I SA/Kr 259/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.) Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek WSA Urszula Zięba Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2018 r. sprawy ze skarg G. O. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 27 grudnia 2017 r. nr [...], [...], [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego - skargi oddala - I. Zaskarżonymi postanowieniami z 27 grudnia 2017r. nr [...], nr [...] i nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia G. O. na postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z 12 i 13 września 2017r. nr [...], nr [...] i nr [...] umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela ZUS Oddział w C. Inspektorat w O. i na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na zaległości w podatku od towarów i usług- działając na podstawie art. 138§1 pkt 1, art. 144 ustawy z 14 czerwca 1060r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1257 ze zm. dalej-k.p.a.), w zw z art. 17, art. 18, art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1201 ze zm. dalej-u.p.e.a.)- utrzymał w mocy postanowienia organu I instancji. Postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym spraw: Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec spółki GRUPA G. na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS na zaległości w składkach ZUS na kwoty 65.409,00 zł, 178.643,90 zł i na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na zaległości w podatku od towarów i usług na kwotę 395.957,00 zł W toku postępowania podjęto wiele czynności egzekucyjnych celem wyegzekwowania zaległości. Zajęto wierzytelności z rachunków bankowych w bankach: Banku [...] w M. , o/B. , B. , Banku P. SA, [...] Banku [...], A. , I. Ś. SA, E. , P. [...] SA. Zajęcia były nieskuteczne za wyjątkiem zajęcia rachunku w Banku Z. SA, które jednak było nieskuteczne bowiem na rachunku nie było środków. Z protokołów o stanie majątku Spółki, spisanych w miejscu prowadzenia działalności wynikało, że Spółka nie posiada żadnych nieruchomości nadających się pod egzekucję ale jednocześnie ustalono, że Spółka posiada wierzytelność pieniężną w wysokości 132.000,00 zł u dłużnika R. S.. Zawiadomieniem z 3 grudnia 2015r. nr [...] dokonano zajęcia wskazanej wierzytelności ale dłużnik zajętej wierzytelności nie odebrał przesyłki pomimo dwukrotnego awiza. Organ egzekucyjny ustalił też, że Spółka nie posiada nieruchomości ani pojazdów. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. postanowieniami z 30 grudnia 2015r. nr [...] i nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne. Na skutek wniesionego zażalenia przez Spółkę, która akcentowała, że należy podjąć rzetelną próbę dokonania zajęcia wierzytelności, Dyrektor Izby Skarbowej w K., postanowieniami z 2 marca 2016r. uchylił postanowienia organu I instancji i przekazał sprawy do ponownego rozpoznania wskazując na konieczność ustalenia czy dłużnik zajętej wierzytelności uznaje zajętą wierzytelność czy też uchyla się od jej przekazania. Ponownie rozpoznając sprawę, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. postanowieniami z 12 i 13 września 2017r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do Spółki GRUPA G. . Spółka wniosła zażalenia, podnosząc, że w toku postępowania egzekucyjnego na rachunek organu egzekucyjnego wpłynęły środki z tytułu zajęcia zatem dłużnik zajętej wierzytelności dysponuje majątkiem i nie kwestionuje wierzytelności objętej zajęciem. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., w pisemnych motywach postanowień wskazał na treść art.59§2 u.p.e.a. i podał, że podjęto próby poszukania majątku Spółki ale nie przyniosło to rezultatu i uznano, że w prowadzonym postępowaniu nie uzyska się kwoty pozwalającej na zaspokojenie roszczeń właścicieli. Dokonując kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności-R. S. wskazał, że nie mieszka pod wskazanym adresem. Dwie wpłaty (400,00 zł i 500,00 zł dokonane 13 stycznia 2016r. i 17 lutego 2016r.) dokonane przez R. S. zam. W. ul. [...], wobec nieskuteczności dokonanego zajęcia, pozostają do wyjaśnienia w depozycie. Organ wysyłał wezwania na różne adresy ale korespondencja nie była odbierana pomimo awiza. Organ prowadzi odrębne postępowanie wyjaśniające na okoliczność, kto w rzeczywistości dokonał tych wpłat. Dokonane wpłaty nie stanowią realizacji dokonanego zajęcia i nie dają gwarancji skutecznej egzekucji a zarzut spółki o przedwczesnym umorzeniu postępowania egzekucyjnego był niezasadny. II. W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienia, Spółka wniosła o ich uchylenie zarzucając naruszenie art. art. 138§1 pkt 1 , art. 144 ustawy z 14 czerwca 1060r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1257 ze zm.), w zw z art. 17, art. 18, art. 59 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1201 ze zm.)-poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonych postanowień organu I instancji pomimo braku ziszczenia się normatywnych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonych postanowień w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w sprawie. Uzasadniając skargi podniesiono, że w toku postępowania karnego przed Sądem Rejonowym dla [...] w W. sygn. akt: X K [...] toczy się postępowanie karne o czyn z art. 18§3 k.k. w zw z art. 300§2 k.k. przeciwko małżonce trzeciodłużnika I. S. w związku z udzieleniem pomocy mężowi w wyzbyciu się majątku zagrożonego egzekucją. W toku postępowania doszło do przesłuchania świadka R. S., który stawił się na rozprawę, wezwany na adres: W. u. M. [...] co oznacza, że odbiera korespondencję pod tym adresem. Przed ostatecznym umorzeniem postępowania egzekucyjnego wyczerpane zostaną wszystkie możliwości przeprowadzenia egzekucji. Tymczasem organy nie zadały sobie trudu by zweryfikować informacje i ustalić adres pozyskany ze sprawy karnej. Także roszczenie przeciwko I. S. o naprawienie szkody jest wierzytelnością Spółki. Odpowiadając na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawach. Postanowieniem z 20 kwietnia 2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 111§2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.; dalej-p.p.s.a.), sprawy o sygn. akt: I SA/Kr 259/18, I SA/Kr 260/18 i I SA/Kr 261/18 połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je dalej pod sygn. akt: I SA/Kr 259/18. Powołany przepis stanowi, że sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. W rozpoznawanej sprawie skargi ze względu na podmiot wnoszący skargi oraz stan faktyczny i prawny oraz wspólną istotę ujawnionych zagadnień prawnych, pozostawały ze sobą w takim związku faktycznym i prawnym, że uzasadnione było więc połączenie postępowań sądowych, wszczętych odrębnymi skargami, do łącznego ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. III. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1369 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.). Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skargi nie zasługują na uwzględnienie. Istotą kontrowersji w przedmiotowych sprawach jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii umorzenia prowadzonego względem skarżącej spółki postępowania egzekucyjnego. Na wstępie należy wyjaśnić, że podstawę materialnoprawną zaskarżonych w niniejszych sprawach rozstrzygnięć stanowił art. 59§2 u.p.e.a., stosownie do którego postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Organ egzekucyjny nie prowadzi zatem egzekucji należności pieniężnej, gdy z góry wiadomo, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a więc jeżeli w toku postępowania okaże się, iż zobowiązany nie posiada żadnego majątku ruchomego, wierzytelności pieniężnych, czy też praw majątkowych, w stosunku do których możliwa byłaby egzekucja przy zastosowaniu określonych w ustawie środków egzekucyjnych. Założeniem powyższej regulacji jest również ochrona wierzyciela przed dalszym ponoszeniem (generowaniem) kosztów egzekucyjnych. Stosownie do art. 64c§4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa bowiem koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Omawiana regulacja jest przepisem o charakterze uznaniowym, co oznacza, że organ egzekucyjny przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki bezskuteczności egzekucji może umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale może i też odmówić jego umorzenia. Działanie to leży bowiem w granicach swobody wyboru organu zakreślonego przesłanką ustaloną w art. 59§2 u.p.e.a. Możliwość działania organu na podstawie upoważnienia udzielonego mu przez ustawodawcę, nakłada na organ szczególny obowiązek dokładnego zbadania i rozważenia okoliczności indywidualnych każdej sprawy w celu jej prawidłowego rozwiązania, wyboru optymalnego rozstrzygnięcia, poprzedzonego szczególnie dokładną analizą i oceną faktów w świetle obowiązującego prawa, których logiczną konsekwencją jest podjęte postanowienie. Oznacza to, że organ administracji publicznej zgodnie z art. 7, art. 77§1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt: II FSK 169/10-CBOSA, stwierdził, że umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w sytuacji, gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, następuje wedle uznania organów egzekucyjnych, które winny kierować się względami celowości. Organ egzekucyjny ma zatem prawo umorzenia postępowania, gdy zaistnieje opisana wyżej przesłanka. W związku z powyższym przed podjęciem rozstrzygnięcia na podstawie 59§2 u.p.e.a., organ egzekucyjny ma za zadanie przeprowadzić wyczerpujące i wszechstronne postępowanie wyjaśniające w zakresie istnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji, gdyż tylko wówczas umorzenie postępowania egzekucyjnego w tym trybie będzie zasługiwało na akceptację z punktu widzenia prawa. Natomiast zaniechanie ze strony organu egzekucyjnego wyjaśnienia realnych szans na skuteczną egzekucję w dającej się przewidzieć przyszłości powoduje, że rozstrzygnięcie umarzające wydane w takich okolicznościach jest dowolne i podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego (por. orzeczenie w sprawie o sygn. akt: II FSK 2883/15-CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt analizowanej sprawy, należy zgodzić się z organem, według którego nie ulega wątpliwości, że zachodzi przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 59§2 u.p.e.a., ponieważ organ egzekucyjny wyczerpał wszelkie dostępne źródła wiedzy o majątku zobowiązanej i o źródłach jego dochodów. Przede wszystkim podjął próby zajęcia rachunków bankowych, na których nie było środków finansowych. Sporządzono protokoły o stanie majątku spółki z których wynika, że spółka nie posiada żadnych nieruchomości a posiada wierzytelność pieniężną w kwocie 132.000,00 zł u dłużnika R. S., wynikającą z nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z 8 sierpnia 2005r. sygn. akt: [...] [...]. Wystąpił do Centralnej Informacji o Zastawach Rejestrowych, K. Rejestru Sądowego, Ksiąg Wieczystych, CEPiK, ZUS celem ustalenia czy spółka jest właścicielem pojazdów, nieruchomości itd. Organ egzekucyjny ustalił, że obecnie skarżąca spółka nie posiada ruchomości przedstawiających wartość dla celów egzekucji. Nie ustalono wobec tego majątku mogącego stanowić przedmiot egzekucji. Pod adresem wskazanym jako siedziba spółki nie jest prowadzona działalność gospodarcza, co oznacza, że spółka nie generuje dochodów. Nie ma zatem podstaw do uznania, że dalsza egzekucja będzie skuteczna. Z tego względu organ I instancji zasadnie wydał w ocenie Sądu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącą spółkę zarzutu braku zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na to, że posiada ona wierzytelność u dłużnika R. S., z której można w dalszym ciągu prowadzić egzekucję, wskazać należy na zasadność prezentowanego w tym zakresie stanowiska Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.. Do organu egzekucyjnego wpłacono: 400,00 zł i 500,00 zł (17 lutego i 13 stycznia 2016r.), wpłacił R. S.. Z uwagi jednak na nieskuteczność zajęcia egzekucyjnego, wpłaty pozostają w depozycie do wyjaśnienia, bowiem organ wezwał R. S. do złożenia oświadczenia w sprawie zajęcia wierzytelności i dokonanych wpłat w/w kwot, jednakże nie odebrał on korespondencji i nie udzielił wyjaśnień. Wpłacona kwota 900,00 zł nie stanowi ,,zajęcia egzekucyjnego" i w żadnej mierze nie gwarantuje skuteczności egzekucji. Co ważne, postanowieniem z 13 kwietnia 2013r. sygn. akt: [...] Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla W. , umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z wniosku skarżącej spółki w stosunku do R. S. z uwagi na bezskuteczność tej egzekucji. Nie było zatem możliwe przeprowadzenie skutecznej egzekucji z uwagi na upływ 12 lat od jej powstania, w trakcie których dokonano wpłat jedynie w wysokości 900,00 zł. Przy ocenie przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego organ analizuje wyłącznie aktualny stan majątkowy zobowiązanego na dzień podejmowania postanowienia a ten nie dawał podstaw do kontynuowania postępowania egzekucyjnego. Ponadto należy wskazać, że umorzenie na podstawie art. 59§2 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody do ponownego wszczęcia egzekucji, gdy zostanie ujawniony majątek zobowiązanego lub źródła jego dochodów ponad wysokość wydatków wynikających z jej prowadzenia (por. art. 61 u.p.e.a.). Nie znaczy to jednak, że uzasadnione jest domaganie się od organu egzekucyjnego utrzymywania w toku nieefektywnej egzekucji, w sposób sprzeczny z celami tej procedury. Mając na uwadze powyższe, niezasadne okazały się zawarte w skardze zarzuty dotyczące nieprzeprowadzenia zupełnego i wnikliwego postępowania wyjaśniającego odnośnie sytuacji majątkowej zobowiązanej na potrzeby zastosowania art. 59§2 u.p.e.a. Argumentacja skarżącej za pomocą której zmierza ona do podważenia legalności kontrolowanych postanowień w żadnym razie nie daje podstaw do zasadnego stwierdzenia, że kontynuowanie analizowanej egzekucji jest celowe i stwarza realne szanse na uzyskanie od zobowiązanej choćby równowartości wydatków egzekucyjnych. Z tych powodów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017r., poz. 1369, ze zm.) orzekł, jak w sentencji.