I SA/Kr 225/07

Sygn. akt I SA/Kr 225/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lutego 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Anna Znamiec, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2008r., sprawy ze skargi J. A., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych ). I SA/Kr 225/07 UZASADNIENIE W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego przeciwko skarżącemu J. A. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]z dnia [...]zobowiązany wystąpił w dniu [...]lipca 2006 r. z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego, po przeprowadzeniu postępowania, postanowieniem z dnia [...]nr [...]odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych. Na powyższe postanowienie skarżący nie składał zażalenia. Następnie w dniu [...]października 2006 r. J.A. ponownie złożył wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., postanowieniem z dnia [...]nr [...]umorzył postępowanie w tej sprawie, tj. w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Organ I instancji nie rozpatrywał wniosku podatnika merytorycznie, w uzasadnieniu postanowienia zwrócono bowiem uwagę, że w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny wydał już postanowienie dnia[...], które nie zostało zaskarżone i stało się ostateczne. W związku z powyższym postępowanie wszczęte na wniosek z dnia [...]października 2006 r. stało się bezprzedmiotowe. Powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji zostało zaskarżone w drodze zażalenia, w którym strona podnosiła, że wszczęcie egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego było decyzją pochopną i krzywdzącą dla podatnika, gdyż dobrowolnie wpłacał co pewien czas określone kwoty zmniejszając tym samym stan zadłużenia. Postanowieniem z dnia[...], nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego postanowienia organ odwoławczy podzielił argumentację Naczelnika Urzędu Skarbowego podnosząc dodatkowo, że podatnik nie wnosił o wznowienie postępowania w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, a przeprowadzenie ponownego postępowania w tej sprawie i wydanie rozstrzygnięcia bez zaistnienia przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a., spowodowałoby nieważność nowego postanowienia na mocy art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej J.A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając brak merytorycznego rozpoznania sprawy. Skarżący podniósł również, że wszczęcie egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego było decyzją pochopną i krzywdzącą, gdyż dobrowolnie wpłacał co pewien czas określone kwoty zmniejszając zadłużenie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał w całości swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi dodatkowo podnosząc, że w wypadku, gdy skarżący uważał, że tytuł wykonawczy był wystawiony pochopnie to powinien tą sprawę wyjaśnić z wierzycielem, a gdy egzekucja została już wszczęta, zdaniem strony, niezgodnie z prawem, to przysługiwało jej prawo złożenia zarzutów na postępowanie egzekucyjne, o czym skarżący został poinformowany przez organ egzekucyjny w doręczonym odpisie tytułu wykonawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Podstawą rozstrzygnięcia przyjętą przez organy obydwu instancji w niniejszej sprawie był przepis art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu (odpowiednio postanowienie na zasadzie art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Istniejąca w sprawie sytuacja nie uzasadniała jednak zastosowania przepisu art. 105 § 1 k.p.a. i wydania rozstrzygnięcia procesowego o umorzeniu postępowania. Postępowanie zainicjowane wnioskiem strony o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego jest bowiem postępowaniem o charakterze wpadkowym i jego specyfika polega na tym, że może toczyć się kilkakrotnie, a ponowny wniosek zobowiązanego nie jest wnioskiem w tej samej sprawie, gdy złożony został w zmienionym stanie faktycznym i w innych okolicznościach. Z treści art. 64e ustawy egzekucyjnej wynika, że istnieje kilka niezależnych od siebie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, jak np. stwierdzenie nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku, wykazanie przez niego, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, wystąpienie ważnego interesu publicznego, stwierdzenie, że ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Teoretycznie rzecz biorąc może się więc zdarzyć tak, że toczyć się będzie kolejno kilka różnych postępowań w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych z udziałem tego samego zobowiązanego, każde w oparciu o inną przesłankę przewidzianą w art. 64e cytowanej ustawy. Możliwa jest również taka sytuacja, w której kolejny wniosek zobowiązanego oparty zostanie o tę samą przesłankę ustawową, co uprzednio, jednakże złożony zostanie w zmienionym stanie faktycznym, np. przy drastycznym pogorszeniu sytuacji finansowej w porównaniu z tą, na którą powoływał się w postępowaniu wszczętym na skutek złożenia poprzedniego wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Za każdym razem jednak należy badać wniosek strony pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Inna interpretacja powyższego przepisu prowadziłaby do niedopuszczalnej sytuacji, w której zobowiązany pozbawiony zostałby możliwości domagania się umorzenia kosztów egzekucyjnych w sytuacji zmiany okoliczności, albo w przypadku pojawienia się w jego sytuacji faktycznej innej przesłanki uzasadniającej takie umorzenie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zaznaczyć, że organy egzekucyjne niezasadnie i przedwcześnie umorzyły postępowanie wszczęte powtórnym wnioskiem skarżącego z dnia [...] października 2006 r., czym naruszyły art. 105 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim organy egzekucyjne nie zbadały i nie wyjaśniły zakresu żądania skarżącego i uchyliły się od merytorycznej oceny jego wniosku pomijając całkowicie zawarte w nim argumenty. Przede wszystkim należało wezwać zobowiązanego o uzupełnienie wniosku i sprecyzowanie czy od daty poprzedniego rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych zmieniły się okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie np. innej przesłanki umorzenia kosztów lub czy zmienił się stan faktyczny skarżącego na tyle, by uzasadnić powtórny wniosek o umorzenie kosztów z powodu tej samej przesłanki, na którą powoływał się w poprzednim wniosku. Następnie obowiązkiem organu było dokonanie oceny wniosku pod względem wystąpienia przesłanek ustawowych do umorzenia kosztów egzekucyjnych lub wydanie rozstrzygnięcia procesowego w przypadku stwierdzenia, że nie ma podstaw do merytorycznego rozstrzygania. Związanie organu wydanym postanowieniem oznacza bowiem zakaz orzekania w tej samej kwestii, która już raz została rozstrzygnięta wydanym wcześniej postanowieniem, jednakże w sytuacji, gdy stan faktyczny sprawy mający wpływ na treść postanowienia nie uległ zmianie. Pominięcie zaś etapu ustalania stanu faktycznego doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 7, 77 i 107 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy. W tym stanie rzeczy odniesienie się przez Sąd do merytorycznych kwestii skargi zmierzających do wykazania przez skarżącego, że istniały w sprawie przesłanki ustawowe umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego byłoby przedwczesne. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 ust 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także postanowienia organu I instancji poprzedzającego zaskarżone postanowienie, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy egzekucyjne przeprowadzą postępowanie w kierunku wyżej wskazanym. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).