I SA/Kr 25/13

|Sygn. akt I SA/Kr 25/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 lutego 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r., sprawy ze skarg B.K., na postanowienia Dyrektora Izby Celnej, z dnia 7 listopada 2012 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, z dnia 7 listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania - s k a r g i o d d a l a - Decyzją z 20.02.2012 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego określił B.K. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym w kwocie 9.279 zł, z tytułu nabycia wewnątrzwpólnotowego samochodu osobowego Volkswagen T5 Multivan. Z powodu niemożności doręczenia decyzji w dniu 23 lutego 2012 r. wystawiono awizo, a przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni w placówce pocztowej celem jej odbioru. Powtórne awizo, informujące o oczekującej na podatnika korespondencji, wystawiono 1 marca 2012 r. Ponieważ w stosownym terminie podatnik nie odebrał przedmiotowej korespondencji, pozostawiono ją w aktach sprawy uznając, że w dniu 8 marca 2012 r. nastąpiło doręczenie zastępcze ww. decyzji w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Pismem z 28 sierpnia 2012 r. pełnomocnik podatnika zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego w N. o wydanie m.in. kopii decyzji nr [...].. Z odręcznego zapisu na ww. piśmie wynika, iż kserokopie wnioskowanych dokumentów organ I instancji wydał 5 września 2012 r. Pismami z 5 września 2012 r. (wpływ do Urzędu Celnego: 07.09.2012 r.) podatnik wniósł odwołanie od ww. decyzji oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wniosku podniesiono , że decyzja organu pierwszej instancji nie została podatnikowi doręczona , również nie otrzymał zawiadomienia o nadejściu przesyłki i tym samym nie miał możliwości zapoznania się z jej treścią . W tym okresie był w Sosnowcu , gdyż jest osobą bezrobotną i przebywał tam w celu poszukiwania pracy. Po przyjeździe w skrzynce pocztowej nie było jednak żadnego zawiadomienia. Postanowieniem z dnia 07.11.2012 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej organ stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania a postanowieniem z tej samej daty nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania . W uzasadnieniu postanowień organ podniósł , że decyzja wymiarowa została doręczona w sposób zastępczy, tj. w trybie przewidzianym przepisem art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej, w dniu 8 marca 2012 r. Odwołanie od ww. decyzji zostało złożone 6 września 2012 r. (dowód: stempel pocztowy z datą nadania). Zgodnie z przepisem art. 223 § 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zatem w niniejszej sprawie termin do wniesienia odwołania upłynął 22 marca 2012 r. co oznacza, iż odwołanie wniesiono po upływie ustawowo określonego terminu. Zatem zasadne było wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania . W myśl art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Zdaniem organu podatnik nie uprawdopodobnił, że przebywał poza miejscem zamieszkania akurat w okresie, kiedy miała miejsce próba doręczenia decyzji organu I instancji, a tym bardziej, że w skrzynce pocztowej nie było żadnej informacji o ww. korespondencji oczekującej do odbioru we właściwym urzędzie pocztowym. Wbrew twierdzeniom podatnika z zapisów dokonanych przez listonosza na korespondencji zawierającej ww. decyzję, zwróconej do Urzędu Celnego jednoznacznie wynika, iż pierwszy raz była ona awizowana 23.02.2012 r. i na okres 14 dni pozostawiona do dyspozycji podatnika w Urzędzie Pocztowym przy ul. T. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym UP umieszczono w skrzynce pocztowej podatnika. Ww. przesyłka była awizowana powtórnie w dniu 1.03.2012 r. Zauważono ponadto , że w postępowaniu zakończonym decyzją Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] ostatnią przesyłką odebraną przez podatnika było wezwanie z 5.12.2011 r. nr [...]. Następnie systematycznie, przez okres prawie dwóch i pół miesiąca podatnik nie odbierał żadnej korespondencji kierowanej w tej sprawie, tj. zawiadomienia z 8.12.2011 r., nr [...], powiadomienia z 5.01.2012 r., nr [...] postanowienia z 25.01.2012 r., nr [...], zawiadomienia z 8.02.2012 r., nr [...] i ww. decyzji z 20.02.2012 r. Na marginesie dodano, że skoro podatnik miał wiedzę o toczącym się postępowaniu podatkowym (8.10.2011 r. odebrał postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego, a 4.11.2011 r. stawił się w Urzędzie Celnym na wezwanie organu I instancji), stąd również musiał mieć świadomość, iż w sprawie wydane zostanie rozstrzygnięcie. W świetle opisanych okoliczności, tj. przede wszystkim z uwagi na unikanie odbierania wskazanej korespondencji, nie sposób uznać za wiarygodne twierdzeń o braku w skrzynce pocztowej dwóch zawiadomień (awiz), zawierających informację o korespondencji oczekującej do odbioru w urzędzie pocztowym. Podatnik zatem nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od wskazanej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego jak również nie uwiarygodnił swoją argumentacją własnej, należytej staranności a także faktu, że przeszkoda do wniesienia odwołania była od podatnika niezależna i nie dała się usunąć żadnymi dostępnymi środkami oraz istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Na to rozstrzygnięcie zostały wniesione skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w których skarżący zarzucił brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący podniósł, że organ podatkowy nie zbadał w jaki sposób podatnik został zawiadomiony przez doręczyciela o sposobie odbioru przesyłki. Podnosi , że fakt otrzymania rozstrzygnięcia przez stronę w oznaczonym czasie i miejscu może być stwierdzony tylko wówczas, gdy jest pewne nie tylko, że doręczono je właściwej osobie lecz również, że spełnione zostały ustawowe warunki doręczenia, w tym doręczenia zastępczego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że dla uznania, iż doszło do doręczenia pisma w trybie określonym w art. 44 kpa, nie jest wystarczające stwierdzenie faktu dwukrotnego awizowania przesyłki. Słowo "awizo" jakkolwiek oznacza zawiadomienie odbiorcy, nie można z niego wywieść jednak sposobu zawiadomienia mieszącego się w wymogach art. 44 kpa, a i koniecznym jest zaznaczenie przez doręczyciela, czy i w jaki sposób adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki oraz gdzie i jakim terminie może ją odebrać (vide m.in. wyroki w Warszawie z 25 stycznia 2007 r. l OSK 23/2007, z dnia 28 lutego 2006 r. l OSK 528/2005, z dnia 28 czerwca 2001 r. II SA 2871/2000, WSA w Opolu z 6 lutego 2008 r. l SA/Op 314/2007, WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2007 r. V SA/Wa 417/2007). Uchybienie którymkolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego wyłącza możliwość skutecznego powołania się na domniemanie doręczenia przez organ. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonych postanowieniach. Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 127 ) na rozprawie w dniu 21 lutego 2013 r. Sąd postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Kr 25/13 z do sygn. akt I SA/Kr 26/13 i prowadzić je pod wspólną sygn. akt I SA/Kr 25/13 , albowiem sprawy pozostają w związku pozwalającym na wspólne wyrokowanie. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonych postanowień i pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, iż wbrew zarzutom skargi postępowania te nie naruszają ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Skargi nie zasługują zatem na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, odwołanie od decyzji organu podatkowego (celnego) pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia tej decyzji stronie lub jej pełnomocnikowi, gdy strona działa przez pełnomocnika. Wniesienie odwołania po upływie tego terminu nakłada na organ odwoławczy, jak to wynika z przepisu art. 228 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej, obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które to postanowienie jest ostateczne. Złożenie w niniejszej sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wymagało od organu w pierwszej kolejności ustalenia, czy procedura zastępczego doręczenia decyzji, od której skarżący wniósł odwołanie z uchybieniem terminu, nastąpiła w zgodzie z wymogami zawartymi w art. 150 Ordynacji podatkowej a nie jak wskazuje Skarżący zgodnie z art. 44 kpa. Od ustalenia tego zależy bowiem ocena, czy skarżący zachował się w sposób wskazujący na brak z jego strony winy w uchybieniu tego terminu. Z art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że organ podatkowy doręcza osobom fizycznym pisma w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W razie niemożności doręczenia pisma w tenże sposób, art. 150 Ordynacji podatkowej przewiduje, że poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej (§ 1), przy czym adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w tej placówce. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 1a). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem czternastodniowego okresu, o którym mowa wyżej, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2). Cel art. 150 Ordynacji podatkowej to zapewnienie skuteczności czynności doręczenia pisma, także w przypadku, gdy adresat świadomie utrudnia jej dokonanie. Utrudnianie doręczenia należy uznać za jedną z form uchylania się od opodatkowania, a takie zachowanie nie może zasługiwać na aprobatę. Wykorzystanie przez podatnika przyznanych mu uprawnień, w tym gwarancji wynikających z przepisów o doręczeniach, może prowadzić do obejścia prawa, a więc do realizacji skutków sprzecznych z celami obowiązujących regulacji prawnych (wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2003 r., I SA/Ka 878/02, niepubl.). Artykuł 150 § 2 Ordynacji podatkowej wprowadza fikcję prawną doręczenia. W konsekwencji nie ma możliwości obalenia skutku doręczenia płynącego z treści tego przepisu. Adresat może zatem nie tyle podważyć skutek doręczenia, co ma możliwość wykazania, że przepis ten w ogóle nie mógł być zastosowany albo też został zastosowany wadliwie. W szczególności adresat pisma może wykazać, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Z powyższych uregulowań wynika, że warunkiem przyjęcia w postępowaniu podatkowym tzw. fikcji doręczenia pisma przez pocztę jest uprzednie niewątpliwe ustalenie, że o przechowywaniu pisma w placówce pocztowej adresat został zawiadomiony w sposób określony w przepisie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Od spełnienia tego warunku zależy przyjęcie, iż adresat miał realną możliwość powzięcia wiadomości o nadejściu przesyłki i jej przechowywaniu w placówce pocztowej oraz, że swoim zaniechaniem w takiej sytuacji uchybił obowiązkowi dochowania należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. W ocenie Sądu, procedura zastępczego doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nastąpiła w zgodzie z wymogami zawartymi w art. 150 Ordynacji podatkowej. Z treści potwierdzenia odbioru ww. decyzji wynika przyczyna, z powodu której nie doręczono przesyłki adresatowi osobiście, wynika z niej też, że adresat został dwukrotnie zawiadomiony o pozostawieniu przesyłki do jego dyspozycji w konkretnej placówce pocztowej na ul. T. Zatem podatnik zgodnie z art. 150 ordynacji podatkowej został powiadomiony o nadejściu przesyłki, o miejscu w którym mógł ją odebrać oraz o czasie, w którym mógł to uczynić. W związku z faktem bezskutecznego przechowywania przesyłki w placówce pocztowej przez okres czternastu dni, przesyłkę tą uznano za skutecznie doręczoną w dniu 8 marca 2012 r. Zwrócić należy również uwagę , że zawiadomienie o pozostawieniu pisma umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata co również wynika z treści potwierdzenia odbioru. Nie można zatem zgodzić, się ze skarżącym , że organ nie zbadał okoliczności wystąpienia wszystkich przesłanek z art. 150 ordynacji podatkowej . Potwierdzenie odbioru zawiera wszystkie elementy potrzebne do dokonania niezbędnych ustaleń, albowiem pracownik Poczty Polskiej dokonał w nim koniecznych , precyzyjnych i nie budzących żadnych wątpliwości adnotacji potwierdzając to swoim podpisem. Brak jest zatem jakikolwiek okoliczności , które podważałyby wiarygodność tego dokumentu , tym bardziej , że podatnik poza gołosłownym stwierdzeniem , że w skrzynce pocztowej nie było żadnego awizo, nie uprawdopodobnił tego faktu. Oznacza to , że decyzja wymiarowa została doręczona w sposób zastępczy, tj. w trybie przewidzianym przepisem art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej, w sposób prawidłowy w dniu 8 marca 2012 r. Zdaniem Sądu, skarżący nie może powoływać się na brak skuteczności doręczenia, zgodnie z art. 150 O.p., gdy podatnik nie zmienił adresu, a pod adresem, na który została mu doręczona korespondencja z organu podatkowego nie przebywał jedynie czasowo. Odmienne rozumienie fikcji doręczenia prowadzić mogłoby do sytuacji, w której podatnik świadomie unika odbioru korespondencji (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 2096/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej cbois.nsa.gov.pl). W razie uchybienia terminu w postępowaniu podatkowym (celnym), w tym także terminu do wniesienia odwołania, termin ten należy przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin (art. 162 § 1 i 2 ordynacji podatkowej). Z regulacji tej wynika, że przywrócenie terminu uzależnione jest od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowania terminu wniesienia wniosku, 4) dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności prośby o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw i szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przesłanka ta jest analizowana w wielu opracowaniach teoretycznych i orzeczeniach sądowych. Zwraca się w nich uwagę na to, iż: "Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. (...). Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy." (por.: J. Krajewski: (w:) T. Ereciński, M. Jędrzejewska, M. Jodłowski, J. Krajewski, Z. Krzemiński, K. Piasecki, J. Pietrzykowski, E. Wengerek, A. Zieliński: Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem. T. 1. Warszawa 1989, s.274-275). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić gdy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła ona usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. "Nie można natomiast poczytać stronie za winę niedopełnienie jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku, np. zagrażającego jego zdrowiu lub życiu" (por.: E. Iserzon (w:) E. Iserzon, J. Starościak: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory, formularze. Warszawa 1970, s. 136). Nadto podkreślić należy, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy zobowiązany do dochowania terminu dopuścił się choćby lekkiego niedbalstwa. Doświadczenie życiowe wskazuje, że podczas długiego wyjazdu poza miejsce zamieszkania może dojść do sytuacji, w której podatnik nie odbierze w terminie adresowanej do niego przesyłki. Zatem należyta staranność wymagała, aby w takiej sytuacji w toczącym się postępowaniu podatkowym ustanowić pełnomocnika do doręczeń lub wskazać adres do doręczeń, pod którym będzie możliwe odebranie przesyłki. Z wyjaśnień złożonych przez podatnika wynika , że jego wyjazd miał charakter zaplanowany wobec czego skarżący mógł podjąć środki zapobiegające negatywnym skutkom ewentualnych doręczeń pism organów podatkowych np.: ustanawiając pełnomocnika lub podając inny adres do doręczeń. Tym bardziej , że podatnik miał świadomość toczącego się postępowania podatkowego – odebrał postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego oraz w nim uczestniczył. Zaniechanie ustanowienia pełnomocnika do doręczeń, czy też nieodbieranie urzędowej korespondencji pod adresem zameldowania, który sam skarżący wskazywał jako adres zamieszkania, bezsprzecznie wskazuje, że jego zachowanie nosi znamiona winy polegającej na niedbalstwie i nie może skutkować przywróceniem uchybionego terminu. Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).