I SA/Kr 250/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie: sędzia WSA Waldemar Michaldo (spr.) sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi syndyka masy upadłości Z. W. w osobie R.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 18 grudnia 2020 r. nr 1201-IOP2-3.4103.20.2020.51 w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń – październik 2015 r. – postanawia – 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić Z. W. kwotę 5 246,26 zł (pięć tysięcy dwieście czterdzieści sześć złotych i dwadzieścia sześć groszy) tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Pismem nadanym 1 lutego 2021 r. Z. W. (dalej: skarżący/upadły) wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 18 grudnia 2020 r. nr 1201-IOP2-3.4103.20.2020.51 w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń – październik 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że skarga została złożona przez osobę nieposiadającą legitymacji procesowej, bowiem postanowieniem z 9 grudnia 2019 r. Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie sygn. akt [...] ogłosił upadłość skarżącego i wyznaczył syndyka w osobie R. S. W piśmie z 13 października 2021 r. syndyk wskazał, że przystępuje do postępowania sądowego i podtrzymuje zarzuty sformułowane przez skarżącego w skardze. Postanowieniem z 8 listopada 2022 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowe wskazując, że aktualnie prowadzone postępowanie upadłościowe dotyczy zaległości podatkowej objętej zaskarżoną decyzją. W piśmie z 4 listopada 2024 r. sędzia komisarz postępowania upadłościowego poinformował o zatwierdzeniu listy wierzytelności i wskazał, że nie uwzględniono na niej wierzytelności zgłoszonych przez Skarb Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], jako kwestionowanych w postępowaniu przed WSA toczącym się pod sygnaturą I SA/Kr 250/21. Postanowieniem z 13 listopada 2024 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. W postępowaniu sądowoadministracyjnym merytoryczne rozpoznanie skargi jest poprzedzone badaniem dopuszczalności wniesienia skargi. W niniejszej sprawie istotne jest, że postanowieniem z 9 grudnia 2019 r. sygn. [...] Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie ogłosił upadłość skarżącego i wyznaczył syndyka masy upadłości. Postanowienie to jest prawomocne od 20 stycznia 2020 r. Dodać trzeba, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 1228; dalej: Prawo upadłościowe) postanowienie o ogłoszeniu upadłości jest skuteczne i wykonalne z dniem jego wydania, zatem datą upadłości skarżącego jest 9 grudnia 2019 r. Skarga w niniejszej sprawie została natomiast wniesiona 1 lutego 2021 r., więc w dniu, w którym skarżący od ponad roku pozostawał upadły. Zgodnie zaś z art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego, po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że w postępowaniach dotyczących masy upadłości legitymowanym do występowania w nich jest jedynie syndyk masy upadłości. Konsekwencją ogłoszenia upadłości jest odebranie upadłemu zarządu nad jego majątkiem i powierzenie tego zarządu syndykowi, w związku z czym upadły nie może być stroną żadnego postępowania sądowego lub administracyjnego dotyczącego mienia wchodzącego w skład masy upadłości (zob. postanowienia NSA z: 5 października 2022 r., III FZ 533/22 i z 16 listopada 2022 r., II FSK 749/17; wyrok NSA z 7 października 2022 r., I OSK 984/19). W rozpatrywanej sprawie po ogłoszeniu upadłości tylko syndyk był legitymowany do wniesienia skargi na decyzję organu podatkowego dotyczącą masy upadłości. W przewidzianym prawem terminie syndyk nie zdecydował się na wniesienie skargi. Wniesienie skargi przez upadłego było niedopuszczalne, bowiem upadły nie posiadał legitymacji do jej wniesienia i nie mógł być stroną postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjaśnić należy, że postępowanie sądowoadministracyjne mogłoby być kontynuowane z udziałem syndyka w sytuacji, w której skarga byłaby skutecznie wniesiona, a dopiero w trakcie trwającego postępowania sądowego upadły utraciłby zdolność do bycia stroną postępowania z uwagi na ogłoszenie upadłości. Wtedy – w przypadku poparcia skargi przez syndyka – postępowanie sądowe mogłoby być dalej "prowadzone" przez syndyka, o czym stanowi art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego. W niniejszej sprawie mamy jednak do czynienia z sytuacją, kiedy skarga od początku była wniesiona przez nielegitymowany do tego podmiot. Zatem następcze stanowisko syndyka o popieraniu wniesionej przez upadłego skargi nie mogło konwalidować braku leżącego u podstaw pisma inicjującego postępowanie sądowe. Należy dodać, że syndykowi przysługiwało własne uprawnienie do wywiedzenia skargi na decyzję organu podatkowego. W postępowaniu podatkowym zaskarżona decyzja została skierowana na ręce występującego w tym postępowaniu syndyka (k. 174 akt organu II instancji), a nie skarżącego. Skoro rozstrzygnięcie doręczono syndykowi, to jemu – a nie upadłemu – otworzył się termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, zgodnie z regulacją art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.), w myśl którego skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia. Z uprawnienia tego syndyk nie skorzystał. W tym stanie rzeczy wniesiona przez upadłego skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., jako niedopuszczalna z uwagi na brak legitymacji procesowej podmiotu skarżącego. O zwrocie uiszczonego wpisu w kwocie 5 246,26 zł (k. 26 akt sądowych) orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W myśl tego przepisu Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od m.in. pisma odrzuconego.