I SA/Kr 2948/02
WyrokWSA w Krakowie2005-08-30
Skład orzekający: Krystyna Kutzner, Grażyna Danielec, Piotr Lechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewoźnik towaru, który wprowadził na polski obszar celny towar nieujęty w liście przewozowym, odpowiada za dług celny z tytułu nielegalnego wprowadzenia tego towaru, nawet jeśli nadwyżka towaru była wynikiem pomyłki przy załadunku?Ratio decidendi
Przewoźnik towaru odpowiada za dług celny z tytułu nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru nieujętego w liście przewozowym, nawet jeśli nadwyżka towaru była wynikiem pomyłki przy załadunku. Odpowiedzialność ta wynika z Konwencji CMR oraz przepisów Kodeksu celnego i jest niezależna od przyczyn powstania nadwyżki, ponieważ towar nieujęty w liście przewozowym i nieprzedstawiony organom celnym jest traktowany jako nielegalnie wprowadzony.Stan faktyczny
W trakcie rewizji celnej ujawniono różnicę między towarem przedstawionym a faktycznie znajdującym się na środku przewozowym w postaci dodatkowej palety podzespołów elektrycznych. Organ celny określił kwotę długu celnego wobec firmy będącej właścicielem środka przewozowego, a następnie wobec firmy będącej przewoźnikiem. Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, że skarżąca firma, jako przewoźnik, powinna dochować należytej staranności i dopilnować zgodności załadowanego towaru z dokumentami. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów Kodeksu celnego, twierdząc, że towar nie został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Syg.akt I SA/Kr 2948/02 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 sierpnia 2005 r Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Krystyna Kutzner ( spr.) Sędziowie : NSA Grażyna Danielec NSA Piotr Lechowski Protokolant : Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2005 r sprawy ze skargi P.T. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 31 października 2002 r nr [...] w przedmiocie długu celnego s k a r g ę o d d a l a
W dniu [...] listopada 200 r w Oddziale Celnym w [...] został przedstawiony towar przekazany według noty tranzytowej [...] z dnia [...] listopada 2000 r w celu nadania mu statusu towaru składowanego czasowo w magazynie celnym [...][...] , Oddział w [...]. W wyniku przeprowadzonej rewizji organ celny ujawnił różnicę między towarem przedstawionym , a faktycznie znajdującym się na środku przewozowym w postaci 1 palety podzespołów elektrycznych o wadze 160 kg i wartości [...] EUR.
W związku z powyższym Dyrektor Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r określił Firmie "[...]" S.A. w [...] , która była właścicielem środka przewozowego , kwotę długu celnego w wysokości [...] zł powstałego w dniu [...] listopada 2000 r w związku z nielegalnym wprowadzeniem na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym oraz wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową .
Prezes Głównego Urzędu Ceł , po rozpatrzeniu odwołania , decyzją z dnia [...] września 2001 r uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z uwagi na naruszenie art.247 § 1 pkt.4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.).
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Dyrektor Urzędu Celnego w [...] ustalił , że przewoźnikiem ujawnionego towaru była firma "[...]" S.A. w [...] i ta właśnie firma wprowadziła przedmiotowy towar na polski obszar celny.
W związku z powyższym organ celny decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r umorzył postępowanie wobec firmy "[...]" S.A. w [...] ( będącą następcą prawnym firmy "[...]" S.A. , natomiast wszczął postępowanie wobec przewoźnika towaru tj. firmy "[...]" S.A. w [...] i decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r określił wobec tej firmy kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł .
Odwołanie od w/w decyzji rozpatrzył Dyrektor Izby Celnej w [...] na podstawie art.4 ust.1 ustawy z dnia 20.03.2002 r o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz.365 ) – który decyzją z dnia 31 października 2002 r uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej podstawy prawnej i w tym zakresie orzekł o właściwej podstawie , natomiast w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji .
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy stwierdził , że jak wynika z noty tranzytowej [...] z dnia [...] listopada 2000 r przewoźnikiem dostarczonego towaru była firma "[...]" S.A. w [...], a właścicielem środka przewozowego - firma "[...]" S.A. w [...]. Fakty te zostały potwierdzone przez kierowcę przewożącego sporny towar K. K.. Organ celny zarzucił , że przewoźnik towaru , jako firma zawodowo trudniąca się przewozem rzeczy powinna dochować należytej staranności w zakresie wykonywanej usługi i dopilnować zgodności załadowanego towaru z dokumentami . Złożone w toku postępowania wyjaśnienia skarżącej o zaistniałej pomyłce w załadowaniu towaru , w ocenie organu celnego , nie mają znaczenia dla meritum sprawy.
Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że wyniki przeprowadzonego postępowania uzasadniają stwierdzenie , że skarżąca tj. firma "[...]" S.A. w [...] jest dłużnikiem długu celnego powstałego z tytułu nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny.
Odnośnie podstawy prawnej decyzji pierwszoinstancyjnej , organ odwoławczy stwierdził , że nie zostały powołane wszystkie przepisy prawne , w oparciu o które nastąpiło rozstrzygnięcie , mimo iż stanowiły one faktyczną podstawę tego rozstrzygnięcia , dlatego należało dokonać zmiany w tym zakresie.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżąca zarzuciła naruszenie art.9 § 1 , art.39 oraz art.210 § 1 pkt.1 i § 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r – Kodeks celny (Dz.U.Nr 75, poz.802 z 2001 r ) . Powołanie w podstawie prawnej art.9 § 1 i art.39 Kodeksu celnego – zdaniem skarżącej – jest chybione w świetle ustalonego stanu faktycznego. Towar został dostarczony pod zamknięciem celnym do miejsca wyznaczonego przez organ celny i poddany kontroli , a następnie zgodnie z jego przeznaczeniem odesłany został do odbiorcy tureckiego , co nie jest równoznaczne z jego nielegalnym wprowadzeniem na polski obszar celny.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz.1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ) .
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Jak wynika z akt sprawy ujawniony w wyniku rewizji celnej towar był przewożony na podstawie listu przewozowego CMR , co oznacza , że do tego przewozu miała zastosowanie Konwencja o Umowie Międzynarodowego Przewozu Drogowego Towarów ( CMR ) podpisana w Genewie z dniu 19 maja 1956 r i ratyfikowana przez Polskę w dniu 27 kwietnia 1962 r (Dz.U.z 1962 r Nr 49 , poz.238). W dokumencie tym jako przewoźnika wskazano "[...]" , bez podania pełnej nazwy i adresu firmy oraz numery rejestracyjne środka przewozowego , którym był wykonywany przewóz ujawnionego towaru .
Określenie przewoźnika w sposób wyżej wskazany , a więc bardzo ogólnikowy, budził wątpliwości , które zostały wyjaśnione przez organy celne w sposób jednoznaczny : z przesłuchania kierowcy wynika, że był on pracownikiem firmy "[...] " S.A. w [...]i ten konkretny przewóz wykonywał na zlecenie w/w firmy w ramach umowy o pracę.
Zgodnie z art.9 w/w Konwencji , w braku przeciwnego dowodu list przewozowy stanowi dowód zawarcia umowy , warunków umowy oraz przyjęcia towaru przez przewoźnika. W braku uzasadnionych zastrzeżeń przewoźnika , wpisanych do listu przewozowego , istnieje domniemanie , że towar i jego opakowanie były widoczne w dobrym stanie w chwili przyjęcia przez przewoźnika i że ilość sztuk , jak również ich cechy i numery były zgodne z oświadczeniami na liście przewozowym.
Z kolei z art.3 tej Konwencji wynika , iż przewoźnika odpowiada , jak za swoje własne czynności i zaniedbania , za czynności i9 zaniedbania swoich pracowników i wszystkich osób , do których usług odwołuje się w celu wykonania przewozu , kiedy ci pracownicy lub te osoby działają w wykonaniu swych funkcji.
W związku z powyższym należy stwierdzić po pierwsze : przewoźnikiem spornego towaru była firma "[...]" S.A. w [...], a po drugie : na w/w przewoźniku ciążył obowiązek należytego wykonania umowy przewozu. Za należyte wykonanie umowy należy rozumieć sytuację, w której przewoźnik wykonuje przewóz zgodnie z warunkami w/w Konwencji , a zatem jego odpowiedzialność dotyczy również zgodności przewożonego ładunku z listem przewozowym co do ilości sztuk , cech i wagi . Odpowiedzialność ta jest niezależna od tego , czy przewoźnik działa w zakresie załadunku sam , czy posługuje się innymi osobami ; odpowiada on na zasadzie ryzyka . Domniemanie zgodności ładunku z listem przewozowym , o którym mowa w art.9 Konwencji może być wyłączone tylko poprzez wpisanie zastrzeżeń do listu przewozowego.
W rozpatrywanej sprawie list przewozowy CMR nie zawiera żadnych zastrzeżeń co do ilości sztuk, cech i wagi ładunku .
Towary wprowadzane na polski obszar celny podlegają od chwili ich wprowadzenia dozorowi celnemu , w ramach którego towary te mogą być poddane kontroli celnej ( art.art.35 w związku z art.3 § 1 pkt.1 i 5 Kodeksu celnego ) .Osoba wprowadzająca towar ma obowiązek przedstawić te towary organowi celnemu , który w ramach kontroli celnej sprawdza m.in. zgodność tych towarów z listem przewozowym.
Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy uzasadnia stanowisko organów celnych , że skarżąca była przewoźnikiem ujawnionego towaru , ona też dokonała wprowadzenia ich na polski obszar celny oraz ich przedstawienia organowi celnemu . Okolicznością bezsporną jest , że istniała nadwyżka towaru w postaci 1 palety , nie ujęta w liście przewozowym . Ustalony , bezsporny stan faktyczny sprawy jednoznacznie wskazuje , iż w świetle przytoczonych przepisów , towar nie ujęty w liście przewozowym został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny , mimo iż znajdował się pod zamknięciem celnym . Wobec tego towaru nie mogło bowiem nastąpić " przedstawienie" , o którym mowa w art.39 Kodeksu celnego .
Powyższego stanowiska nie mogła zmienić argumentacja skargi , iż nadwyżka towaru była spowodowana pomyłką przy załadunku , gdyż w istocie towar ten był przeznaczony dla odbiorcy tureckiego , bowiem okoliczność ta – w świetle odpowiedzialności przewoźnika z tytułu Konwencji oraz z tytułu obowiązków wynikających z Kodeksu celnego – nie zwalnia przewoźnika od odpowiedzialności za dług celny powstały wobec towaru nie ujętego w liście przewozowym i nie przedstawionego polskim organom celnym.
Organy celne w sposób należyty i przy zachowaniu obowiązującej procedury ustaliły stan faktyczny sprawy oraz prawidłowo określiły zakres praw i obowiązków strony tego postępowania. Skarga nie może być uwzględniona , gdyż wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko Dyrektora Izby Celnej zawarte w zaskarżonej decyzji nie daje podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego w/w rozstrzygnięcia . Nie znajdując podstaw do uznania , że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy , Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło