I SA/Kr 298/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 stycznia 2022 r. znak [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za luty 2021 r. postanawia 1. umorzyć postępowanie sądowe, 2. oddalić wniosek strony skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania. W dniu 9 marca 2021 r. P. Sp. z o.o. S.K.A. w K. (dalej: Spółka, Strona, Skarżąca) złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenia zdrowotne, na fundusz pracy, fundusz solidarnościowy oraz fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: PZUS, organ) decyzją z dnia 16 marca 2021 r. nr [...] odmówił stronie prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za ww. okres. W dniu 18 marca 2021 r. Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. PZUS decyzją z dnia 26 kwietnia 2021 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 16 marca 2021 r. Na powyższą decyzję Strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 27 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 732/21 uchylił zaskarżoną decyzję. Od tego wyroku strony nie wniosły skarg kasacyjnych. W dniu 13 października 2021 r. referendarz stwierdził prawomocność wyroku z dniem 7 września 2021 r. PZUS decyzją z dnia 5 stycznia 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: K.p.a.), art. 31zq ust. 8 w zw. z art. 31zq ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. 1842 ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19), § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. poz. 371; dalej: rozporządzenie w sprawie wsparcia) ponownie utrzymał w mocy decyzję z dnia 16 marca 2021 r. Na powyższą decyzję Skarżąca złożyła skargę do WSA w Krakowie, w której decyzji PZUS zarzuciła naruszenie art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID-19, poprzez oddalenie wniosku i odmowę zwolnienia ze składek, w sytuacji gdy faktycznie Spółka wykonywała (prowadziła) na dzień 30 września 2020 r. jako przeważającą działalność objętą kodem PKD 55.10.Z, a nadto uprzednio w KRS w ogóle nie była ujawniona przeważająca działalność, zatem ZUS nie mógł ustalić, że była prowadzona jako przeważająca jakakolwiek inna działalność. Zarzuciła też błędne ustalenie faktyczne polegające na przyjęciu, że dowody nie potwierdzają rodzaju prowadzonej faktycznie działalności. Na podstawie powyższego zarzutu Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa zwolnienia ew. uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. PZUS w odpowiedzi na skargę z dnia 21 lutego 2022 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Kolejno PZUS przy piśmie z dnia 30 marca 2022 r. przesłał do Sądu decyzję własną z dnia 25 marca 2022 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 155, art. 154 § 2, art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 31zq ust. 8 w zw. z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 i § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. z 2021 r., poz. 371, 713 i 2371), którą orzekł o: - uchyleniu w całości decyzji z dnia 5 stycznia 2021 nr [...], - zwolnieniu Skarżącej z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. Decyzja ta została doręczona Skarżącej w dniu 31 marca 2022 r. i jest ostateczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Zgodnie z art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym (§ 2). Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. będziemy mieć do czynienia, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku, przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja zaistnieje m.in. wówczas, gdy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego. Jest bowiem zasadą, że "zniknięcie" przedmiotu kontroli sądowej przed dniem wyrokowania przez sąd administracyjny skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowego, uzasadniającą jego umorzenie (por. R. Hauser, Stosowanie reguł walidacyjnych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (na przykładzie konkretnej sprawy) [w:] W poszukiwaniu dobra wspólnego. Księga jubileuszowa Profesora Maciej Zielińskiego, pod red. A. Choduń i S. Czepity, Szczecin 2010, s. 325 i nast.). Wyeliminowanie z obrotu prawnego powyższej decyzji nie nastąpiło w trybie tzw. autokontroli przewidzianej w art. 54 § 3 P.p.s.a., określającego, że organ którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Zastosowano natomiast tryb przewidziany w art. 155 § 1 w zw. z art. 154 § 2 K.p.a. Stosownie do art. 155 K.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. PZUS skorzystał z tego przepisu i decyzją z dnia 25 marca 2022 r. nr [...], uchylił ostateczną decyzję własną z dnia 5 stycznia 2022 r., stanowiącą przedmiot skargi i orzekł o zwolnieniu Skarżącej z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r. W konsekwencji takiego działania wyeliminowano z obrotu prawnego zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzję z dnia 5 stycznia 2022 r. Organ we własnym zakresie dostrzegł wadliwość swojej decyzji, jednocześnie przyznając stronie zwolnienie opłacania należności z tytułu składek za w/w okres. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia. W pkt II sentencji postanowienia, Sąd oddalił wniosek Skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania do których ewentualnie należałoby zaliczyć jedynie wynagrodzenie ustanowionego w sprawie adwokata zgodnie z treścią art. 205 § 2 P.p.s.a., bowiem Skarżąca na podstawie przepisu art. 239 § 1 lit. e P.p.s.a. była zwolniona z uiszczania kosztów sądowych. Stosownie do art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W myśl z kolei art. 201 § 1 P.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a., a więc w sytuacji gdy organ w zakresie swojej właściwości uwzględnił skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 201 § 1 P.p.s.a., gdyż podstawą umorzenia nie był przepis art. 54 § 3 P.p.s.a. Powyższe stanowisko potwierdza piśmiennictwo oraz orzecznictwo sądowe, w których wskazuje się, że poza sytuacjami wskazanymi w art. 201 § 1 i 2 P.p.s.a. brakuje podstaw do zasądzania zwrotu kosztów na rzecz strony skarżącej od organu, gdy z innych powodów postępowanie zostanie umorzone (art. 161 § 1 P.p.s.a. - por. Niezgódka-Medek M. (w:), Dauter B., Gruszczyński B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2021; czy np. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I SAB/Wa 24/09, publ. CBOSA).