia 2007 r. W związku z tym wierzyciel stanął na stanowisku, że przedmiotowa decyzja określająca zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2007 r. została doręczona prawidłowo, a termin odwołania upłynął Spółce w dniu [...] grudnia 2007 r. Pismem z dnia [...] lipca 2008 r. Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wierzyciela. W wyniku jego rozpoznania Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia SKO powołując się na treść art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanęło na stanowisku, że nie jest uprawnione do merytorycznego wypowiedzenia się w sprawie zgłoszonych zarzutów, gdyż działając jako organ egzekucyjny nie jest władne do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a zarzuty zobowiązanej spółki skierowane są, zdaniem organu II instancji, właśnie na badanie powyższych kwestii. Z takim stanowiskiem strona nie zgodziła się wnosząc od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i podnosząc zarzut naruszenia: - art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez odmowę uznania zarzutu wobec egzekucji prowadzonej na podstawie niedoręczonej decyzji podatkowej, a więc w sytuacji, w której nie istniał obowiązek egzekwowany na podstawie wystawionego tytułu wykonawczego, - art. 7, art. 75 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej poprzez odmowę merytorycznego rozpoznania zgłoszonego zarzutu, - art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, z jakich powodów uznano zarzuty podatnika za niezasadne, a przede wszystkim z jakich powodów SKO uznało, że istniał egzekwowany obowiązek. W konkluzji skargi pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie postanowień organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej odrzucenie, gdyż zdaniem Kolegium została wniesiona po terminie określonym w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z akt sprawy wynika bowiem, że postanowienie SKO zostało doręczone pełnomocnikowi strony w dniu [...] grudnia 2008 r., a skargę wniesiono w dniu [...] stycznia 2009 r. za pośrednictwem poczty, a zatem po upływie trzydziestodniowego terminu przewidzianego do jej złożenia. Alternatywnie wniesiono o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko, że w niniejszej sprawie SKO działa w charakterze organu egzekucyjnego, a zatem nie jest władne do merytorycznego rozpoznania zarzutu Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając powyższe na uwadze trzeba zaznaczyć, że problem w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrujące zażalenie na postanowienie wierzyciela w przedmiocie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej działa w roli organu egzekucyjnego i czy w związku z tym ma do niego zastosowanie art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na treść art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanęło bowiem na stanowisku, że nie jest uprawnione do merytorycznego wypowiedzenia się w sprawie zgłoszonych zarzutów, gdyż działając jako organ egzekucyjny nie jest władne do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a zarzuty zobowiązanej spółki skierowane są, zdaniem SKO, właśnie na badanie powyższych kwestii. Rozważania należy zacząć od stwierdzenia, że art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje dwa rozstrzygnięcia mające formę postanowienia, a zmierzające do załatwienia sprawy zgłoszonych zarzutów. Jest to postanowienie w sprawie zgłoszonych na podstawie art. 33 cytowanej ustawy zarzutów (§ 4), które wydaje organ egzekucyjny oraz postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (§ 1). Na obydwa postanowienia służy zażalenie. Postanowienie organu egzekucyjnego musi być poprzedzone ostatecznym postanowieniem wierzyciela. Analiza art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej, który stanowi m. inn. że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w zestawieniu z brzmieniem art. 33 § 1 i § 2 oraz art. 34 § 1 cytowanej ustawy prowadzi do wniosku, że możliwe jest oparcie zarzutu na twierdzeniu, że obowiązek nie istnieje lub nie jest wymagalny, jednakże zarzut ten wywoła zamierzony skutek wówczas, gdy fakt ten zostanie przyznany przez wierzyciela w trybie art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej. Jego postanowienie w tej materii wiąże bowiem organ egzekucyjny rozpatrujący zgłoszone zarzuty - art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2000 r., III SA 2571/99). W sytuacji więc, gdy w toku postępowania egzekucyjnego zostanie zgłoszony zarzut oparty na art. 33 § 1 lub § 2 cytowanej ustawy, to organ egzekucyjny nie jest uprawniony do samodzielnego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ma natomiast obowiązek wystąpienia do wierzyciela o wyrażenie stanowiska co do kwestii istnienia lub wymagalności zobowiązania. Dopiero po uzyskaniu od niego takiego stanowiska w formie ostatecznego postanowienia wydaje swoje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów o treści uwarunkowanej uprzednio wyrażonym stanowiskiem wierzyciela. Z powyższego wynika, że zakaz badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym dotyczy wyłącznie organu egzekucyjnego związanego w tej materii stanowiskiem wierzyciela wyrażonym we właściwej formie. Odnosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie zastosowało art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niezasadnie postawiło się w roli organu egzekucyjnego, do którego odnosi się zakaz wyrażony w tym przepisie, unikając tym samym merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów zobowiązanego i do oceny tych zarzutów dokonanej przez organ I instancji, czym naruszyło przepisy prawa procesowego w postaci art. 7, 77 i 107 k.p.a., gdyż nie wyjaśniło wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Przedmiotem zaskarżenia nie jest bowiem postanowienie organu egzekucyjnego wydane w trybie art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej, ale postanowienie wierzyciela, o którym mowa w art. 34 § 1 tejże ustawy. Nie budzi zatem wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela wyrażające stanowisko w zakresie zarzutów jest właściwy dla tego wierzyciela organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 17 kodeksu postępowania administracyjnego, a nie organ egzekucyjny – jak twierdzi SKO. Zajmowanie stanowiska w sprawie istnienia i zasadności obowiązku poddanego egzekucji przez organ egzekucyjny jako drugą instancję nie dałoby się pogodzić z zakazem wynikającym z art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej i doprowadziłoby do sytuacji, w której niemożliwa byłaby instancyjna kontrola postanowienia wierzyciela (por. postanowienie NSA z dnia 24 maja 2004 r., FW 4/2004 LEX nr 160593). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że organem wyższego stopnia dla Wójta Gminy jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Jednocześnie należy podkreślić, że organami egzekucyjnymi w sprawie są wyłącznie Naczelnik Urzędu Skarbowego oraz właściwy Dyrektor Izby Skarbowej, jako organ II instancji. Podkreślić należy, że sądy administracyjne powołane zostały do kontrolowania (oceny) działalności administracji publicznej, a nie do zastępowania organów administracji w procesach administrowania. Sąd na skutek zaskarżenia aktu lub czynności (bezczynności) organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować (ocenić) działalność tego organu. Brak merytorycznego rozstrzygnięcia organu II instancji polegającego na dokonaniu oceny stanowiska wierzyciela odnośnie do wniesionych zarzutów na postępowanie egzekucyjne oraz zaprezentowaniu swoich poglądów w tej materii uniemożliwia Sądowi dokonanie kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem stwierdzenia, czy zarzuty wniesione przez zobowiązanego w trybie art. 33 ustawy egzekucyjnej są zasadne. Dokonanie oceny stanu faktycznego oraz wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów przez Sąd miałoby charakter niedopuszczalnego administrowania. Sąd ma bowiem obowiązek dokonania wyłącznie kontroli stanowiska organu pod względem jego zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego, nie zaś do rozstrzygania sprawy za organ. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 ust 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), gdyż uchybienia organu II instancji miały wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy obowiązkiem SKO jest merytoryczna ocena stanowiska wierzyciela zawarta w rozstrzygnięciu organu I instancji oraz merytoryczne ustosunkowanie się do zgłoszonych zarzutów przez zobowiązanego. W tym miejscu należy zaznaczyć, że Sąd nie mógł uwzględnić wniosku Kolegium o odrzucenie skargi, gdyż był on bezzasadny. Z akt sprawy wynika wprawdzie, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 11 grudnia 2008 r. (dowód doręczenia k. 42), a skargę wniesiono za pośrednictwem Urzędu Pocztowego Warszawa 39 w dniu 12 stycznia 2009 r. - poniedziałek (odcisk pieczęci znajdujący się na kopercie), jednakże termin do wniesienia skargi został stronie wydłużony w trybie art. 83 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).