I SA/Kr 259/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. Ż. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 1 kwietnia 2011 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 10 marca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej A. Ż. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 grudnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. We wniosku skarżąca podniosła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie 3.500 zł brutto (2505,34 zł netto), z czego ok. 1.000 zł wydatkuje co miesiąc na spłatę kredytu hipotecznego zaciągniętego w euro. Koszty utrzymania mieszkania oraz tzw. koszty bieżące skarżąca oceniła na kwotę 400 zł miesięcznie, dodatkowo zaznaczyła, że na dojazdy do pracy wydatkuje 100 zł na miesiąc, a opłaty związane z użytkowaniem telefonu i Internetu również wynoszą 100 zł miesięcznie. Skarżąca podkreśliła również, że część dochodów, tj. ok. 500 zł miesięcznie przeznacza na wsparcie studiującego brata, nie wykazała nadto żadnych oszczędności, ani wartościowych przedmiotów, a jako majątek nieruchomy wyszczególniła mieszkanie o powierzchni 39,35 m kw. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych uznając, że nie w sprawie nie zachodzą przesłanki uprawniające skarżącą do udzielenia jej prawa pomocy we wskazanym zakresie. Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie skarżąca wniosła sprzeciw, podnosząc iż niemal całe wynagrodzenie pochłaniają bieżące wydatki, które nie noszą znamion luksusu lub zbytku, ale są to podstawowe koszty takie jak koszty zamieszkania, czy dojazdu do pracy, zatem kwota 200 zł, jaka musi uiścić z tytułu łącznego wpisu w dwóch sprawach zawisłych przed tut. Sądem stanowi duży wydatek w budżecie domowym. Skarżąca także wskazała, że rzetelnie wykonuje swe obowiązki podatkowe i nie uchyla się od innych opłat publicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści art. 246 § 1 cytowanej ustawy wynika zatem, że to na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie Sądu skarżąca AŻ nie wykazała, aby spełniła przesłanki konieczne dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. Z akt sprawy wynika, że skarżąca ma stałe źródło dochodu na poziomie 2.505,34 zł netto, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, udzielając finansowej pomocy bratu. Oprócz spłaty kredytu hipotecznego w kwocie ok. 1.000 zł miesięcznie nie ma innych zobowiązań wobec instytucji i osób trzecich, nie korzysta z instytucjonalnej pomocy społecznej. Miesięczne wydatki na utrzymanie skarżąca oszacowała na łączną kwotę 600 zł (opłaty, koszty dojazdu, inne bieżące wydatki). Zatem należy stwierdzić, że zwłaszcza przy minimalnej wysokości wpisu w obydwu sprawach toczących się przez tut. Sądem, wynoszącej łącznie 200 zł, skarżąca jest w stanie wygospodarować odpowiednią kwotę bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Instytucja prawa pomocy, jakkolwiek ma gwarantować realizację prawa strony do sądu, to jednak stanowi wyłom od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji RP). W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od wyżej określonego konstytucyjnego obowiązku. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Z tych też względów w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). Zwolnienie od kosztów sądowych, o które ubiega się skarżąca w niniejszej sprawie, możliwe jest zatem wyjątkowo, w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 545/09, niepubl.). Jak wskazano wyżej na gruncie niniejszej sprawy sytuacja taka nie ma miejsca, skarżąca jest bowiem właścicielką nieruchomości, ma stały dochód, jest osobą młodą, zdrową, posiada możliwości zarobkowania, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Fakt, iż stać skarżącą na comiesięczną pomoc finansową udzielaną bratu w wysokości 500 zł również świadczy o tym, że jej sytuacja majątkowa jest w miarę dobra, stabilna, a uzyskiwane dochody pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych i wygospodarowanie dodatkowych kwot, które można przeznaczyć na inne cele. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak na wstępie.