I SA/Kr 2409/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Michaldo (spr) Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek Asesor WSA Anna Znamiec Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 27 sierpnia 2002r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji W 1999r. J. R. sprzedał 1/2 nieruchomości położonej w P. Nieruchomość ta została przez niego nabyta w 1996r. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w spółce cywilnej z A. K.. Sprzedaż nieruchomości nastąpiła przed upływem okresu 5 lat od końca roku w którym została nabyta. Dnia [...]11.1999r. podatnik złożył oświadczenie o wydatkowaniu dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości na własne cele mieszkaniowe. Ponieważ podatnik nie przedłożył dokumentów potwierdzających wydatkowanie dochodu, zgodnie z powyższą deklaracją, Urząd Skarbowy wszczął postępowanie podatkowe. Dnia [...].04.2002r. podatnik złożył wniosek o umorzenie zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym ze sprzedaży nieruchomości. Urząd Skarbowy po przeprowadzonym postępowaniu w dniu[...].05.2002r. wydał decyzję [...], którą odmówił umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym ze sprzedaży nieruchomości za 1999r. w kwocie 28.500,00 zł. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wniesienia podania tj. [...]04.2002r. wynoszącymi 15.725,30 zł. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ orzekający wskazał art. 207, art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) oraz § 2 ust. 1 pkt 4, § 14 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 maja 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy -Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 40, poz. 463). W motywacji tego rozstrzygnięcia podniesiono, że w 1999r. J. R.sprzedał 1/2 nieruchomości położonej w P.. Nieruchomość tą nabył w 1996r. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w spółce cywilnej z A. K. Sprzedaż nieruchomości nastąpiła przed upływem 5 lat od końca roku, w którym została nabyta. W dniu [...]11.1999r. podatnik złożył oświadczenie o wydatkowaniu dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości na własne cele mieszkaniowe. Jednak nie przedłożył dokumentów potwierdzających wydatkowanie dochodu na powyższy cel w ustawowym terminie. W toku postępowania J. R. wyjaśnił, iż nie otrzymał pieniędzy ze sprzedaży, w związku z czym nie mógł ich wydatkować. Zgodnie z informacją udzieloną przez Referat Rachunkowości tut. Urzędu posiada on także zaległość w zryczałtowanym podatku dochodowym za 1998r. w kwocie 4.450,82 zł. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę wynoszącymi 6.131,90 zł. Zdaniem Urzędu w przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze, że przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość umorzenia zaległości bądź odsetek za zwłokę z uwagi na "ważny interes podatnika lub interes publiczny". Ważny interes podatnika, to zdaniem tut. Urzędu sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie zaległości podatkowych uregulować. Będzie to np. utrata losowa majątku. W świetle powyższego stanu faktycznego w ocenie organu orzekającego należy stwierdzić , że w rozpatrywanej sprawie nie występują przesłanki pozwalające na wydanie pozytywnej decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości wraz z odsetkami za zwłokę, bowiem prowadziłoby to do utraty ekwiwalentu za utracone przez Skarb Państwa korzyści na skutek nieterminowej zapłaty podatku. Zajęcie takiego stanowiska naruszałoby elementarne zasady sprawiedliwości. Od decyzji tej J. R. złożył odwołanie do tut. Izby Skarbowej Izba Skarbowa przeprowadziła postępowanie wyjaśniające w oparciu o zebrany w aktach sprawy materiał dowodowy, Podatnik mimo otrzymania zaproszenia do zaznajomienia się i wypowiedzenia w sprawie materiału informacyjno - dowodowego, nie skorzystał z tego prawa (dowód doręczenia zaproszenia w aktach sprawy). Zgodnie z art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Decyzje z tego zakresu są decyzjami uznaniowymi, które podejmuje się po zbadaniu szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły podatnikowi wywiązanie się z obowiązku zapłaty podatku. Zarówno organ l instancji jak i tut. Izba Skarbowa po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym okoliczności takich nie znalazły W ocenie Izby Skarbowej podatnik nie wyjaśnił swojej sytuacji materialnej, nie przedłożył żadnych dowodów świadczących o tym, iż nie otrzymał pieniędzy za sprzedaną działkę. Ponadto jak ustalono podatnik posiada jeszcze inne zaległości podatkowe - w zryczałtowanym podatku dochodowym za 1998r. w kwocie 4.450,82 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 6.131,90 zł. Umarzając kwotę zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym ze sprzedaży nieruchomości organ odwoławczy naruszyłby elementarne zasady sprawiedliwości społecznej, stworzyłby sytuacje uprzywilejowania podatnika, który nie regulując zaległych zobowiązań podatkowych za 1998r. wnosi o rezygnację z dalszych narastających zaległości podatkowych, a zatem nie widzi potrzeby poszukiwania innych form likwidacji zadłużenia, J. R. złożył skargę na decyzję Izby Skarbowej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie. W złożonej skardze podatnik wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji podniósł zarzuty: naruszenia przepisu art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa - nieuwzględnienie ważnego interesu podatnika; nieuwzględnienie przepisu art. 67 § 4 pkt. 1 ustawy Ordynacja podatkowa oraz przekroczenie zasad uznania administracyjnego. Jeszcze raz skarżący podniósł, że nie przedłożył dokumentów potwierdzających wydatkowanie dochodu, ponieważ, nie otrzymał pieniędzy ze sprzedaży i w związku z tym nie mógł ich wydatkować W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała w całości swoje stanowisko wyrażone w motywacji zaskarżonego rozstrzygnięcia, podkreślając , że w stosunku do wszystkich podatników istnieje obowiązek przymusowego świadczenia pieniężnego - na rzecz Skarbu Państwa. Zwolnienie z tego obowiązku poszczególnego podatnika może nastąpić tylko w sytuacjach wyjątkowych niezależnych od niego, bowiem w przeciwnym wypadku kolidowałoby to z interesem publicznym. Wszelkie zwolnienia i ulgi w systemie prawa podatkowego są więc wyjątkiem i istotnym odstępstwem od zasady sprawiedliwości podatkowej tj. powszechności i równości opodatkowania Rozpoznając wyżej opisaną skargę , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze ogólnym. Po pierwsze , stosownie do treści art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), z dniem 01.01.2004r. weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie, w myśl art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ... (j.w.), sprawy , w których przed dniem 01.01.2004r. wniesiono skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto należy podkreślić, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego. Skarga J. R. okazała się o tyle skuteczną, o ile doprowadziła do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia i utrzymanego w nim w mocy rozstrzygnięcia organu l instancji. Zaskarżone rozstrzygnięcie jest co najmniej przedwczesne. Zgodnie z treścią dyspozycji art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) organy podatkowe w toku postępowania podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Ten ustawowy obowiązek uzyskuje dalsze rozwinięcie w treści przepisu art. 187 § 1 tejże ustawy, który stanowi, iż organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ramach ustawowego obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy mieści się także obowiązek wnikliwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. W świetle całokształtu okoliczności niniejszej sprawy należy uznać, iż wskazane wyżej wymogi zarówno w zakresie wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy jak również prawidłowej motywacji kontrolowanej decyzji organów obydwu instancji nie zostały zachowane. Analizując całokształt okoliczności niniejszej sprawy należy dojść do wniosku, iż mimo pozornej wnikliwości organy orzekające obydwu instancji nie wyczerpały jednak wszystkich swoich możliwości w zakresie pełnego wyjaśnienia tej sprawy. Cytowany na wstępie przepis art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. -Ordynacja podatkowa stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Decyzje wydawane na podstawie w/w przepisu mają więc charakter indywidualny i uznaniowy co oznacza, że ustawodawca pozostawił uznaniu organu podatkowego istnienie bądź nieistnienie w konkretnej sprawie okoliczności, które uzasadniałyby dokonanie umorzenia zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę. Przepis ten przewiduje dwie przesłanki w zakresie umorzenia tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny. Wydając decyzją w tym/trybie należałoby rozważyć także , czy ważny interes podatnika nie koliduje z interesem publicznym. W dość schematycznej motywacji zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę, podkreśla się, iż podatnik nie przedłożył dokumentów potwierdzających , iż nie otrzymał pieniędzy ze sprzedaży nieruchomości, oraz że dochodzi swoich roszczeń od kupującego. Wbrew tym stwierdzeniom należy podkreślić , iż skarżący od początku twierdził i twierdzi nadal, że J. M. – K. dotychczas nie zapłaciła mu ceny nabycia przedmiotowej nieruchomości, a potwierdza to treść postanowienia Sądu Wydział l Cywilny z dnia [...]maja 2000r. sygn. akt [...] o nadaniu klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu z [...] października 2000r. Gdy jeszcze przeanalizować wszystkie pozostałe okoliczności udokumentowane przy okazji składanego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych , to należy dojść do wniosku, że wskazywane przez skarżącego okoliczności znajdują swoje całościowe czy też ewentualnie co najmniej częściowe uzasadnienie i wymagają szczegółowego rozważenia wnikliwej oceny. Rozstrzygnięcie, które pozostawia chociażby tylko niektóre z tych okoliczności poza swoją kontrolą i uwagą jest przedwczesne i wymyka się spod racjonalnej krytycznej oceny Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.). oraz na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.