I SA/Kr 297/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Ż. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 27.12.2017r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla M. Ż. radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 27.12.2017r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" M. Ż. ur. w 1967r. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada stałego miejsca zamieszkania, mieszka częściowo u córki, a częściowo u rodziców. Choruje na [...]. Od 12 lat nie utrzymuje kontaktu z mężem, który nie pomaga jej finansowo i nie interesuje się też rodziną. Wnioskodawczyni z tytułu umowy o prace uzyskuje 1535 zł, netto, miesięcznie. W 2017r. uzyskała 22 331,28 zł, dochodu , przy 24 000 zł przychodu. Jej zobowiązania i stałe wydatki obejmują; czynsz – 329,90 zł, opłatę za energię elektryczną - 122,95 zł, opłatę za gaz - 143,18 zł, opłatę za telefon i telewizję - 99,90 zł, koszty zajętej przez Urząd Skarbowy nieruchomości takie jak: podatek od nieruchomości – 126 zł, opłatę za energię elektryczną - 6,40 zł, opłatę za gaz – 16,88 zł. Strona skarżąca nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności, ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. M. Ż. jest właścicielką nieruchomości rolnej o pow. 0,0429 ha, położonej w N. S., zabudowanej domem o pow. 130 m2, w stanie surowym zamkniętym, obciążonej: hipoteką przymusową zwykłą, na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w wysokości 568 034,37 zł, hipoteką umowną łączną kaucyjną, na rzecz [...] S.A. w wysokości [...] zł, hipoteką umowną łączną kaucyjną, na rzecz B. J. K., S. K.. Nieruchomość ta zajęta jest przez Skarb Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. S.. Strona jest również właścicielką działki rolnej o pow. 0,0096 ha, położonej w N. S., obciążonej: hipoteką umowną łączną kaucyjną, na rzecz [...] S.A. w wysokości [...] zł, hipoteką umowną łączną kaucyjną, na rzecz B. J. K., S. K.. Nieruchomość zajęta jest przez Skarb Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. S.. Wnioskodawczyni poinformowała, że jej kłopoty powstały na skutek niezapłaconego podatku dochodowego przez jej męża, którego zobowiązaniami podatkowymi została obciążona. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Obecna sytuacja strony skarżącej uzasadnia zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie dla niej pełnomocnika w niniejszej sprawie. Uzyskiwane przez nią zarobki przeznaczane są na bieżące wydatki. Wnioskodawczyni nie posiada przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Nie ma też zasobów pieniężnych, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Posiadane nieruchomości obciążone są natomiast hipotekami i zajęte są w ramach postępowania egzekucyjnego, co praktycznie uniemożliwia uzyskanie z nich środków finansowych. Stąd też, w świetle wymienionych okoliczności przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Orzeczono więc jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt 1 w zw. z art. 258§1 i § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.).