I SA/Kr 2502/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia : WSA Bożenna Blitek Sędziowie : NSA Krystyna Kutzner (spr.) NSA Wiesław Kisiel Protokolant Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 r sprawy ze skargi R. W. - P.H.U" [...]" na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 23 września 2002 r Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. ustala wartość przedmiotu sporu na kwotę [...] zł, IV. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł (słownie: [...] złotych). W dniu [...] czerwca 2002 r R. W. prowadzący działalność gospodarczą pod Firmą P.U.H. "[...] " zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy marki [...], rok produkcji 1996 , przywieziony z Austrii. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył fakturę nr [...] z dnia [...] maja 2002 r , określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] EUR . W zgłoszeniu celnym zastosowano stawkę celną obniżoną 0% właściwą dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej. Naczelnik Urzędu Celnego I w [...] , działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność faktury z uwagi na jej niską cenę w stosunku do rzeczywistej wartości przedmiotowego pojazdu i decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej kwoty wynikającej z długu celnego oraz określił kwotę wynikająca z długu celnego w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził, że o zakwestionowaniu wiarygodności przedłożonej faktury zadecydowała przede wszystkim niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Wartość celna przedmiotowego samochodu została ustalona na podstawie art.29 Kodeksu celnego tj. metodą "ostatniej szansy" . Naczelnik Urzędu Celnego podniósł , że postępowanie w tej kwestii zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U.Nr 80, poz.908 ). W świetle w/w przepisu przy ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów tą metodą można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W rozpatrywanej sprawie organ celny przyjął kwotę [...] zł tj. wartość rynkową tego pojazdu według katalogu " Info-Ekspert VI/2002 " , a następnie pomniejszył tę wartość o 22% z tytułu podatku VAT . Wartość celna w/w pojazdu została ustalona na kwotę [...] zł tj. [...] EUR. Cło wymierzono według stawki celnej obniżonej 0% . Dyrektor Izby Celnej w [...] , po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia 23 września 2002 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i stwierdził , że cena podana w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości towaru . Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach , jakimi w przypadku samochodów mogą być specjalistyczne katalogi cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych. Prawidłowo należało dokonać porównania z danymi wynikającymi z wydawnictwa EurotaxSchwacke , zawierającego uśrednione ceny samochodów używanych na reprezentatywnym dla krajów Unii Europejskiej, rynku niemieckim. Organ odwoławczy zgodził się z zarzutem skarżącego , że organ I instancji przy kwestionowaniu zadeklarowanej wartości transakcyjnej ograniczył się jedynie do poinformowania , że zadeklarowana kwota nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru, gdyż cena wyrażona na fakturze jest zbyt niska w stosunku do wartości rzeczywistej. Jak wynika z notatki urzędowej zawierającej wyniki rewizji celnej , podstawą oceny były dane z katalogu "Pojazdy samochodowe. Wartości rynkowe. Część B" nr VI/2002 , wydanego przez Stowarzyszenie - Rzeczoznawcy Samochodowi , Wydawnictwo INFO-EKSPERT , str.140 - wartość [...] zł. Organ odwoławczy przyznał , że zakwestionowanie wiarygodności ceny ujawnione na fakturze nastąpiło niezgodnie z zasadami badania zadeklarowanej wartości celnej , gdyż nie dokonano porównania z danymi obrazującymi ceny samochodów na rynku kraju eksportu. Zastosowany katalog uwzględnia jedynie ceny na rynku polskim. Jednakże w toku kontroli prawidłowości postępowania w sprawie stwierdzono na str.201 w katalogu "Schwackeliste.Nutzfahrzeuge" nr IIl/2002 dane pojazdu odpowiadające typowi sprowadzonego przez skarżącego - notowanie takiego pojazdu na rynku niemieckim - [...] EUR. Wartość zadeklarowana w zgłoszeniu celnym jest niższa o ponad 18% od wartości ustalonej na podstawie danych pochodzących z rynku niemieckiego . Wielkość tej różnicy - w ocenie organu odwoławczego - pozwala na stwierdzenie , że zadeklarowana kwota jest w " w oczywisty sposób zaniżona w stosunku do poziomu cen na rynku Unii Europejskiej ". Dyrektor Izby Celnej nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego , że powyższa różnica cen jest niewielka, gdyż wynosi blisko 1/5 wartości ustalonej w postępowaniu , a tym samym wykracza poza typowe wahania cen w ramach negocjacji rynkowych. Skarżący w toku postępowania nie ujawnił żadnych danych , ani dowodów uzasadniających przyjęcie zadeklarowanej wartości jako wiarygodnej ceny sprzedaży tego typu samochodów. Ustalenia organu I instancji oparte były na zbliżonych danych , gdyż po przeprowadzeniu kalkulacji i przeliczeniu sumy wyrażonej w walucie polskiej na euro uzyskano kwotę [...] EUR, bliską ustalonej na podstawie katalogu " Scwackeliste.Nutzfahrzeuge " w kwocie [...] EUR. Wskazane okoliczności stanowiły zatem podstawę do odmówienia wiarygodności przedłożonej faktury. Dokonując ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu organ I instancji prawidłowo zastosował - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - metodę określoną w art.29 Kodeksu celnego. Przyjmując za podstawę cenę pojazdu o takich samych parametrach technicznych , jak pojazd będący przedmiotem importu w kwocie [...] zł ( na podstawie katalogu " Info - Ekspert " , należało pomniejszyć tę cenę o 22% stawkę podatku VAT . Dyrektor Izby Celnej podniósł , że użyte wydawnictwa "Schwackeliste.Nutzfahrzeuge" oraz wydawnictwo "Info - Ekspert" podają bieżące ceny na reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim oraz na rynku polskim. W ocenie organu odwoławczego , są to informacje o cenach średnich pojazdów , ustalone na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie samochodów używanych z całego obszaru odpowiednich krajów. Dane uwzględniają spadek ceny w wyniku wieku , przebiegu i stanu technicznego pojazdów. Odpowiadając na kolejny zarzut odwołania dotyczący nie przeprowadzenia weryfikacji danych z faktury bezpośrednio u eksportera , Dyrektor Izby Celnej w [...] wyjaśnił, że przepisy celne nie przewiduj ą dla organów celnych obligatoryjnego weryfikowania dokumentów u wystawcy zagranicznego. Organy celne mogą odstąpić od sprawdzenia faktur za pośrednictwem austriackich służb celnych i dokonać kontroli i oceny na podstawie innych , wystarczających dowodów zgromadzonych w sprawie. W kwestii dokumentów urzędowych Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że przedłożona organom celnym faktura jest dokumentem prywatnym , a nie urzędowym , jak twierdzi skarżący , ale nawet przeciwko treści dokumentom urzędowym istnieje możliwość przeprowadzenia dowodu. W ocenie organu odwoławczego postępowanie celne w niniejszej sprawie prowadzone było zgodnie z obowiązującymi przepisami i wbrew zarzutom skargi nie naruszono przepisów proceduralnych . Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił jej niezgodność z prawem. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał , że ocena wiarygodności deklarowanej wartości transakcyjnej musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju , w którym została transakcja zawarta . Ponadto skarżący zarzucił, że organy celne oparły się na cennikach , które - jego zdaniem - są nieadekwatne do rzeczywistości , bowiem zawierają ceny wyjściowe lub bazowe , a w odniesieniu do konkretnych transakcji muszą być korygowane. Wartość pojazdu ustalona przez organy celne na [...] EUR w stosunku do deklarowanej wartości [...] EUR jest uchwytna , ale w żadnym wypadku nie uzasadnia użytego w rozstrzygnięciach tych organów stwierdzenia , że cen ta budzi " oczywiste" wątpliwości , gdyż " w oczywisty sposób " nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru. To sformułowanie - w ocenie skarżącego -jest nadużyciem interpretacyjnym. Na ceny uśrednione składają się ceny od nich niższe i ceny od niego wyższe. Bez opinii biegłego nie da się sprawdzić , czy konkretny pojazd reprezentuje wartość niższą od średniej ceny , czy wartość od niej wyższą. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ). Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego w zakresie niżej opisanym. Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23§ 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego ( art.23 § 7 ). Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek : 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów , 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów . W rozpatrywanej sprawie ograny celne zakwestionowały wartość transakcyjną zaimportowanego samochodu z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna . Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia . Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika , że rażąco niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu , że cena zawarta w katalogu "Schwackeliste" różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego. Katalog ten , jak twierdzi Dyrektor Izby Celnej , "zawiera obiektywne średnie ceny nowych i używanych samochodów na obszarze Niemiec.." , i podaje " ceny bieżące na reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim... ". Wynika z tego , że Dyrektor Izby Celnej w [...] utożsamia wartość celną samochodu z jego wartością rynkową rozumianą jako " cena unijna " . Rzeczą powszechnie wiadomą jest , że nie istnieje jedna cena samochodu obowiązująca we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Z wyjaśnień do katalogu "Schwackeliste" pod hasłem "Notowanie" wynika, , że wartości pojazdów używanych wymienione w tym katalogu określane są jako " notowania" i są one wynikiem przeprowadzanej na całym terenie Niemiec ciągłej obserwacji rynku. Nie ma zatem wątpliwości , że dane zawarte w tym katalogu odnoszą się wyłącznie do cen obowiązujących na rynku niemieckim . W rozpatrywanej sprawie pojazd został zakupiony w Austrii, a zatem materiałem porównawczym dla oceny wiarygodności zadeklarowanej wartości transakcyjnej nie mogły być ceny obowiązujące w Niemczech. Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy . Organ celny musi wykazać , że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym . Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd , że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności. Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych obowiązującymi na rynkach innych krajów , niż kraj eksportu . Weryfikacja zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym. Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 1 Kodeksu celnego . W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu .W związku z powyższym organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie . Dopiero wtedy , gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru , ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego. Niezależnie od powyższego należy zauważyć , że wadliwa jest sentencja decyzji organu I instancji. Naczelnik Urzędu Celnego I w [...] orzekł, że uznaje zgłoszenie celne za nieprawidłowe "w części dotyczącej kwoty wynikającej z długu celnego" i określił kwotę wynikająca z długu celnego w wysokości [...] PLN. W dacie importu przedmiotowego samochodu obowiązywała obniżona stawka celna w wysokości 0% , w związku z tym w zgłoszeniu celnym kwota długu celnego wyniosła [...] PLN i w takiej wysokości dług został określony w decyzji organu I instancji . Tak więc nie chodziło o kwotę długu celnego , ale o wartość celną w/w pojazdu , której zmiana nie spowodowała zmiany wysokości długu celnego. Okoliczność ta nie została dostrzeżona przez Dyrektora Izby Celnej , dlatego zaskarżona decyzja jest wadliwa również i z tego powodu. W rozpatrywanej sprawie zmiana wartości celnej samochodu nie spowodowała zmiany wysokości długu celnego , gdyż zastosowanie miała obniżona stawka celna 0% . W związku z tym , że przedmiotem sporu nie była należność pieniężna , należało uiścić wpis stały w kwocie 10,00 zł , a nie stosunkowy ( §5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3.10.1995 r w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej - Dz.U. Nr 1 17, poz.563 ). Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.