I SA/Kr 2738/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr) Sędziowie: NSA Grażyna Jarmasz Asesor WSA Anna Znamiec Protokolant: Iwona Sadowska - Białka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 10 listopada 2001 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej - skargę oddala- Urząd Skarbowy K. decyzją z dnia [...].2001 r. odmówił J. i T. R. umorzenia odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł od zaległości w podatku dochodowym za 1997 r. W uzasadnieniu podkreślono iż zgodnie z art. 67 § l Ordynacji podatkowej umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę jest możliwe tylko w przypadku ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Warunki te nie zostały spełnione w szczególności z uwagi na dobrą sytuację finansową podatnika, bowiem w 2000 r. dochód małżonków po potrąceniu składek na ubezpieczenie społeczne wyniósł [...] zł [...] gr J. R. odwołał się od powyższej decyzji, zarzucając przewłokę w postępowaniu, oraz bezpodstawny zwrot nadpłaty przez Urząd Skarbowy, co następnie spowodowało naliczenie odsetek. Izba Skarbowa decyzją z dnia [...].2001 r. utrzymała w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji . Podkreślono przy tym, iż w postępowaniu o umorzenie należności podatkowej nie bada się prawidłowości jej wyliczenia. Strona zaskarżyła decyzję Izby Skarbowej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze wniosła o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania Zarzuciła przy tym naruszenie podstawowych zasad postępowania podatkowego, a w szczególności: prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 120), dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 122), szybkości i prostoty (art. 125), zasady uwzględnienia ważnego interesu podatnika, zasady sprawiedliwości podatkowej. Podniesiono także naruszenie art. 52 i 53 oraz art.67 ustawy Ordynacja podatkowa. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w zeznaniu rocznym za 1997r. wykazano wydatki poniesione na budowę mieszkania na wynajem oraz obliczono nadpłacony podatek. Urząd Skarbowy nie zgodził się z tym wyliczeniem, stwierdzając, że zostało ono zawyżone. Dokonał własnych obliczeń i na tej podstawie, decyzją z 17 kwietnia 1998r. określił zobowiązanie podatkowe. Izba Skarbowa utrzymała w mocy powyższą decyzję. Natomiast orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie z dnia 24 lutego 2000 r. wydanym w sprawie Sygn. akt I. SA/KR. 1360/98 uchylono decyzje wydane w sprawie przez organy skarbowe. Nastąpiło z powodu nie zaliczenia, przez urząd skarbowy, do wydatków kwoty przeznaczonej na zakup działki. Tym samym, z dniem wydania orzeczenia przez NSA Urząd Skarbowy K. oraz Izba Skarbowa zostały powiadomione, że prezentowane przez nich merytoryczne stanowisko jest słuszne, a tym samym wyliczenia skarżącego jest nieprawidłowe, w związku z tym kwota nadpłaconego podatku w żadnym wypadku nie może wynosić [...] zł. Pomimo to Urząd Skarbowy w dniu [...].2000r. przesłał na adres podatnika kwotę [...] zł, a więc taką jaka wynikała z zeznania rocznego. W związku z tym urząd przesyłał najpierw kwotę, którą następnie uznał za niesłusznie pobraną i naliczył odsetki. Dlatego też bezpodstawnie zastosowano art. 52§ l pkt l Ordynacji podatkowej. Przepis ten bowiem dotyczy tylko sytuacji gdy organ podatkowy zwraca wyliczoną przez podatnika nadpłatę przyjmując bez weryfikacji, że jest obliczona prawidłowo, zaś po sprawdzeniu okazuje się, że wyliczenie było błędne. Ponadto prawidłowa wykładnia powyższego przepisu nie dopuszcza w żadnym wypadku zwrotu nadpłaty przy istniejącej świadomości urzędu, że nadpłatę obliczono nieprawidłowo. Z tego względu skarżący uznał, że naruszono zasady uwzględniania ważnego interesu podatnika. Oraz zasady sprawiedliwości podatkowej. Natomiast naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 120), wynika z prokurowania własnymi działaniami stanów mogących prowadzić do nieuzasadnionej odpowiedzialności podatnika za błędy urzędu skarbowego (nieuzasadniony, zawiniony przez urząd zwrot nadpłaty a następnie domaganie się zapłaty odsetek od takiego zwrotu). Naruszenie obowiązku dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 122), związane jest z wydawaniem decyzji oczywiście sprzecznych z dokumentami i wiadomościami posiadanymi przez urząd skarbowy. Zasadzie szybkości i prostoty (art. 125), sprzeciwia się prowadzenie postępowania przez ponad rok, pomimo iż postępowanie nie .wymagało uzyskiwania jakichkolwiek nowych lub specjalistycznych wiadomości Nie uwzględniono przy tym ważnego interesu podatnika , za który uznano to aby nie musiał płacić podatków lub innych należności, do płacenia których nie jest zobowiązany wprost przepisami prawa – tzn. odsetek od nieistniejącej zaległości. Naruszono także zasadę sprawiedliwości podatkowej poprzez przyjęcie, że interes Skarbu Państwa jest wartością nadrzędną nad uzasadnionym interesem podatnika. Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu podkreślono, że zarówno organ I jak i II instancji starały się przeprowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do tych organów. Temu celowi miało służyć zapoznanie strony skarżącej z materiałem dowodowym w sprawie oraz umożliwienie jej złożenie wyjaśnień. Natomiast rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę zostało wydane zgodnie z zasadą uznania administracyjnego. Podkreślono, iż wzięto także pod uwagę zarzuty dotyczące braku szybkości i prostoty postępowania wymiarowego organu I instancji. Uznano jednak że strona skarżąca posiadała możliwość uregulowania w całości nienależnie pobranej nadpłaty. Możliwość ta wynikała z dobrej sytuacji materialnej podatnika. Nie naruszono także w postępowaniu podatkowym przed organami skarbowymi ważnego interesu podatnika, prawidłowo naliczono też wysokość podatku. Po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyroku z dnia 24 lutego 2000 r. sygn. akt I SA/Kr 1360/98, w którym uchylono decyzje wymiarowe I i II instancji, właściwy organ podatkowy był zobowiązany, na mocy art. 75 § l Ordynacji podatkowej, do zwrotu powstałej w tym wypadku nadpłaty. Dopiero nowe postępowanie wymiarowe wykazało, że w zeznaniu podatkowym strona skarżąca podała nienależną j ej nadpłatę. Zatem powstała, zgodnie z art. 52 § l pkt l Ordynacji podatkowej, zaległość podatkowa od której naliczane są odsetki za zwłokę zgodnie z art. 53 § l tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje . Skarga nie jest uzasadniona . Zgodnie bowiem z treścią art. 67 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Przy czym w przypadku podatnika będącego przedsiębiorcą umorzenie następuje zgodnie z przepisami o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców. Ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych, pozostawiona została zatem swobodnemu uznaniu organu podatkowego, przy uwzględnieniu oczywiście wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Ważny interes podatnika musi być rozumiany jako sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Przyjmuje się przy tym, że należy brać pod uwagę sytuację, w jakiej znajduje się podatnik w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie ( podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2002 r. wydanym w sprawie sygn. akt SA/Sz 2548/00 LEX nr 78302 ) Należy mieć także na uwadze , że jak podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny w innym wyroku z dnia 20 marca 2002 r. wydanym w sprawie sygn. akt I SA/Gd 1563/99 ( LEX nr 76080 ) skoro umorzenie zaległości podatkowej oraz zaniechanie poboru podatku jest instytucją nadzwyczajną, to tym samym wypadki społeczne i gospodarcze muszą posiadać tę samą cechę. Zatem za umorzeniem zaległości podatkowej oraz za zaniechaniem poboru podatku przemawiać będą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu. Ponadto jak zaznaczono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2001 r. wydanym w sprawie III SA 1590/00 ( LEX nr 79619 ) użyte przez normodawcę pojęcia nieostre, niedookreślone, takie jak "ważny interes podatnika", "interes publiczny", nie mogą być interpretowane w sposób subiektywny, a więc nie może o tym decydować przekonanie podatnika. O istnieniu ważnego interesu podatnika decyduj ą kryteria zobiektywizowane, które są zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe prawidłowo zgromadziły niezbędny materiał dowody i oceniły go z punktu widzenia zarówno ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego. Nie naruszyły przy tym zasady swobodnej oceny dowodu. Brak jest związku z tym podstaw do uwzględnienia skargi . Zwłaszcza, że większość podniesionych zarzutów skupia się na kwestionowaniu samej zasady naliczania odsetek, tzn. naruszeniu art. 52 i 52 Ordynacji podatkowej . Jednakże jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 września 2000 r. wydanym w sprawie sygn. akt III SA 1710/99 ( LEX nr 44718 ) postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę nie może prowadzić do uchylenia decyzji ustalających wysokość zobowiązań podatkowych, a wniosek o ich umorzenie podlega rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu, wszczętym w nowej sprawie, która nie dotyczy kwestii ustalenia należności. W związku z tym nie mogą być uwzględnione zarzuty dotyczące zasadności naliczania odsetek , tym bardziej iż jak wynika z akt administracyjnych ( k. 5 ) podatnik zgłosił się w dniu [...].2000 r. w Urzędzie Skarbowym, okazał wyrok NSA i zażądał zwrotu nadpłaty wynikającej z zeznania za 1997 r. Został przy tym poinformowany o ewentualnych skutkach zwrotu nadpłaty przez urząd. Dlatego też okoliczność ta nie może przemawiać za tym, że interes publiczny wymaga umorzenia zaległości. Z tego też względu nie można przyjąć, aby powstanie zaległych odsetek nastąpiło niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane zostało działaniem czynników, na które nie mógł mieć wpływu. Ponadto jak wynika z zeznań podatkowych skarżącego posiada on środki finansowe umożliwiające spłatę zaległości, a w związku z czym zaskarżona decyzja nie narusza także ważnego interesu podatnika . Z tych też względów nieuzasadnione jest twierdzenie, że naruszono art. 67 Ordynacji podatkowej . Całokształt zebranego w sprawie materiału nie daje także podstaw do uznania, że postępowanie było prowadzone w taki sposób, że nie budziło zaufania do organów podatkowych, gdyż w rozpoznawanej sprawie dotyczyło ono umorzenia zaległości, a nie ustalenia jej wysokości. Dlatego też nie można przyjąć, aby naruszono zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej, uwzględniania ważnego interesu podatnika, oraz zasadę sprawiedliwości społecznej . Przy rozpoznawaniu sprawy nie spełniono wszystkich wymogów szybkości postępowania , ale nie miało to wpływu na wynik sprawy . W związku z powyższym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz U nr 153 poz 1270 ) orzeczono jak w sentencji. Rozpoznając sprawę oparto się na art. 97 par l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz U Nr 153 poz 1271 z późniejszymi zmianami) stanowiącym , że sprawy w których skargi zostały wniesione do naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.