I SA/Kr 275/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Spółka Jawna w C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. Spółka Jawna w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 grudnia 2016 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień i październik 2013 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 12.795 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 grudnia 2016 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień, wrzesień i październik 2013 r. P. Spółka Jawna w C., działająca przez doradcę podatkowego Z. D., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, że przedmiotem działalności strony skarżącej są pozostałe usługi. W oświadczeniu o majątku i dochodach w rubryce nr 6 "Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych" wpisano kwotę 17.519,82 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wyniosła 0 zł, a ostatni rok obrotowy został zamknięty zyskiem w wysokości 9.580 zł. Wskazano ponadto, iż strona dysponuje rachunkiem bankowym w Banku BPH S.A., którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wyniósł 0 zł. Podano też, iż stan środków w kasie w dacie złożenia wniosku wynosił 2.890 zł, kwota należności 18.299,54 zł, a suma zobowiązań 3.424,72 zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż podmiot skarżący nie posiada środków obrotowych na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W wyniku trwającej kilka lat kontroli Spółka musiała zaprzestać prowadzenia stacji benzynowych, gdyż nie była w stanie zająć się kontrolą i jednocześnie – pozostając w niepewności co do kierunku kontroli – prowadzić działalność gospodarczą. W tej sytuacji środki pieniężne zostały wydatkowane na uregulowanie bieżących zobowiązań Spółki. Zdaniem wnioskodawcy brak zgody na zwolnienie Spółki od kosztów sądowych spowoduje uniemożliwienie jej obrony swoich racji przed sądem administracyjnym oraz postawienie Spółki w stan upadłości. Na potwierdzenie sytuacji Spółki przedłożono ostatni bilans i ewidencję środków trwałych, z których wynika, że na dzień 30 czerwca 2017 r. wysokość aktywów obrotowych Spółki wynosiła 21.189,54 zł, a 3.424,72 zł. Przychód z podstawowej działalności operacyjnej Spółki w roku 2016 wyniósł 446.320 zł, a za okres od stycznia do czerwca 2017 roku wyniósł 6.235 zł. Koszty działalności w roku 2016 wyniosły 436.740 zł, a za pierwsze półrocze 2017 roku 5.990 zł. Zarządzeniem z dnia 25 sierpnia 2017 r. starszy referendarz sądowy wezwał pełnomocnika Spółki do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie odpowiednich oświadczeń i dokumentów na okoliczność wykazania stanu majątkowego i możliwości płatniczych P. Spółka Jawna z siedzibą w C.. Pismem z dnia 4 października 2017 r. pełnomocnik skarżącej zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu na złożenie dodatkowych dokumentów. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 października 2017 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie 7 dni oświadczeń i dokumentów źródłowych, o których mowa w zarządzeniu starszego referendarza sądowego z dnia 25 sierpnia 2017 r. W dniu 27 października drogą elektroniczną zostały przesłane następujące dokumenty: raport kasowy za okres od 1 do 26 października 2017 r., deklaracje VAT-7 za sierpień i wrzesień 2017 r., wniosek o zmianę danych podmiotu w rejestrze przedsiębiorców KRS-Z1 wraz z drukami KRS-ZB dotyczącymi wykreślenia wspólnika G. D. i wpisanie nowego wspólnika A. M. B. S. oraz wykreślenia wspólnika G. Z. i wpisanie nowego wspólnika W. K., umowa Spółki z dnia 20 czerwca 2017 r., lista wspólników z dnia 20 czerwca 2017 r., oświadczenie J. B. o wyrażeniu zgody na powołanie go jako prokurenta spółki E. B.-S. spółka jawna, oświadczenie prokurenta J. B. z dnia 23 października 2017 r., że spółka E. B. – S. Spółka Jawna z siedzibą w C. nie posiada żadnych środków trwałych, załącznik do wniosku o zmianę danych w rejestrze przedsiębiorców KRS-ZL w zakresie osoby prokurenta, protokół zgromadzenia wspólników Spółki P. D. spółka jawna z dnia 20 czerwca 2017 r. w przedmiocie zmiany umowy Spółki, dwie umowy z dnia 1 czerwca 2017 r. dotyczące przeniesienia ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej oraz załącznik do wniosku o zmianę danych w rejestrze przedsiębiorców KRS-ZL w zakresie opisu przedmiotu działalności. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przywrócił stronie termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie podmiot skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu (referendarza sądowego) o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd (referendarz sadowy) bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10). Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego też musi być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia przez stronę kosztów postepowania związanych z udziałem w sprawie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Brzmienie powołanego przepisu art. 246 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08 oraz z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 1020/12). To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy. W związku z tym, że w analizowanym przypadku wnioskodawcą jest spółka jawna badanie zdolności płatniczych strony skarżącej winno rozciągać się również na analizę sytuacji majątkowej jej wspólników. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1578) każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. W sytuacji zatem, gdy spółka nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki określoną w powołanym wyżej przepisie, należy również uwzględnić sytuację majątkową samych wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FZ 70/09). W związku z powyższym ocena zasadności złożonego wniosku nie może odbywać się w oderwaniu od oceny sytuacji finansowej wspólników skarżącej Spółki. W ocenie orzekającego strona skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy. Złożony wniosek zawiera jedynie częściowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej spółki, a także brak w nim jakichkolwiek danych dotyczących sytuacji majątkowej jej wspólników. W takiej sytuacji koniecznym było wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia i dokumenty źródłowe. Strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni ze skierowanego do niej wezwania i do dnia wydania niniejszego postanowienia nie przesłała: - wyciągów z rachunków bankowych Spółki obrazujących historię przeprowadzonych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, - odpisów raportów kasowych Spółki za trzy ostatnie miesiące (przedłożony raport kasowy obejmuje jedynie okres od 1 do 26 października 2017 r.). - dokumentów potwierdzających stan majątkowy, źródło oraz wysokość miesięcznych dochodów i wydatków ponoszonych przez wszystkich wspólników Spółki. Zmiany w osobach wspólników spółki, na które powołuje się pełnomocnik strony skarżącej, nie wyłączały obowiązku wykazania stanu majątkowego i możliwości płatniczych nowych wspólników: A. M. B. – S. i W. K., czego strona jednak nie uczyniła. Na marginesie należy dodać, że na dzień rozpoznawania wniosku według danych zawartych w Centralnej Informacji K. Rejestru Sądowego (https://ems.ms.gov.pl/krs) numer KRS: [...] w Dziale 1 rubryce 1 "Dane podmiotu" wpisana jest P. spółka jawna, regon: [...], NIP: [...], a w rubryce 7 "Dane wspólników" widnieją nazwiska G. M. Z. i G. D.. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jak również nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA: z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 242/13, z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Skoro w niniejszej sprawie strona skarżąca, mimo wystosowanego do niej wezwania, nie uzupełniła złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie kompletnych dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej zarówno samej spółki, jak i jej wspólników, nie dopełniła zatem obowiązku, o którym mowa w art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Tym samym naraziła się na negatywne skutki w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.