I SA/Kr 254/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora o Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 21.01.2008r. , nr [...] o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura ARiMR w , z dnia [...] , nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich na rok 2007. postanawia: 1. ustanowić dla J. L. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 21.01.2008r. , nr [...] o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura ARiMR , z dnia [...] , nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich na rok 2007. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" J. L. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje emeryturę w wysokości 1327 zł. miesięcznie. Jego miesięczne koszty utrzymania obejmują : opłatę za energię elektryczną – 42 zł. , opłatę za wodę – 50 zł. wydatki na żywność – 450 zł. plus 60 zł. za przywóz żywności, wydatki na lekarstwa – 450 zł. Ostatnio poniósł on ponadto dodatkowe koszty w postaci: opłaty za węgiel opałowy (z przywozem) - 1300 zł. , opłaty za olej napędowy do traktora 200 zł. , opłaty za naprawę bramy wjazdowej – 120 zł. , opłaty za naprawę dachu – 250 zł. , opłat za części do traktora – ok. 300 zł. J. L. jest właścicielem mieszkania o pow. ok. 30 m2 i nieruchomości rolnej o pow. 1ha 70 a, spłaca kredyt zaciągnięty na rzecz PKO Banku Polskiego S.A. którego rata wynosi 286 zł. miesięcznie. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić więc, iż przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów związanych z procesem bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. J. L. otrzymuje stały dochód, ma na utrzymaniu tylko siebie. Ponosi wydatki związane z naprawą dachu , bramy, kupnem paliwa i części do traktora, spłaca też kredyt.. Okoliczności te świadczą , iż strona skarżąca jest w stanie poczynić pewne oszczędności w swoich wydatkach, zwłaszcza że części z nich nie można przypisać miana koniecznych. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, iż przyznanie J. L. prawa pomocy w zakresie całkowitym byłoby niezasadne. Jego sytuacja finansowa nie ma bowiem znamion ubóstwa a opisany stan rzeczy świadczy o tym , iż strona skarżąca jest w stanie wygospodarować pewne środki w ramach swoich dochodów. Trzeba jednak wziąć pod uwagę fakt , iż pokrycie kosztów sądowych w całości i kosztów pełnomocnika byłoby obciążeniem finansowym zbyt wysokim dla J. L. . Stąd też orzekający stanął na stanowisku, iż przyznanie adwokata stronie skarżącej z jednoczesnym oddaleniem wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych będzie rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie jej warunków bytowych. Preferencja wybory podyktowana została natomiast faktem , iż na obecnym etapie postępowania bardziej wskazana jest pomoc fachowego pełnomocnika niż zwolnienie od kosztów, które zresztą były do tej pory uiszczane przez stronę skarżącą. W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§2-3, art. 246§1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.