I SA/Kr 2497/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia : WSA Bożenna Blitek Sędziowie : NSA Krystyna Kutzner (spr.) NSA Wiesław Kisiel Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 r sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 4 września 2002 r Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. ustala wartość przedmiotu sporu na kwotę [...] zł, IV. zarządza zwrot z kasy Sądu nadpłacony wpis na rzecz strony skarżącej w kwocie [...] zł (słownie: [...] złotych i [...] grosze), V. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania [...] zł (słownie: [...] złotych). W dniu [...] maja 2002 r M. W. zgłosił do objęcia procedura; dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód marki [...] , rok produkcji 2001 , przywieziony z Belgii . Do zgłoszenia celnego skarżący załączył fakturę nr [...] z dnia [...] maja 2002 r , określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] EUR. Dyrektor Urzędu Celnego w [...] , działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność faktury z uwagi na niską cenę przedmiotowego samochodu wskazaną w fakturze w stosunku do jego wartości rynkowej. W związku z powyższym decyzją z dnia 17 maja 2002r organ celny : - uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru , - określił wartość celną towaru w wysokości [...] EUR - określił kwotę wynikająca z długu celnego w wysokości [...] zł, - objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził, że analizę wartości przedmiotowego pojazdu przeprowadzono w oparciu o dane zawarte w Informatorze Rynkowym EUROTAXSCHWACKE 4/2002 , w wyniku czego ustalono , że pojazd nie został prawidłowo zgłoszony w zakresie wartości celnej. Wartość celna przedmiotowego samochodu została ustalona na podstawie art.29 § l Kodeksu celnego tj. metodą "ostatniej szansy" . Organ celny przyjął kwotę [...] zł tj. wartość rynkową tego pojazdu według katalogu "Informator rynkowy , Samochody osobowe , EUROTAX 4/2002" , a następnie pomniejszył tę wartość o 22% z tytułu podatku VAT oraz o 3,1% z tytułu podatku akcyzowego . Po przeprowadzonej kalkulacji wartość celna w/w pojazdu została ustalona na kwotę [...] zł tj. [...] EUR . Dyrektora Izby Celnej w [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącego , decyzją z dnia 4 września 2002 r uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej przeprowadzonej kalkulacji przy obliczaniu wartości celnej towaru metodą zastępczą i określił wartość celną dla przedmiotowego pojazdu w wysokości [...] zł tj. [...] EUR , a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że przepisy Kodeksu celnego przewidują możliwość ochrony interesów państwa przed posługiwaniem się przez podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą niewiarygodnymi dokumentami , upoważniając organy celne do odmowy przyjęcia w takim przypadku wartości transakcyjnej jako wartości celnej towaru. W rozpatrywanej sprawie o zakwestionowaniu faktury przedłożonej przez zadecydowała przede wszystkim rażąco niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie Studium 1.1. przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej ( WCO ) do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r , które zostały opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Załącznik do Dz.U.Nr 80, poz.908 ). Naczelnik Urzędu Celnego w [...] stosując metodę ostatniej szansy do ustalenia wartości celnej towaru błędnie przyjął kwotę [...] zł będącą średnią ceną rynkową nieuszkodzonych pojazdów wynikającą z katalogu EUROTAX z miesiąca kwietnia 2002 r , podczas gdy przyjęcie zgłoszenia celnego dotyczącego sprowadzonego samochodu miało miejsce w maju 2002 r . Organ I instancji powinien dokonać ustalenia wartości celnej samochodu w oparciu o dane zawarte w katalogu EUROTAX z miesiąca maja 2002 r. W związku z powyższym podstawą do obliczeń powinna być kwota [...] zł według katalogu , a nie jak przyjęto [...] zł. Odnosząc się do zarzutu skarżącego o niewłaściwe ustalenie wartości celnej samochodu na podstawie art.29 Kodeksu celnego organ odwoławczy podniósł, że Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej uznał za problematyczne zastosowanie metod określonych w art.25 i w art.26 Kodeksu celnego . Komitet ten wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych samochodów w oparciu o metody określone w art.27 i w art.28 w/w ustawy. Dokonując ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu organ I instancji prawidłowo zastosował - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - metodę określoną w art.29 Kodeksu celnego , co jest zgodne z Wyjaśnieniami Komitetu Ustalania Wartości Celnej . Przyjmując za podstawę cenę pojazdu o takich samych parametrach technicznych , jak pojazd będący przedmiotem importu , należy pomniejszyć tę cenę o należności podatkowe . Do odwołania skarżący załączył opinię rzeczoznawcy , w której wartość przedmiotowego samochodu wyceniono na kwotę [...] zł ( wartość rynkowa pojazdu po odliczeniu ponadnormatywnego zużycia i uszkodzeń ) oraz kserokopię strony katalogu INFO-EKSPERT podającego wartość samochodu na rynku polskim. Skarżący podniósł, że " nie istnieje żadna rozbieżność pomiędzy -wartością transakcyjną (fakturową) , a katalogiem INFO-EKSPERT POJAZDY SAMOCHODOWE - WARTOŚCI RYNKOWE na miesiąc maj 2002 przy uwzględnieniu korekt ujemnych ". Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że wbrew stanowisku skarżącego , rozbieżność pomiędzy w/w cenami samochodu jest znaczna. Przedłożona faktura określała wartość pojazdu na kwotę [...] zł , natomiast rzeczoznawca wycenił pojazd na kwotę [...] zł ( po odliczeniu ponadnormatywnego zużycia ). Różnica między tymi cenami wynosi [...] zł , co stanowi 1/3 wartości samochodu. Opinia rzeczoznawcy potwierdza zaniżoną wartość importowanego samochodu. Odpowiadając na zarzut dotyczący nie uwzględnienia przez organ I instancji m.in. ponadnormatywnego przebiegu , uszkodzeń samochodu i dokonywanych napraw powypadkowych , organ odwoławczy wyjaśnił , że Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27.09.2001 r w sprawie klasyfikacji odpadów (DZ.U. z 2001 r Nr 112, poz.1206 ), jako odpad zostały zakwalifikowane pojazdy zużyte lub nie nadające się do użytkowania . Zgodnie z §234 ust.1 pkt.1b Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 08.09.2001 r (Dz.U. z 2001 r Nr 117, poz.1250 ze zm.) do zgłoszenia celnego o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym używanych pojazdów samochodowych należy dołączyć zaświadczenie o przeprowadzonym z pozytywnym wynikiem badaniu technicznym pojazdu . W/w przepisy zostały wprowadzone w celu wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych. Dyrektor Izby Celnej podniósł , że użyte przez organ I instancji wydawnictwo EUROTAX podaje średnie ceny używanych pojazdów samochodowych na rynku polskim , ustalone na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie samochodów używanych z całego kraju . Zawarte w nim informacje dotyczące danego pojazdu uwzględniają spadek ceny w funkcji wieku , przebiegu i stanu technicznego pojazdu . Organ odwoławczy za bezzasadne uznał zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego , bowiem przepisów tych nie stosuje się w postępowaniu celnym. Odnośnie naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących szybkości postępowania , zasad ogólnych prowadzenia postępowania , w tym zbierania dowodów , to skarżący nie uzasadnił, na czym to naruszenie miałoby polegać. Organ celny przyznał jednak , że uzasadnienie decyzji organu I instancji wskazuje na jego skrótowość i ogólnikowość , jednak naruszenie to nie jest istotne i nie rzutuje na treść wydanego orzeczenia. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił , że jest " całkowicie niesłuszna i została wydana z naruszeniem szeregu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego , ordynacji podatkowej jak i kodeksu celnego (... ) ". Organ celny nie uwzględnił - zadaniem skarżącego - zasady obowiązkowej kolejności ustalania wartości celnej , która upoważnia do wykorzystania metody wskazanej w zaskarżonej decyzji tylko wówczas , gdy nie jest możliwe wykorzystanie innych metod określonych w przepisach celnych. Zakwestionowanie wiarygodności zakwestionowanej faktury zostało uzasadnione ogólnikowo i tak naprawdę organ celny nie wyjaśnił , dlaczego wartość transakcyjna nie została przyjęta pomimo , że została załączona opinia rzeczoznawcy. Skarżący podniósł , że katalogi dotyczące wartości rynkowych pojazdów samochodowych opierają się na średnich cenach rynkowych pojazdów bezwypadkowych , o standardowym wyposażeniu oraz normatywnym przebiegu. W procedurze celnej organ celny ma obowiązek badać wiarygodność wartości transakcyjnej konkretnego pojazdu , który nie będąc odpadem w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska , Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 24.12.1997 (Dz.U z 1995 r Nr 74, poz.368 ze zm.) w sprawie klasyfikacji odpadów , może być dopuszczony do ruchu zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami oraz którego wartość jest niższa od kwot podawanych w specjalistycznych katalogach . Skarżący wskazał na Uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 12.10.2001 r , syg.akt III CZP 57/01 zgodnie z którą, odszkodowanie za uszkodzenie pojazdu powinno obejmować poza kosztami naprawy również utratę wartości handlowej. W/w katalogi nie zawierają tych danych , dlatego ustalając wartość pojazdu istnieje konieczność posłużenie się opinią rzeczoznawcy . Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji dowolność oceny w zakresie odmowy przyjęcia wartości transakcyjnej poprzez " błędne , bardzo ogólnikowe i niczym nie poparte twierdzenia o zaniżeniu wartości transakcyjnej pojazdu , rażące zawyżenie wartości celnej towaru przez przyjęcie jako kryterium oceny wartości towaru w oparciu o ogólne dane z Katalogu "Erotax", podczas gdy wycena przedmiotowego pojazdu dokonana przez Zespół Rzeczoznawców Techniki Motoryzacyjnej i Ruchu Drogowego potwierdza fakt , iż cena transakcyjna jest zgodna z rzeczywistą wartością samochodu ". W ocenie skarżącego , na tle ustalonego stanu faktycznego nie można kwestionować przesłanek ustalenia wartości celnej wedle art.23 Kodeksu celnego. Ponadto metoda ustalenia wartości celnej samochodu określona w art.29 Kodeksu celnego nie może stanowić podstawy do jej ustalenia , gdyż nie rozważono możliwości zastosowania pozostałych metod i nie oparto się na opinii rzeczoznawcy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz.1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ). Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego w zakresie niżej opisanym. Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23§ 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego ( art.23 § 7 ). Przepis ten upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek : 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów , 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów . W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonego przez skarżącego samochodu zakwestionowały jego wartość transakcyjną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna . Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia . Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika , że niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu , że cena zawarta w katalogu "EUROTAXSchwacke" różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego. Z wyjaśnień do w/w katalogu pod hasłem "Notowanie" wynika, , że wartości pojazdów używanych wymienione w tym katalogu określane są jako " notowania " i są one wynikiem przeprowadzanej na całym terenie Niemiec ciągłej obserwacji rynku. Dane zawarte w tym katalogu odnoszą się wyłącznie do cen obowiązujących na rynku niemieckim . W rozpatrywanej sprawie pojazd został zakupiony w Belgii , a zatem materiałem porównawczym dla oceny wiarygodności zadeklarowanej wartości transakcyjnej nie mogły być ceny obowiązujące w Niemczech. Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy . Organ celny musi wykazać , że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym . Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu . Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych obowiązującymi na rynkach innych krajów , niż kraj eksportu . Weryfikacja zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną to waru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym. Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego. W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu .W związku z powyższym organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie . Dopiero wtedy , gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru , ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego. W przypadku używanych samochodów właściwą metodą jest metoda określona w art.29 § 1 Kodeksu celnego. Stosując metodę "ostatniej szansy" przy ustalaniu ceny samochodu na podstawie katalogu "EUROTAX" należy uwzględnić korekty dotyczące stanu technicznego pojazdu tj. ponadnormatywny przebieg , braki i uszkodzenia , które mają istotny wpływ na wartość samochodu . Obowiązek taki wynika bezpośrednio z art.85 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego . A zatem wartość celna pozostaje w ścisłym i nierozerwalnym związku ze stanem towaru . Odmienne stanowisko organów celnych w tym zakresie nie tylko , że nie ma żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach , ale stanowi oczywiste naruszenie wskazanego przepisu. Niezależnie od powyższego Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych , stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej ( Dz.U.z 1999 r Nr 80, poz.908 ) w pkt.17 stanowi, że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób" , a zalecane metody wyceny powinny być stosowane " z rozsądną elastycznością " . Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (nadzwyczajne zużycie , naprawy , remonty , akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia). Sąd nie podzielił stanowiska organów celnych odnośnie braku podstaw do uwzględnienia w wartości celnej towaru stanu technicznego pojazdu z uwagi na jego ponadnormatywny przebieg. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r zmieniające rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz.U. Nr 17, poz.204) dotyczy pojazdów wycofanych z eksploatacji -niezarejstrowanych lub niezdolnych do ruchu. Z akt sprawy wynika , że pojazd sprowadzony przez skarżącego był zdolny do ruchu w momencie dokonania zgłoszenia celnego , zatem wskazane przepisy nie mają zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Za oczywiście bezzasadny należy uznać zarzut skargi naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego , gdyż w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy Działu IV Ordynacji podatkowej , na mocy art.262 Kodeksu celnego. Twierdzenia skarżącego o naruszeniu przez organy celne wymienionych licznie w skardze przepisów Ordynacji podatkowej nie zostały uzasadnione , dlatego zarzuty w tym zakresie uchylają się spod kontroli Sądu. Niezależnie od powyższego należy zauważyć , że wadliwa jest sentencja decyzji organu I instancji. Dyrektor Urzędu Celnego orzekł , że uznaje zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru i określił kwotę wynikająca z długu celnego w wysokości [...] PLN. W dacie importu przedmiotowego samochodu obowiązywała obniżona stawka celna w wysokości 0% , w związku z tym w zgłoszeniu celnym kwota długu celnego wyniosła [...] PLN . Tak więc zmiana wartości celnej w/w pojazdu nie spowodowała zmiany wysokości długu celnego. W związku z tym , że przedmiotem sporu nie była należność pieniężna , należało uiścić wpis stały , a nie stosunkowy ( §5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3.10.1995 r w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej -Dz.U.Nr 117,poz.563). Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.