I SA/Kr 2443/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Michaldo (spr) Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek Asesor WSA Anna Znamiec Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 9 września 2002r Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 1998 rok. -skargę oddala- Pismem z dnia [...]maja 2000 r. skarżący W.Z. zwrócił się z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej za rok 1998 roku w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż pobór podatku zagraża jego ważnym interesom, w szczególności egzystencji. Decyzją [...] z dnia[...] maja 2002 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 207 i art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 maja 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 40 poz. 463 ze zm.), odmówił umorzenia skarżącemu zaległości podatkowych z tytuły zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 1998 roku. W uzasadnieniu wskazano, iż zaległość podatkowa jest następstwem nie prowadzenia przez skarżącego wymaganej ewidencji przychodów oraz nie dokonywania wpłat należnego ryczałtu. Powyższe nieprawidłowości spowodowały konieczność ustalenia decyzją, przez tutejszy urząd, wysokości zobowiązania podatkowego na zasadzie oszacowania. Zdaniem organu stan faktyczny sprawy nie uzasadniał umorzenia zaległości podatkowej, albowiem nie zostały spełnione przesłanki z art. 67 Ordynacji podatkowej. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej wnosząc o jej uchylenie z uwagi na istnienie uzasadnionych ważnym interesem skarżącego przyczyn. W uzasadnieniu skarżący powołuje się na trudną sytuację finansową uniemożliwiającą mu uiszczenie zaległości podatkowej. W wyniku odwołania Dyrektor Izby Skarbowej decyzją [...] z dnia 9 września 2002 r., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 67 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż podnoszone przez skarżącego przyczyny powstania przedmiotowego zadłużenia takie jak konieczność regulowania rat kredytu bankowego, kradzież trzech samochodów służących do prowadzenia działalności oraz błędy w prowadzonej dokumentacji księgowej nie są wystarczającą przesłanką umorzenia zaległości podatkowej, albowiem miały miejsce przed jej powstaniem. Ponadto przypomniano, że skarżący świadomie nie prowadził dokumentacji podatkowej i nie odprowadzał należnego podatku. Podnoszone w odwołaniu trudności związane z uzyskiwaniem niższych dochodów, kłopoty zdrowotne lub rodzinne nie są równoznaczne z niemożliwością zapłaty zaległości podatkowych. Wobec powyższego organ uznał, iż w rozpatrywanej sprawie przesłanki umorzenia zaległości podatkowych z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej nie zostały spełnione. Powyższa decyzja została zaskarżona do sądu administracyjnego z wnioskiem o jej uchylenie z powodu obrazy art. 67 Ordynacji podatkowej poprzez nie uznanie, że w przypadku skarżącego zachodzi uzasadniony ważny interes. Skarżący podnosi, że zaskarżona decyzja wydana została bez należytego rozpoznania niniejszej sprawy i jej istotnych okoliczności. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, iż sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z uwagi na przepis art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./, który stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/. Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji należy na wstępie zaznaczyć, iż umorzenie zaległości podatkowych jest instytucją nadzwyczajną, a zatem za jej zastosowaniem przemawiać mogą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu. Zgodnie z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż zaległości podatkowe mogą być umarzane w wypadkach gospodarczo i społecznie uzasadnionych, a za taką sytuację można uznać znaczne obniżenie zdolności płatniczej podatnika spowodowane klęską lub innym wypadkiem losowym, a także pogorszenie w sposób istotny warunków egzystencji podatnika i jego rodziny. Decyzje organów podatkowych w sprawie umorzenia zaległości podatkowych mają charakter uznaniowy tj. są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, w szczególności czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Jednocześnie przesłanki umorzenia zaległości podatkowych są nieostre i wymagają indywidualnego ustalenia w każdym przypadku przez organy podatkowe w ramach postępowania podatkowego. W celu ich stwierdzenia organ podatkowy obowiązany jest podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji, w ocenie sądu organy podatkowe wywiązały się z ciążących na nich obowiązkach i prawidłowo rozstrzygnęły sprawę. Decyzja o odmowie umorzenia zaległości podatkowej została podjęta w ramach uznania administracyjnego, po przeprowadzeniu postępowania, w którym Sąd nie dopatrzył się żadnych uchybień. Wydając decyzje organy dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa podatkowego, a w toku postępowania w sposób prawidłowy zebrały w sprawie materiał dowodowy oraz zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów dokonały jego analizy, a także wyczerpująco i wszechstronnie uzasadniły swoje rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację materialną i poddały ocenie racje, na które powoływał się skarżący. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności, opiera się ona na przyjętej w orzecznictwie wykładni przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących umorzenia zaległości podatkowych i mieści się ona w ramach przyznawanego organom uznania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zgadza się z Dyrektorem Izby Skarbowej , iż w sytuacji skarżącego nie ma podstaw do umorzenia zobowiązania podatkowego. Kluczowe dla oceny istnienia przesłanek umorzenia jest, aby sytuacja uzasadniająca umorzenie nie była spowodowana (zawiniona) przez skarżącego, a przez czynniki niezależne od sposobu jego postępowania. Wymóg ten wyprowadza się z nadzwyczajnego charakteru instytucji umorzenia zaległości podatkowych, wynikającego z zasady którą jest płacenie podatków. W związku z tym okoliczności uzasadniające jej zastosowanie również muszą charakteryzować się wyjątkowością. Tymczasem okoliczności podnoszone w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji a następnie w skardze do sądu administracyjnego takiego charakteru nie mają. W szczególności niewystarczająca efektywność prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej sama w sobie nie jest wystarczającym uzasadnieniem umorzenia. To samo dotyczy nieznajomości przepisów prawa, skutkująca błędami w rozliczeniach podatkowych, które to nie mogą być podstawą udzielenia ulgi w zapłacie zaległości podatkowej. Decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej w jakiejkolwiek formie skarżący przyjął na siebie ryzyko jej prowadzenia. Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r., nr 153, poz. 1271) orzekł jak w sentencji wyroku.