I SA/Kr 2465/01

Syg.akt I SA/Kr 2465/01 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 marca 2004 r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie: NSA Krystyna Kutzner ( spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant : Dorota Hąjto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2004 r sprawy ze skargi A. B. - Firma Handlowa "B." [...] na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 5 października 2001 r nr [...] w przedmiocie długu celnego skargę oddala W dniu [...] 1998 r w Oddziale Celnym w [...] A. B., właściciel Firmy Handlowej , [...]" zgłosił do procedury składu celnego według dokumentu SAD nr [...]towar tj. sprzęgła , tarcze , dociski, łożyska i części silnika . W wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego oraz po przeprowadzonej rewizji celnej towaru organ celny stwierdził różnicę między towarem przedstawionym , a ujawnionym w wyniku rewizji celnej w postaci braku sprzęgieł , tarczy , docisków i łożysk o łącznej wartości [...] zł oraz nadwyżkę [...] sztuk szklanek popychaczy o wartości [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] 2000 r Dyrektor Urzędu Celnego w [...] wszczął z urzędu postępowanie celne w stosunku do ujawnionej nadwyżki towaru , a postanowieniem z dnia [...] 2001 r wszczął postępowanie w stosunku do ujawnionego niedoboru towaru , a następnie postanowieniem z dnia [...] 2001 r połączył w/w postępowania w celu ich łącznego rozstrzygnięcia. Decyzją z dnia [...] 2001 r organ celny , działając na podstawie art.276 § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkowa w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy między towarem przedstawionym , a ujawnionym w kwocie [...] zł. W odwołaniu od w/w decyzji skarżący podniósł, że odpowiedzialność za ujawnioną w wyniku rewizji celnej różnicę towaru winien ponieść spedytor i przewoźnik tego towaru tj. Agencja Celna [...][...], która wykonała czynności spedycyjne niestarannie i przy braku staranności. Ponadto skarżący podniósł , że zgłaszając towar do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu nie miał dostępu do tego towaru i nie mógł stwierdzić braku oznaczenia przesyłki adresem odbiorcy , co uniemożliwiło złożenie wniosku o dokonanie rewizji celnej , zgodnie z art.40 Kodeksu celnego. Skarżący zarzucił także , że opłata manipulacyjna została wyliczona jako suma braków i nadwyżki. Prezes Głównego Urzędu Ceł w [...] decyzją z dnia [...] 2001 r uchylił w całości rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości towaru odpowiadającej różnicy między towarem przedstawionym , a ujawnionym w wyniku rewizji celnej w kwocie [...] zł. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zawarte w art.276 § 2 Kodeksu celnego pojęcie " różnicy między towarem przedstawionym a ujawnionym w wyniku rewizji celnej" oznacza niezgodność pomiędzy rzeczywistym stanem towaru , a stanem wynikającym z dokumentów celnych , która może przybrać formę nadwyżki lub niedoboru towaru wprowadzonego na polski obszar celny w stosunku do stanu deklarowanego w dokumentach . Ze względów racjonalnych i celowościowych przyjęto zawężającą wykładnię wskazanego przepisu , zgodnie z którą opłatę manipulacyjną dodatkowa należy pobierać w przypadku stwierdzenia w wyniku rewizji celnej przez organ celny nadwyżki towaru w stosunku do jego stanu deklarowanego w dokumentach. Z tych względów Prezes Głównego Urzędu Ceł uchylił zaskarżoną decyzję i wymiaru opłaty manipulacyjnej dodatkowej dokonał w związku z ujawnieniem w wyniku rewizji celnej tj. [...] sztuk popychaczy , których wartość celna wyniosła [...] zł. Organ odwoławczy stwierdził, że zgłoszenia towaru do procedury składu celnego dokonał skarżący i to on w chwili przeprowadzania rewizji celnej był odpowiedzialny względem organów celnych za zapewnienie zgodności przedstawionego towaru z odnoszącymi się do niego dokumentami . Skarżący był osobą , która przejęła odpowiedzialność za towary po ich wprowadzeniu na polski obszar celny i zgodnie z art.276 § 2 Kodeksu celnego jest podmiotem zobowiązanym do zapłaty wymierzonej opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Zgłaszając towar do objęcia procedurą składu celnego skarżący miał możliwość zbadania towaru zgodnie z art.40 § 1 Kodeksu celnego i przeszkodą w skorzystaniu z uprawnień wynikających z tego przepisu nie mógł być brak oznaczeń przesyłki adresem odbiorcy. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego , a to art.276 § 2 Kodeksu celnego poprzez przyjęcie , że osobą zobowiązaną do zapłaty opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest skarżący . Ponadto w/w zarzucił naruszenie przepisów postępowania , a to poprzez nie zastosowanie art.7 i art.107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego. W ocenie skarżącego sprzeczne z materiałem dowodowym jest stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Ceł , iż osobą zobowiązaną do zapłaty opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest skarżący . Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego skarżący stwierdził, że wybór podmiotu , od którego należy pobrać w/w opłatę w przypadku ujawnienia w wyniku rewizji towaru nie zgłoszonego do procedury celnej , nie może być dowolny i powinien wynikać z całokształtu okoliczności sprawy i uwzględniać , czyje działania doprowadziły do powstania takiej sytuacji. W niniejszej sprawie bezsprzeczne jest , że na skutek pomyłki popełnionej przed spedytora , a nie skarżącego , dokonano zamiany dwóch palet , z których jedna była przeznaczona dla skarżącego , a druga dla innej firmy. Fakt ten został potwierdzony przez niemieckiego kontrahenta , spedytora oraz adresata drugiej przesyłki. Zbieżność pomiędzy towarem zamówionym , a ujawnionym w wyniku rewizji jest przypadkowa , a skarżący nie miał żadnego interesu w otrzymaniu ujawnionego towaru. Obowiązkiem spedytora było właściwe oznaczenie towaru i dostarczenie go zgodnie z zawartą umową. Skarżący zarzucił, że zaskarżone rozstrzygnięcie całkowicie pomija wypracowaną przez orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadę , zgodnie z którą skutki niedopełnienia przewidzianego prawem obowiązku zobowiązany może ponosić jedynie wówczas , gdy miał realną możliwość wywiązania się z tego obowiązku. W ocenie skarżącego uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie jest przekonywujące i pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym. Wbrew stanowisku organu celnego skarżący nie mógł stwierdzić brak oznaczenia przesyłki adresem odbiorcy , gdyż współpracując od 1993 r z eksporterem otrzymanego towaru nigdy wcześniej nie zdarzyły się sytuacje powodujące wątpliwości co do rzetelności tej firmy. Faktura dostarczona przez spedytora była zgodna z zamówieniem i nie było podstaw przypuszczać , że istnieją w tym zakresie rozbieżności. Pracownik skarżącego J. H. zwróciła uwagę , że towar jest błędnie oznakowany i odmówiła przyjęcia przesyłki , jednak ta okoliczność została pominięta przez organ wydający zaskarżoną decyzję. Skarżący nadmienił, że sporny towar został zwrócony do Niemiec , cło zostało umorzone , gdyż organ celny przyjął, iż dostawa towaru była niezgodna z zamówieniem. W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie . Ponadto organ celny stwierdził, że w niniejszej sprawie przewoźnikiem towaru był [...][...], jednakże procedura tranzytu została zakończona. Zgłoszenia towaru do procedury składu celnego dokonał skarżący i to on w chwili przeprowadzenia rewizji celnej towaru był podmiotem odpowiedzialnym względem organów celnych za zapewnienie zgodności przedstawionego towaru z odnoszącymi się do niego dokumentami. Skarżący jest więc osobą , o której mowa w art.39 Kodeksu celnego . Odnosząc się do powołanego w skardze wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23.11.1994 r , syg, akt III ARN 61/94 Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że dotyczy on art.70 ustawy z dnia 28.12.1989 r Prawo celne, a nie art.276 § 2 Kodeksu celnego. Organ celny podniósł , że skoro pracownik skarżącego J. H. zwróciła uwagę , iż towar został błędnie oznakowany , to ta sytuacja dawała podstawę do wystąpienia - w trybie art.40 § 1 Kodeksu celnego - z wnioskiem o dokonanie sprawdzenia towaru zgłaszanego do objęcia procedurą celną, jednak skarżący z możliwości takiej nie skorzystał. Prezes Głównego Urzędu Ceł podkreślił, że wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej ma charakter obligatoryjny i obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości odstąpienia od jej poboru. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ). Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpoznawanej sprawie podstawą rozstrzygnięć organów celnych jest art.276 § 2 Kodeksu celnego . Aby zrozumieć istotę tego przepisu należy wcześniej przeanalizować przepisy dotyczące momentu zgłoszenia towaru do procedury celnej. Otóż zgodnie z art.60 § 1 Kodeksu celnego każdy towar , który ma być objęty procedurą celną , powinien zostać zgłoszony do tej procedury . Zgłoszenie celne w formie pisemnej powinno być dokonane na odpowiednim formularzu , do którego powinny być dołączone dokumenty , których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą celną , do której jest zgłaszany (art.64 Kodeksu celnego ). Stosownie natomiast do art.65 § 1 i 2 organ celny przyjmuje niezwłocznie zgłoszenie celne , jeżeli zgłoszenie to odpowiada wymogom określonym w art.64 , a wraz ze zgłoszeniem celnym przedstawiono towar nim objęty. Podstawą do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem celnym stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny może przystąpić do jego weryfikacji, zgodnie z art.70 § 1 Kodeksu celnego. Z powyższego wynika , że objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz : pierwsza - to przedłożenie stosownych dokumentów wraz z przedstawieniem towaru , druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym. Podkreślić należy , że faza pierwsza to obowiązek zgłaszającego , faza druga - to uprawnienie organu celnego. Organ celny może , ale nie musi dokonać weryfikacji . Jeżeli jednak w wyniku weryfikacji dokonanego zgłoszenia celnego organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym , a ujawnionym w wyniku rewizji , to skutki dokonania nieprawidłowego zgłoszenia celnego określa art.276 Kodeksu celnego . Przepis ten stanowi , że jeżeli po przedstawieniu towaru organ celny wykaże różnicę między towarem przedstawionym , a ujawnionym w wyniku rewizji celnej , to od osoby , o której mowa w art.39 , pobiera się opłatę manipulacyjną dodatkową w wysokości wartości celnej towaru odpowiadającej różnicy. Z kolei z art.39 Kodeksu celnego wynika, że towary , które zgodnie z art.36 § 1 pkt.1 Kodeksu celnego zostały dostarczone do granicznego urzędu celnego , bądź miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny , powinny zostać przedstawione organowi celnemu przez osobę , która wprowadziła je na polski obszar celny , lub przez osobę , która przejęła odpowiedzialność za te towary po ich wprowadzeniu , chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W rozpatrywanej sprawie zgłoszenie celne zostało dokonane przez skarżącego , który również przedstawił organowi celnemu towar objęty zgłoszeniem. " Przedstawienie towaru " jest to pojęcie prawne zdefiniowane w art.3 § 1 pkt.l4 Kodeksu celnego , dlatego art.39 w/w ustawy nie może być interpretowany w ten sposób , że " przedstawienie towaru " jest rozumiane jako czynność fizyczna. " Przedstawienie towarów organowi celnemu " - zgodnie z definicją - to zawiadomienie organu celnego przez osobę , dokonane w wymaganej formie , o dostarczeniu towarów do urzędu celnego ( ... ) . Odpowiedzialność zgłaszającego za dokonanie prawidłowego zgłoszenia celnego tj, zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy , oparta jest na zasadzie ryzyka; a nie winy. W świetle powyższych ustaleń z oczywistych powodów adresatem decyzji o wymiarze opłaty manipulacyjnej dodatkowej nie mógł być spedytor, który nie dokonał zgłoszenia celnego , a w konsekwencji nie mógł być obciążony skutkami nieprawidłowego zgłoszenia celnego dokonanego przez inny podmiot. W związku z powyższym nie mogła odnieść skutku argumentacja skargi, iż zaistniała sytuacja była spowodowaną pomyłką spedytora , bo palety z towarem zostały zamienione i niewłaściwie oznaczone . Wskazane okoliczności wynikają z niewłaściwego wykonania przez spedytora umowy spedycji , która jako umowa cywilnoprawna pozostaje poza sferą kontroli i oceny organów celnych . Obowiązki spedytora jako podmiotu uczestniczącego w obrocie towarowym z zagranicą zostały spełnione z chwilą zakończenia procedury tranzytu. W związku z przejęciem odpowiedzialności za przedmiotowe towary przez skarżącego stał się on z mocy prawa podmiotem zobowiązanym do należytego wypełnienia obowiązków celnych , w tym do zgodnego ze stanem rzeczywistym zgłoszenia towarów do objęcia wnioskowaną procedurą. Nie zasługuje na uwzględnienie - w kontekście art.276 § 2 Kodeksu celnego - argumentacja skarżącego o wieloletniej i rzetelnej współpracy z zagranicznym kontrahentem , gdyż organy celne stosując w/w przepis nie są uprawnione do badania przyczyn dokonania przez zgłaszającego nieprawidłowego zgłoszenia celnego . Zgodzić należy się ze stanowiskiem Prezesa Głównego Urzędu Ceł , że skoro pracownik skarżącego dostrzegł błędne oznakowanie przesyłki , to tym bardziej należało skorzystać z możliwości zbadania towaru w trybie art.40 Kodeksu celnego . Podnieść należy, że w/w przepis jest uprawnieniem zgłaszającego i od niego zależy , czy skorzysta z tej możliwości . Dokonaniem zgłoszenia celnego bez uprzedniego zbadania towaru jest na ryzyko zgłaszającego , czy zgłoszenie to będzie prawidłowe . Mając na uwadze , że wymiar opłaty manipulacyjnej dodatkowej jest obligatoryjny , co oznacza że nie ma możliwości odstąpienia od jej wymiaru , a adresatem takiej decyzji jest osoba , która dokonała zgłoszenia celnego , stwierdzić należy , że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania , że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego ( określone w Ordynacji podatkowej , a nie w Kodeksu postępowania administracyjnego , jak wskazano w skardze ) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy , należało orzec o oddaleniu skargi na podstawie art.151 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.