I SA/Kr 2848/02

Syg. akt I SA/Kr 2848/02 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 sierpnia 2005 r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie : NSA Krystyna Kutzner ( spr.) WSA Elżbieta Kremer Protokolant : Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2005 r sprawy ze skargi R. W.- P. H. - U. "[...]" na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 7 listopada 2002 r nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji 2. orzeka , że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu , 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ( słownie : [...] złotych ). W dniu [...] lutego 2002 r R. W. prowadzący działalność gospodarczą pod Firmą P.U.H. "[...]" zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy marki [...] , rok produkcji 1996 , przywieziony z Austrii. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył umowę kupna z dnia [...] lutego 2002 r , określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...]zł . W zgłoszeniu celnym zastosowano stawkę celną obniżoną 0% właściwą dla towarów pochodzących z Unii Europejskiej . Dyrektor Urzędu Celnego w [...], działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz.117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność umowy i decyzją z dnia [...] lutego 2002 r uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej kwoty wynikającej z długu celnego oraz określił kwotę wynikająca z długu celnego w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził, że o zakwestionowaniu wiarygodności przedłożonej faktury zadecydowała przede wszystkim niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Wartość celna przedmiotowego samochodu została ustalona na podstawie art.29 Kodeksu celnego tj. metodą "ostatniej szansy" . Dyrektor Urzędu Celnego podniósł , że postępowanie w tej kwestii zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U.Nr 80, poz.908 ). W świetle w/w przepisu przy ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów tą metodą można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W rozpatrywanej sprawie organ celny przyjął kwotę [...] zł tj. wartość rynkową tego pojazdu według katalogu " Informator Rynkowy , Samochody osobowe ( ? ) EUROTAX " , a następnie pomniejszył tę wartość o 35% z tytułu cła . Wartość celna w/w pojazdu została ustalona na kwotę [...]zł . Cło wymierzono według stawki celnej obniżonej 0% . Dyrektor Izby Celnej w [...] , działając na podstawie art.4 ust.1 ustawy z dnia 20.03.2002 r o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz.365 ) , po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia 7 listopada 2002 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie . Organ odwoławczy stwierdził , że cena podana w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości towaru . Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach , jakimi w przypadku samochodów mogą być specjalistyczne katalogi cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych. Prawidłowo należało dokonać porównania z danymi wynikającymi z wydawnictwa Schwackeliste , zawierającego uśrednione ceny samochodów używanych na reprezentatywnym dla krajów Unii Europejskiej rynku niemieckim. Organ odwoławczy zgodził się z zarzutem skarżącego , że organ I instancji przy kwestionowaniu zadeklarowanej wartości transakcyjnej ograniczył się jedynie do poinformowania , że zadeklarowana kwota nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru, gdyż cena wyrażona na fakturze jest zbyt niska w stosunku do wartości rzeczywistej. Jak wynika z notatki urzędowej zawierającej wyniki rewizji celnej , podstawą oceny były dane z katalogu " EUROTAX , Informator Rynkowy - Samochody Ciężarowe." nr I/2002 , str.86 - wartość [...] zł. Organ odwoławczy przyznał , że zakwestionowanie wiarygodności ceny ujawnione na fakturze nastąpiło niezgodnie z zasadami badania zadeklarowanej wartości celnej , gdyż nie dokonano porównania z danymi obrazującymi ceny samochodów na rynku kraju eksportu. Zastosowany katalog uwzględnia jedynie ceny na rynku polskim. Jednakże w toku kontroli prawidłowości postępowania w sprawie stwierdzono na str.198 w katalogu "Schwackeliste.Nutzfahrzeuge" nr 1/2002 dane pojazdu odpowiadające typowi sprowadzonego przez skarżącego - notowanie takiego pojazdu na rynku niemieckim - [...] EUR. Wartość zadeklarowana w zgłoszeniu celnym jest niższa o ponad 66% od wartości ustalonej na podstawie danych pochodzących z rynku niemieckiego . Wielkość tej różnicy - w ocenie organu odwoławczego - pozwala na stwierdzenie , że zadeklarowana kwota jest w " w oczywisty sposób zaniżona w stosunku do poziomu cen na rynku Unii Europejskiej ". Skarżący w toku postępowania nie ujawnił żadnych danych , ani dowodów uzasadniających przyjęcie zadeklarowanej wartości jako wiarygodnej ceny sprzedaży tego typu samochodów. Wskazane okoliczności stanowiły zatem podstawę do odmówienia wiarygodności przedłożonej faktury. Dokonując ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu organ I instancji prawidłowo zastosował - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - metodę określoną w art.29 Kodeksu celnego. Przyjmując za podstawę cenę pojazdu o takich samych parametrach technicznych , jak pojazd będący przedmiotem importu w kwocie [...] zł ( na podstawie katalogu " Informator Rynkowy - Samochody Ciężarowe ", EUROTAX nr 1/2002 , str.86 , należało pomniejszyć tę cenę o 35% z tytułu cła . Wartość celna została ustalona na kwotę [...] zł. Dyrektor Izby Celnej podniósł , że użyte wydawnictwa "Schwackeliste" oraz wydawnictwo " Informator Rynkowy - Samochody Ciężąrowe , EUROTAX " podają bieżące ceny na reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim oraz na rynku polskim. W ocenie organu odwoławczego , są to informacje o cenach średnich pojazdów , ustalone na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie samochodów używanych z całego obszaru odpowiednich krajów. Dane uwzględniają spadek ceny w wyniku wieku , przebiegu i stanu technicznego pojazdów. Odpowiadając na kolejny zarzut odwołania dotyczący nie przeprowadzenia weryfikacji danych z faktury bezpośrednio u eksportera , Dyrektor Izby Celnej w [...] wyjaśnił, że przepisy celne nie przewidują dla organów celnych obligatoryjnego weryfikowania dokumentów u wystawcy zagranicznego. Organy celne mogą odstąpić od sprawdzenia faktur za pośrednictwem austriackich służb celnych i dokonać kontroli i oceny na podstawie innych , wystarczających dowodów zgromadzonych w sprawie. W ocenie organu odwoławczego postępowanie celne w niniejszej sprawie prowadzone było zgodnie z obowiązującymi przepisami i wbrew zarzutom skargi nie naruszono przepisów proceduralnych . Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił jej niezgodność z prawem poprze4z wybiórcze metody podważania ceny transakcyjnej i ograniczenie się organów celnych w tym zakresie do cennika samochodów na rynku niemieckim. W ocenie skarżącego , ustalenie ceny faktycznie zapłaconej nie może opierać się tylko i wyłącznie o cennik. Tymczasem dowodem takim powinien być wywiad w firmie , gdzie samochód został nabyty oraz przesłuchanie pod przyrzeczeniem osoby , która transakcji dokonała. Ocena wiarygodności takiego dowodu należy do organu , ale podwyższenie ceny faktycznie zapłaconej , nawet w oparciu o cennik zagraniczny powinno być miarkowane z rozwagą i rozsądkiem. Korzystanie z cennik nie może być - zdaniem skarżącego - bezkrytyczne. Skarżący nie zgodził się z poglądem wyrażonym w zaskarżonej decyzji , że przeprowadzenie wywiadu jest niewskazane , niemożliwe , czy niedopuszczalne , dlatego że " każda sprawa w postępowaniu celnym dotyczy indywidualnego przypadku". Jest to niezrozumiałe i nie znajduje potwierdzenia w przepisach Ordynacji podatkowej , dotyczących dowodów. Skarżący załączył do skargi fotokopię publikacji zawartej w czasopiśmie "Giełda Samochodowa" , z której wynika , że w pierwszym półroczu 2002 r w Niemczech ceny samochodów spadły nawet o 70%. Informacja dotyczy samochodów osobowych , ale oddziaływanie tego zjawiska nastąpiło również w odniesieniu do samochodów ciężarowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz.1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ) . Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego w zakresie niżej opisanym. Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23§1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego ( art.23 § 7 ). Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek : 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów , 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów . W rozpatrywanej sprawie ograny celne zakwestionowały wartość transakcyjną zaimportowanego samochodu z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do jego rzeczywistej wartości . Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna . Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia . Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika , że niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu , że cena zawarta w katalogu "Schwackeliste" różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego. Katalog ten , jak twierdzi Dyrektor Izby Celnej , " ceny bieżące na reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim...". Wynika z tego , że Dyrektor Izby Celnej w [...] utożsamia wartość celną samochodu z jego wartością rynkową rozumianą jako " cena unijna " . Rzeczą powszechnie wiadomą jest , że nie istnieje jedna cena samochodu obowiązująca we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Z wyjaśnień do katalogu "Schwackeliste" pod hasłem "Notowanie" wynika, , że wartości pojazdów używanych wymienione w tym katalogu określane są jako " notowania" i są one wynikiem przeprowadzanej na całym terenie Niemiec ciągłej obserwacji rynku. Nie ma zatem wątpliwości , że dane zawarte w tym katalogu odnoszą się wyłącznie do cen obowiązujących na rynku niemieckim . W rozpatrywanej sprawie pojazd został zakupiony w Austrii , a zatem materiałem porównawczym dla oceny wiarygodności zadeklarowanej wartości transakcyjnej nie mogły być ceny obowiązujące w Niemczech. Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy . Organ celny musi wykazać , że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym . Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd , że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności . Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych obowiązującymi na rynkach innych krajów , niż kraj eksportu . Weryfikacja zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji , aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym. Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego . W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu .W związku z powyższym organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie . Dopiero wtedy , gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru , ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego. Niezależnie od powyższego należy zauważyć , że wadliwa jest sentencja decyzji organu I instancji. Dyrektor Urzędu Celnego w [...] orzekł , że uznaje zgłoszenie celne za nieprawidłowe "w części dotyczącej kwoty wynikającej z długu celnego" i określił kwotę wynikająca z długu celnego w wysokości [...] PLN. W dacie importu przedmiotowego samochodu obowiązywała obniżona stawka celna w wysokości 0% , w związku z tym w zgłoszeniu celnym kwota długu celnego wyniosła [...] PLN i w takiej wysokości dług został określony w decyzji organu I instancji . Tak więc nie chodziło o kwotę długu celnego , ale o wartość celną w/w pojazdu , której zmiana nie spowodowała zmiany wysokości długu celnego. Okoliczność ta nie została dostrzeżona przez Dyrektora Izby Celnej , dlatego zaskarżona decyzja jest wadliwa również i z tego powodu. Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) - orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.