I SA/Kr 2501/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Michaldo (spr) Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek Asesor WSA Anna Znamiec Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 12 września 2002r. Nr [...] w przedmiocie podatku od darowizny I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ([...] złotych). I SA/Kr 2501/02 UZASADNIENIE Decyzją Urzędu Skarbowego K. z dnia [...].2002r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 13, art. 9 , art.14 i art. 16 ustawy z dnia 28.07.1983r. o podatku od spadków i darowizn ( Dz. U. Nr 16 poz.89 z 1997 z późn. zm.) oraz art. 207 z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137 poz. 926 z późn. zm.) ustalono J. W. podatek od darowizny w wysokości [...] zł. W motywacji tej decyzji podniesiono, iż w dniu [...].1998r. została zawarta umowa darowizny na mocy której J. W. właściciel udziału wynoszącego 75/300 cz. w nieruchomości obj. KW Nr [...] pół. w K. zabudowanej budynkiem wielomieszkaniowym przy ul. [...] darował swoim córkom Z. M. W. i A. M. udziały w/w nieruchomości wynoszące po 30/300 cz. całości. Wartość każdej z darowizn strony określiły na kwotę [...] zł. Notariusz pobrał podatek od darowizny w łącznej kwocie [...] zł [...] gr. ( 2 x [...] zł [...] gr.) W trakcie analizy treści umowy w urzędzie skarbowym uznano, że podana w akcie wartość darowizny nie odpowiada jej wartości rynkowej, stąd też w dniu [...].2001 r. urząd skarbowy wezwał do podwyższenia wartości przedmiotu darowizny w celu ustalenia podstawy opodatkowania, proponując wartość [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie darczyńca wyraził zgodę na podwyższenie wartości darowizny do wysokości [...] zł dla każdej z darowizn. Wobec powyższego urząd skarbowy wykonując dyspozycję wynikającą z art. 8 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn powołał biegłych w celu oszacowania przedmiotu darowizny. W opinii sporządzonej w dniu [...].2001 r. biegli określili wartość udziału wynoszącego 30/300 cz. na [...] zł, która została przyjęta do opodatkowania. Decyzją z dnia [...].2001 r. urząd skarbowy ustalił podatek w wysokości [...] zł [...] gr. dla każdej z obdarowanej. Od w/w decyzji złożono odwołanie po rozpatrzeniu którego tut. Izba Skarbowa uchyliła zaskarżoną decyzję i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji. Po uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego Urząd Skarbowy K. wydał nową decyzję wymiarową ustalającą w kwocie [...] zł [...] gr. Podatek od każdej z darowizn ( po odliczeniu podatku uiszczonego w kancelarii notarialnej do zapłaty pozostaje [...] zł [...] gr.). W odwołaniu od tej ostatniej decyzji zarzuca się naruszenie: – art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn poprzez nie zastosowanie ulgi mieszkaniowej dla Z. W. – art. 122 i 124 Ordynacji podatkowej – sprzeczne przyjęcie, że wartość udziału we współwłasności nieruchomości jest równa ułamkowej części szacowanej nieruchomości W wyniku rozpatrzenia odwołania Izba Skarbowa decyzją z dnia 12 września 2002r. (Nr [...]) działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa orzekła o utrzymaniu decyzji organu l instancji w mocy. Ustosunkowywując się do tych zarzutów Izba Skarbowa stwierdziła, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 28.07.1983r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 1997r. Nr 16 poz.89 ze zm.) w przypadku nabycia budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, w drodze spadku lub darowizny przez osoby zaliczone do l grupy podatkowej nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej budynku lub lokalu. Ulga mieszkaniowa przysługuje osobom, które łącznie spełniają następujące warunki: – są obywatelami polskimi lub mają miejsce stałego pobytu w Polsce – nie są właścicielami innego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość bądź będąc nimi przeniosą własność budynku lub lokalu na rzecz zstępnych , Skarbu Państwa lub gminy, – nie dysponują spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu lub nie są właścicielami własnościowego prawa oraz wynikających z przydziału spółdzielni mieszkaniowych prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, a w razie dysponowania tymi prawami przekażą je zstępnym lub przekażą do dyspozycji spółdzielni, – nie są najemcami lokalu lub budynku lub będąc nimi rozwiążą umowę najmu, – będą zamieszkiwać w nabytym lokalu lub budynku przez 5 lat: a) od dnia złożenia zeznania podatkowego - jeżeli w chwili złożenia zeznania nabywca mieszka w nabytym lokalu lub budynku b) od dnia zamieszkania w nabytym lokalu lub budynku - jeżeli nabywca zamieszka w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Izba Skarbowa stwierdziła nadto, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu, z którego wynikałoby prawo do skorzystania przez Z. W. z ulgi mieszkaniowej: nie złożono stosownego oświadczenia przed notariuszem w toku dokonywania darowizny, ani też w trakcie postępowania podatkowego. Samo zamieszkanie (jako jeden z warunków) w otrzymanym budynku nie przesądza jeszcze o prawie do ulgi mieszkaniowej wynikającej z art. 16 ustawy. Wobec powyższego zarzut dot. naruszenia przez urząd skarbowy art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest nieuzasadniony. Zgodnie z art. 7 ust.1 ustawy o podatku od spadków i darowizn podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość) ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. W myśl art. 8 ust. 3 wartość rynkową rzeczy i praw majątkowych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju w dniu powstania obowiązku podatkowego. Decyzję tę zaskarżył poprzez swojego pełnomocnika J. W., który wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem podniósł, że podstawą do określenia wysokości zobowiązania był elaborat szacunkowy który był obarczony poważnym błędem metodologicznym. Otóż zdaniem skarżącego, rzeczoznawcy ustalając wartość budynku całego przyjęli, że jest ona równa iloczynowi powierzchni budynku i wartości jednego metra kwadratowego, przy czym wartość ta była obliczona jako wartość rynkowa jednego metra kwadratowego. Natomiast odliczając od wartości całego budynku wartość lokali objętych szczególnym trybem najmu, przemnożono powierzchnię tych lokali przez wartość rynkową metra kwadratowego lokalu objętego szczególnym trybem najmu, która to wartość jest znacznie niższa od wartości jednego metra powierzchni nie objętej najmem. Zatem tą samą powierzchnię rozliczano w elaboracie według dwóch różnych stawek z pokrzywdzeniem dla stron postępowania. Urząd Skarbowy naruszył zatem art. 122 Ordynacji podatkowej nie wyjaśniając wszystkich okoliczności sprawy, istotnych dla rozstrzygnięcia. Ponadto zdaniem skarżącego wskazać należy, że zarówno organ l jak i II instancji nie zastosował wobec Z. W. art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn, pomimo że spełniała ona warunki do skorzystania z przewidzianej w tym przepisie ulgi podatkowej. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała w całości swoje stanowisko wyrażone w motywacji zaskarżonej decyzji. Rozpoznając powyższą skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze ogólnym. Po pierwsze, stosownie do treści art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. -Nr 153, poz. 1271 ze zm.), z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie, z treści art. 97§ 1 ustawy przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sadu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Skarga J. W. jest uzasadniona. Zgodnie z treścią dyspozycji art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) organy podatkowe w toku postępowania podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Ten ustawowy obowiązek uzyskuje dalsze rozwinięcie w treści przepisu art. 187 § 1 tejże ustawy, który stanowi iż organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W ramach ustawowego obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy mieści się także obowiązek wnikliwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Zgodnie z treścią dyspozycji art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej "Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa". W świetle całokształtu ujawnionych okoliczności niniejszej sprawy należy uznać, iż wskazane wyżej wymogi zarówno w zakresie wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okolicznościach sprawy jak również prawidłowej motywacji kontrolowanej decyzji organów obydwu instancji nie zostały zachowane. Należy zgodzić się ze stanowiskiem skargi, ze organy obydwu instancji mimo pozornie obszernych motywacji swoich orzeczeń nie odpowiedziały w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć na wszystkie stawiane przez skarżącego pytania i zgłaszane szczegółowe zarzuty. W szczególności uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie ustosunkowywuje się do stawianego zarzutu dopuszczenia się przez organy orzekające poważnego błędu metodologicznego, którego istotę przedstawia treść skargi. Niezależnie od trafności i zasadności czy też bezzasadności stawianego zarzutu, wymaga on oceny zajęcia stanowiska przez organ, aby możliwe było zajęcie racjonalnego stanowiska przez Sąd. Poza tym jak słusznie zarzuca skarżący organy orzekające obydwu instancji nie zastosowały wobec Z. W. art. 16 ustawy od spadków i darowizn. Należy przy tym uznać, iż twierdzenia o nie złożeniu przez podatnika stosownego oświadczenia jest o tyle niezasadne, że w odwołaniu od pierwszej decyzji strony wskazały, że Z. W. spełnia warunki do skorzystania z ulgi i złożyła stosowne oświadczenie. Jeżeli więc, jak to twierdzi Izba Skarbowa, w aktach sprawy nie można odnaleźć stosownego oświadczenia Z. W. to można było w celu wyjaśnienia sprawy wezwać stronę do uzupełnienia materiału dowodowego w tym co najistotniejsze to fakt, że w swojej decyzji Izba Skarbowa nie ustosunkowała się merytorycznie do żadnego z zarzutów stawianych w odwołaniu od decyzji z [...].2002r., w całości przyjmując stanowisko Urzędu Skarbowego, bez dostatecznego uzasadnienia. Taki sposób rozpatrzenia odwołania stanowi naruszenie art. 124 Ordynacji podatkowej, gdyż nie wskazuje stronie motywów rozstrzygnięcia i powoduje, iż rozstrzygnięcie to wymyka się spod kontroli sądowej. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za uzasadnioną, a w konsekwencji kwestionowane rozstrzygnięcia uchylił, orzekając na podstawie art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.