I SA/Kr 280/04

WyrokWSA w Krakowie2006-06-09

Skład orzekający: Maria Zawadzka, Stanisław Grzeszek, Jarosław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy upadłość głównego kontrahenta podatnika stanowi wystarczającą przesłankę do umorzenia zaległości podatkowej, zwłaszcza gdy postępowanie upadłościowe nie zostało jeszcze zakończone?
Ratio decidendi
Umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją nadzwyczajną, wymagającą zaistnienia okoliczności wyjątkowych, niezależnych od podatnika lub na które nie miał on wpływu. Upadłość głównego kontrahenta, sama w sobie, nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia zaległości podatkowej, szczególnie gdy postępowanie upadłościowe nie zostało zakończone, a istnieje potencjalna możliwość odzyskania części wierzytelności. Decyzje w sprawie umorzenia mają charakter uznaniowy i podlegają ograniczonej kontroli sądowej, która skupia się na prawidłowości postępowania i ocenie dowodów, a nie na samym uznaniu.
Stan faktyczny
Skarżący M. i S. D. domagali się umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok, argumentując, że przyczyną ich niewypłacalności była upadłość głównego kontrahenta. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia, a Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że upadłość kontrahenta nie jest okolicznością nadzwyczajną, a odroczenie terminu płatności stanowi wystarczającą pomoc. Skarżący wnieśli skargę do WSA, podtrzymując swoje stanowisko.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I SA/Kr 280/04 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 czerwca 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka (spr), Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, Asesor WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2006r., sprawy ze skargi M. i S. D., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 27 stycznia 2004r Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r, , , - s k a r g ę o d d a l a -, Decyzją z dnia [...]października 2003 roku Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego działając na podstawie art. 207 w związku z art. 67 § 1 i 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm./ odmówił M. D. i S. D. umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok w kwocie 28.069,50 zł wraz z odsetkami za zwłokę oraz częściowego umorzenia ww. zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. W odwołaniu M. D. i S. D. domagali się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez wydanie decyzji o umorzeniu zaległości podatkowej zgodnie z wnioskiem skarżących, ze względu na rażące naruszenie przez organy podatkowe przepisów art. 67 § 1 i 2 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego w toku postępowania. Izba Skarbowa w Krakowie decyzją z dnia 27 stycznia 2004 roku nr -[...] działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 67 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego zarzuty przedstawione przez skarżących są nieuzasadnione, bowiem Urząd Skarbowy przeprowadził postępowanie zgodnie z procedurą podatkową. Przed wydaniem decyzji, zgodnie z dyspozycja art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej wezwał strony do uzupełnienia złożonego wniosku o materiały niezbędne do jego rozpatrzenia, a następnie w dniu 30 września 2003 roku, w obecności stron spisano dwa protokoły, w których dokładnie opisano sytuacją majątkową stron, przyczyny powstania przedmiotowej zaległości, posiadane zadłużenia względem innych instytucji, ze szczególnym uwzględnieniem ZUS oraz dokonano oceny możliwości płatniczych stron. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy Urząd Skarbowy dokonał słusznej oceny przesłanek umorzenia istniejących zaległości podatkowych i wydał prawidłową decyzję. Zdaniem organu odwoławczego słusznie organ I instancji ustalił, iż kłopoty związane z niewypłacalnością kontrahenta i ogłoszeniem jego upadłości nie stanowią okoliczności nadzwyczajnej, przemawiającej za umorzeniem zaległości podatkowej, tym bardziej, że wierzytelność dłużnika została zgłoszona do sądu, a więc istnieje szansa na jej odzyskanie. Nadto stwierdzono, iż każdy podatnik prowadzi działalność gospodarczą na własny rachunek, ponosząc pełne ryzyko z tym związane, miedzy innymi w zakresie wyboru kontrahentów i skutków tego wyboru. W obecnej sytuacji gospodarczej, podniesione przez skarżących okoliczności nie noszą znamion wyjątkowości, natomiast organ podatkowy I instancji, uwzględniając kłopoty finansowe skarżących oraz mając na uwadze sezonowość wykonywanej działalności gospodarczej i pomyślne zakończenie restrukturyzacji, przychylił się do wniosku strony i odroczył zapłatę zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok do dnia 30 kwietnia 2004 roku, co miało na celu poprawę kondycji prowadzonej działalności gospodarczej, poprzez pozyskanie nowych kontrahentów oraz zleceń na wykonywane usługi, co pozwoli na wzrost przychodów i poprawę sytuacji ekonomicznej rodziny. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, iż podjęcie w przedmiotowej sprawie decyzji umorzeniowej byłoby przedwczesne, bowiem istnieje szansa na odzyskanie wierzytelności od upadłej firmy "H." S.A., a ponadto odroczenie płatności zaległego podatku daje stronom możliwość poczynienia wszelkich starań mających na celu poprawę płynności finansowej prowadzonej firmy i uzyskanie środków za zapłatę przedmiotowej zaległości podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał ponadto, iż w wypadku, gdyby jednorazowa zapłata zaległości podatkowej nie była możliwa, skarżący mogą zwrócić się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o rozłożenie jej na raty. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie M. D. i S. D. domagali się zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji, ponownie podnosząc zarzut naruszenia przez organy podatkowe przepisu art. 67 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Skarżący stwierdzili, iż nie mieli wpływu na upadłość spółki "H." S.A., a upadłość tej firmy spowodowała zatory finansowe i niemożność zapłaty podatku i zobowiązań wobec ZUS. Ponieważ jednak S. D. zawarł umowę z "H.", jako jednoosobową spółką a Skarbu Państwa, a on upadła, to jego zdaniem Spółka ta ponosi odpowiedzialność za spowodowanie jego niewypłacalności, czego organy podatkowe nie wzięły pod uwagę, co jest dla niego niezrozumiałe. Obecnie skarżący żyją na granicy ubóstwa i nie mają pieniędzy na zapłacenie tak dużych zaległości podatkowych. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w całości podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza, zdaniem Sądu, prawa materialnego znajdującego zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, a jej wydanie poprzedzone zostało należycie przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym Na wstępie zauważyć należy, iż sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z uwagi na przepis art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./, który stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/. Umorzenie podatku jest instytucją nadzwyczajną, a zatem za umorzeniem zaległości podatkowej przemawiać mogą wypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu. Z utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż zaległości podatkowe mogą być umarzane w wypadkach gospodarczo i społecznie uzasadnionych, a za taką sytuację można uznać znaczne obniżenie zdolności płatniczej podatnika spowodowane klęską lub innym wypadkiem losowym, a także pogorszenie w sposób istotny warunków egzystencji podatnika i jego rodziny. Decyzje organów podatkowych w sprawie umorzenia zaległości podatkowych mają charakter uznaniowy, są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, w szczególności czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie stwierdził Dyrektor Izby Skarbowej podstawowy zarzut skarżących sprowadza się do twierdzeń, iż jedyną przyczyną powstania zaległości podatkowych w podatku od osób fizycznych za 2002 rok była upadłości głównego kontrahenta firmy skarżącego: firmy "Hydroskop" S.A., za którą skarżący nie ponosi odpowiedzialności. Tymczasem, w świetle powyższych rozważań, upadłość nawet głównego kontrahenta nie jest okolicznością nadzwyczajną, uzasadniającą umorzenie zaległości podatkowych. Tym bardziej, że jak słusznie podniosły organy podatkowe, nie zostało zakończone postępowanie upadłościowe "H." S.A., a zatem nie jest do dnia dzisiejszego wyjaśnione, jaką część wierzytelności uda się odzyskać skarżącemu w wyniku podziału masy upadłościowej. Do czasu zakończenia postępowania upadłościowego H. S.A. twierdzenia S. D., iż odzyskanie wierzytelności od tej firmy będzie niemożliwe są gołosłowne. Zatem Sąd podzielił pogląd, iż wydanie w chwili obecnej decyzji umorzeniowej byłoby przedwczesne, nawet uwzględniając bardzo trudną sytuacje materialna skarżących. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego wskazanych w skardze, gdyż organy podatkowe w rozpoznawanej sprawie dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa podatkowego, a w toku postępowania w sposób prawidłowy zebrały w sprawie materiał dowodowy (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej) dokonały jego analizy, a także wyczerpująco uzasadniły swoje rozstrzygnięcie. Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło