I SA/Kr 3/11

Dnia 17 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi J.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 listopada 2010 roku Nr [...] w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2010 postanawia: oddalić wnioski skarżącego o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla skarżącego adwokata z urzędu. Wnioskiem (wypełnionym formularzem PPF) z dnia 17 stycznia 2011r. skarżący J.Z. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, a także ustanowienie dla niego adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku wskazał na brak wykształcenia prawniczego, trudną sytuacja finansową spowodowaną opieką nad obłożnie chorą żoną, niemożnością refinansowania kosztów utrzymania nieruchomości w C. "jeżeli nieruchomość ta jest zarejestrowana na rzecz innych władających". Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2011 r. Referendarz Sądowy oddalił wnioski skarżącego. W uzasadnieniu wskazał, że jak wynikało z uzasadnia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", akt sprawy oraz przesłanych dokumentów J.Z. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną S.Z. ur. w 1946r. Pobiera on emeryturę w wysokości 2008,50 zł netto, żona natomiast otrzymuje emeryturę w wysokości 797,82 zł netto. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują :czynsz – 417,35 zł. opłatę za energię elektryczną – 134,05 zł. , opłatę za gaz – 29,58 zł. (59,17 zł : 2 miesiące = 29,58zł. ), koszty lekarstw – 204,39 zł. (408,79 zł. : 2 miesiące = 204,39 zł ) J.Z. jest właścicielem nieruchomości rolnej położonej w C. o pow. 3,28 ha w 2/3 części wraz z J.Z. której udział w tej nieruchomości wynosi 1/3 części. Wnioskodawca jest też wraz z żoną współwłaścicielem odrębnej własności lokalu o pow. 63,10 m2 znajdującego się w Krakowie. Nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Referendarz sądowy wskazał, że koszty sądowe sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 100 zł i ewentualnych kosztów wynagrodzenia pełnomocnika. Zwrócić trzeba, przy okazji uwagę, że wnioskodawca żąda ustanowienia adwokata, a minimalna stawka wynagrodzenia pełnomocnika za tego rodzaju sprawę zgodnie z § 6 pkt.1) w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1) lit a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U z 2002r., nr 163, poz. 1348 ze zm.) wynosi 60 zł. Podobne stawki przewidziane są również dla radcy prawnego czy doradcy podatkowego (§ 6 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt. 1) lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu Dz.U z dnia 3 października 2002r., nr 163, poz. 1349 z zm. i § 2 ust. 1 pkt. 1) lit a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu -Dz.U z dnia 15 grudnia 2003r., nr 212, poz. 2075 z zm). Oczywiście umowa pomiędzy stroną, a pełnomocnikiem oparta jest na zasadzie swobody umów, jednak stawki przewidziane w ww. rozporządzeniach stanowią w praktyce swoistą kwotę bazową w ustalaniu kwoty wynagrodzenia pełnomocnika. Biorąc natomiast pod uwagę dostępność na rynku usług prawniczych i rosnącą ich konkurencyjność, stwierdzić należy, iż znalezienie adwokata do prowadzenia niniejszej sprawy jest zupełnie realne dla strony skarżącej, nawet w warunkach kiedy jego wynagrodzenie miałoby wynosić: 100%, 200%, 300% ,400% czy nawet 500% tej stawki. W rezultacie, w ocenie Referendarza Sądowego, poniesienie kosztów sądowych w kwocie 100 zł. i kosztów opłacenia adwokata przez J.Z. jest możliwe bez pogorszenia sytuacji bytowej jego i żony. J.Z. i S.Z. mają bowiem stały miesięczny dochód w łącznej wysokości 2806,32 zł. Po odliczeniu kosztów utrzymania pozostaje im zatem do dyspozycji kwota 2020,95 zł. Zdaniem orzekającego suma ta pozwala na pokrycie ww. kosztów związanych z procesem. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wskazał na nierzetelność Referendarza Sądowego w ocenie złożonej przez niego dokumentacji. Wyjaśnił, że w związku z nieuprawnionymi działaniami Prokuratury został pozbawiony możliwości władania swoimi nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ponadto stosownie do art. 252 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu (art. 245 § 2 powołanej ustawy) o ile - poza samym wnioskiem (art. 243) - złoży oświadczenie, w którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że oświadczenie skarżącego zasługuje na wiarę. Przedstawił on bowiem w sposób dokładny swoją sytuację majątkową. Wszystko to pozwala na stwierdzenie, że oświadczenie skarżącego stanowi rzetelną relację aktualnej sytuacji życiowej skarżącego i jego rodziny. Skarżący wraz z żoną prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Otrzymują oni stałe dochody (skarżący z tytułu renty uzyskuje kwotę 2008,50 zł, zaś jego żona z tytułu emerytury uzyskuje kwotę 797,82 zł). Mieszkają oni w mieszkaniu stanowiącym ich własność. Po odliczeniu stałych miesięcznych wydatków, a nawet dodatkowo kosztów zakupu lekarstw, pozostaje do dyspozycji skarżącego oraz jego żony kwota 1816,55 zł. Analizując sytuację materialną i rodzinną skarżącego należy stwierdzić, że brak jest podstaw do zastosowania prawa pomocy w zakresie zarówno całkowitym, jak i częściowym. Uiszczenie bowiem przez skarżącego opłaty od skargi kasacyjnej (100 zł), czy też opłacenie uprawnionego pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej, nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Zarówno bowiem skarżący, jak i jego żona otrzymują stałe miesięczne dochody. Nie mają oni nikogo na utrzymaniu. Biorąc nawet pod uwagę, że sytuacja prawna nieruchomości nie pozwala na czerpanie dodatkowych dochodów, to i tak poziom otrzymywanych świadczeń emerytalnych pozwala na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. Skarżący składając wniosek o zastosowanie prawa pomocy, jak i sprzeciw, skoncentrował się, w ocenie Sądu, jedynie na samym fakcie pokrzywdzenia go w toku postępowania ani słowem nie wspominając o swojej trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwiłaby mu poniesienie kosztów sądowych i wynagrodzenia pełnomocnika. Zdaniem skarżącego umowy międzynarodowe podpisane przez Polskę zapewniają mu otrzymanie z urzędu pomocy prawnej, psychologicznej i materialnej. Należy jednak pamiętać, że samo udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Ponadto opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z zm.). Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2008r. II FZ 297/08). Należy podkreślić więc, iż przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów sądowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Skierowane jest w związku z powyższym do osób ubogich. Trudno tymczasem skarżącego do takich osób zaliczyć. Uzyskuje on stałe miesięczne dochody, które również w realiach zarobków (uposażeń emerytalno-rentowych) w Polsce nie należą do niskich. Skarżący nie ma żadnych osób na swoim utrzymaniu, żadnych zobowiązań. Należy zatem stwierdzić, że sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia tego, aby ciężar kosztów obciążających skarżącego przerzucić na społeczeństwo. Co więcej, biorąc pod uwagę wartość przedmiotu sprawy i wysokość opłaty od skargi kasacyjnej, skarżący może z bieżących dochodów pokryć zarówno koszty skargi, jak również koszty wynagrodzenia pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu skarżący jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, w związku z czym należało wnioski oddalić. Z tych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 260 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.