I SA/Kr 3/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Inga Gołowska sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skarg Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. na postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] października 2019r. nr [...] i nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji dotyczących zgłoszeń dokonanych przez przedsiębiorcę, jako płatnika składek do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego; oddala skargi. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. pismami z dnia 10 lipca 2019 r. wnioskował do ZUS Oddział w C. o udostępnienie informacji dotyczących zgłoszeń dokonanych przez przedsiębiorcę N. A. N. oraz A. A. F. , jako płatnika składek do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego dotyczących pracowników, osób współpracujących, zleceniobiorców, zatrudnionych członków rodziny za okres 2017 r. do chwili obecnej, w zakresie osób zatrudnionych i zgłoszonych w okresie od stycznia 2017. Pismem z dnia 25 lipca 2019 r. Z. S. odmówił udostępnienia informacji ze względu na zobowiązanie do ochrony danych osobowych zawartych na kontach ubezpieczonych i płatników składek. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. w dniu 5 sierpnia 2019 r. wydał postanowienia nr [...] i nr [...] w którym zwrócił się o udostępnienie informacji dotyczących zgłoszeń dokonanych przez w/w przedsiębiorców, jako płatnika składek do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego dotyczących pracowników, osób współpracujących, zleceniobiorców, zatrudnionych członków rodziny za okres od 2017 r. do chwili obecnej, w zakresie osób zatrudnionych i zgłoszonych. W treści postanowienia organ I instancji wskazał podstawę prawną żądania wraz z uzasadnieniem potrzeby dostępu do danych objętych wnioskiem. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] złożył zażalenia, zarzucając naruszenie art. 45 ust. 1 i 3 ustawy o K. Administracji Skarbowej polegające na uznaniu, że przedmiotowy przepis upoważnia do żądania udostępnienia danych osobowych pracowników, osób współpracujących, zleceniobiorców, zatrudnionych członków rodzin za okres od 2017 do chwili obecnej w/w płatnika składek. W uzasadnieniu wskazano, że podana w postanowieniu podstawa prawna nie uprawnia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do udostępnienia Naczelnikowi [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. danych o ubezpieczonych zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych lub ubezpieczenia zdrowotnego przez płatnika składek, w oparciu o dane identyfikujące tego płatnika. Problematykę związaną z udostępnieniem danych zapisanych na koncie ubezpieczonego i płatnika składek reguluje art. 50 ust. 3-23 oraz art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Stosownie do art. 50 ust. 7 tej ustawy wniosek o udostępnienie danych zapisanych na koncie ubezpieczonego powinien zawierać imię i nazwisko ubezpieczonego oraz nr PESEL względnie serię i nr dowodu osobistego lub paszportu. Nakaz ustalony w przepisie art. 50 ust. 7 w zw. z art. 35 ust. 1 ustawy systemowej służy ułatwieniu bezbłędnej identyfikacji ubezpieczonych i płatników składek oraz zminimalizowaniu ryzyka popełnienia przez pracowników ZUS ewentualnych błędów przy realizacji wniosków o udostępnienie danych gromadzonych przez Zakład. Informacje, o których przekazanie wystąpił Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. zaewidencjonowane są na koncie ubezpieczonego. Natomiast organ I instancji zwracając się do ZUS o udostępnienie informacji podaje wyłącznie dane identyfikacyjne płatnika składek, które umożliwiają pozyskanie danych zawartych na koncie tego płatnika tj. liczby ubezpieczonych. ZUS gromadzący dane osobowe ubezpieczonych i płatników składek jest zobowiązany do zachowania szczególnej staranności w celu ochrony interesów osób, których dane dotyczą, a w szczególności jest obowiązany zapewnić, aby dane te były przetwarzane zgodnie z prawem, w tym zbierane dla oznaczonych, zgodnych z prawem celów i niepoddawane dalszemu przetwarzaniu niezgodnemu z tymi celami. Ponadto Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE restrykcyjnie reguluje tematykę ochrony danych osobowych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniami z dnia 29 października 2019r. nr [...] i nr [...], utrzymał w mocy postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, iż treść postanowienia w sposób jasny i czytelny wskazuje na to, jaka była intencja organu I instancji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest organem administracji rządowej, czyli podmiotem wymienionym w cytowanym przepisie art. 46 ustawy o KAS, jako adresat obowiązku przekazania informacji. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. podał zakres żądanych informacji, formę i termin udzielenia odpowiedzi, a także poinformował ZUS, że żądane informacje pozostają w związku z zadaniami, o których mowa w art. 2 ustawy o KAS. Organ podatkowy pierwszej instancji zachował też stosowną formę procesową (postanowienie) swojego żądania i odpowiednio je uzasadnił. Zaszły więc wszystkie podstawy dla żądania udzielenia wnioskowanych informacji. Zgodnie z przepisami ustawy o KAS organy podatkowe są umocowane do zbierania materiałów o zdarzeniach mających wpływ na powstanie zobowiązania podatkowego. Uzyskane dane mogą posłużyć do identyfikacji podmiotów, które nie wywiązują się z obowiązków podatkowych lub wywiązują się w sposób naruszający obowiązujące przepisy podatkowe. Prawem i obowiązkiem organów podatkowych jest dokonywanie oceny zdarzeń prawnych pod kątem skutków, jakie wywierają w zakresie obowiązków podatkowych i z tego prawa skorzystał Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K.. Natomiast organ administracji rządowej, jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma prawo i jednocześnie obowiązek współdziałania z organem podatkowym w wyjaśnieniu sprawy, w tym do przedkładania informacji i dokumentów, które mogą wyjaśnić istotę sprawy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. zauważył, że organ I instancji zwrócił się o udostępnienie informacji do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podając wszystkie wymagane dane identyfikujące płatnika składek tj. podał nawę przedsiębiorcy i jego adres, NIP, Regon. Jednak mimo tego nie uzyskał żadnych informacji, nawet tej dotyczącej liczby ubezpieczonych. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. nie mógł podać konkretnych danych zgłoszonych do ubezpieczenia osób przez ww. płatnika składek, gdyż nie posiada bezpośredniego dostępu do informacji objętych przedmiotowym wnioskiem, nie posiada również innej możliwości ich uzyskania, dlatego też niezbędnym było zwrócenie się o udostępnienie tych danych do ich operatora tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż takie możliwości dają organom podatkowym przepisy art. 45 ust. 1 i 3, art. 46 ust. 1 i 3 i art. 47 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej. W art. 45 ust. 1 ustawy o KAS ustawodawca zdefiniował, w jakich wyłącznie przypadkach organ może domagać się udzielenia informacji, czy dokumentów, jednocześnie zobowiązując organ podatkowy do wskazania do jakiego rodzaju postępowania, które w przyszłości będzie podjęte ta informacja będzie niezbędna. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. tą przesłankę spełnił wskazując, że żądane informacje są potrzebne organowi podatkowemu do weryfikacji rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków, stanowiących dochód budżetu państwa. W związku z tym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. uznał za zasadne wystąpienie organu I instancji do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż żądane dane mają służyć wykonaniu ustawowych zadań administracji skarbowej, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS, polegających na weryfikacji rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków, stanowiących dochód budżetu państwa. Na postanowienia te Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając naruszenie art. 45 ust. 1 i 3 ustawy o K. Administracji Skarbowej, przywołując argumentację przedstawioną zażaleniach. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r., poz. 270 - oznaczanej dalej jako "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Zarzuty powołane w skargach nie są uzasadnione. Kontestowane postanowienia wydane zostały w oparciu o art. 45 ust. 1 i 3, art. 46 ust. 1 i 3 oraz art. 47 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, tj. przepisy stanowiące o immanentnych uprawnieniach organów podatkowych. Zgodnie z art. 45 ust. 1 i 3 organy KAS, w celu realizacji ustawowych zadań w zakresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1, 2, 6 i 8, mogą zbierać i wykorzystywać informacje, w tym dane osobowe, od osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, o zdarzeniach mających bezpośredni wpływ na powstanie lub wysokość zobowiązania podatkowego, lub należności celnych oraz przetwarzać je, a także występować do tych podmiotów o udostępnienie dokumentów zawierających informacje, w tym dane osobowe, także bez wiedzy i zgody osoby, której te dane dotyczą. Tego typu informacje mogą być zbierane wyłącznie w zakresie zadań dotyczących: a) realizacji dochodów z podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, jak również innych należności, na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem podatków i należności budżetowych w zakresie, których właściwe są inne organy (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o KAS); b) realizacji dochodów z należności celnych oraz innych opłat związanych z przywozem i wywozem towarów (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o KAS); c) wykonywania egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wykonywania zabezpieczenia należności pieniężnych (art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o KAS); d) wykonywania audytu, czynności audytowych i urzędowego sprawdzenia (art. 2 ust. 1 pkt 8 ustawy o KAS). Przywołane rozwiązanie ma umożliwić organom zbierania informacji w zakresie określonym w art. 45 ustawy o KAS, co jest niezbędne do tego, by organy te w sposób skuteczny mogły realizować cele, dla jakich zostały powołane, a mianowicie zapewnić efektywność realizacji dochodów z tytułu podatków, należności celnych, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, chronić interesy Skarbu Państwa, a także zapewnić obsługę i wsparcie podatnika i płatnika w prawidłowym wykonywaniu obowiązków podatkowych oraz obowiązków celnych. Organy są umocowane do prowadzenia działalności polegającej na zbieraniu materiałów o zdarzeniach, mających wpływ na powstanie zobowiązania podatkowego, co należy do zadań stawianych organom przez ustawę. Wedle art. 45 ust. 3 ustawy o KAS informacje i dokumenty, o których mowa w ust. 1, są udostępniane nieodpłatnie na podstawie postanowienia organu KAS, w terminie i formie określonych przez organ. Termin ten powinien uwzględniać zakres żądanych informacji oraz stopień ich skomplikowania. W uzasadnieniu postanowienia należy wskazać okoliczności, z których wynika konieczność pozyskania żądanych informacji. Natomiast z treści art. 46 ust. 1 i 2 ustawy o KAS wynika, że organy administracji rządowej i samorządowej, państwowe osoby prawne oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne są obowiązane współdziałać z organami KAS, nieodpłatnie udostępniać organom KAS informacje w sprawach indywidualnych oraz udzielać im pomocy, w tym pomocy technicznej, przy wykonywaniu ich zadań. Przy wykonywaniu owych zadań organy KAS są uprawnione do nieodpłatnego korzystania z informacji zgromadzonych w aktach spraw, zbiorach danych, ewidencjach i rejestrach przez organy administracji rządowej i samorządowej, sądy, prokuraturę, państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne oraz państwowe osoby prawne, w tym również z informacji zapisanych w postaci elektronicznej, z zastrzeżeniem odrębnych przepisów. Zgodnie z art. 47 ust. 1 i 3 ustawy o KAS organy KAS, w związku z realizacją zadań z zakresu bezpieczeństwa publicznego, ważnego interesu ekonomicznego lub finansowego Rzeczypospolitej Polskiej lub Unii Europejskiej, w tym prowadzonymi postępowaniami w sprawach o przestępstwa lub wykroczenia, o których mowa w Kodeksie karnym skarbowym i w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, mogą zbierać i wykorzystywać niezbędne informacje zawierające dane osobowe oraz przetwarzać je w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, także bez wiedzy i zgody osoby, której dane dotyczą. Dane, o których mowa wart. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, mogą być zbierane i wykorzystywane oraz przetwarzane przez organy KAS wyłącznie, gdy jest to niezbędne ze względu na zakres lub charakter prowadzonego postępowania lub przeprowadzanych czynności. W świetle powyższego organom podatkowym, w związku z realizacją bieżących zobowiązań podatkowych i wynikających z tego obowiązków dokumentacyjnych, są przekazywane również przez podmioty inne niż podatnik, informacje związane z zaistnieniem zdarzeń powodujących konsekwencje podatkowe. Informacje podatkowe odgrywają, co oczywiste, istotną rolę, jako dowody w sprawach podatkowych. Z jednej strony są źródłem wiedzy o podmiotach stosunków prawnych, z drugiej natomiast, informują o rozmiarze zdarzeń, z którymi na gruncie przepisów podatkowych są związane określone konsekwencje podatkowe. Spełniają one różne funkcje i są ważnym elementem, pozwalającym na realizowanie przez organy podatkowe obowiązków w zakresie bieżącej kontroli podatkowej podatników, w szczególności tych prowadzących działalność gospodarczą, ale również w zakresie kontroli niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej oraz zwalczania nierzetelności w obszarze prawa podatkowego. Uzyskane informacje mogą posłużyć do identyfikacji podmiotów, które nie wywiązują się z obowiązków podatkowych lub wywiązują się w sposób naruszający obowiązujące przepisy podatkowe. Prawem i obowiązkiem organów podatkowych jest dokonywanie oceny zdarzeń prawnych pod kątem skutków, jakie wywierają w zakresie obowiązków podatkowych. W ocenie sądu, w zakwestionowanych postanowieniach organ podatkowy wskazał, że nie posiada bezpośredniego dostępu do danych objętych wnioskiem o udostępnienie danych, nie posiada również innej możliwości ich uzyskania, toteż niezbędnym było zwrócenie się o ich udostępnienie do operatora. Wskazał również, że żądane informacje są niezbędne w ramach prowadzenia czynności realizowanych zgodnie z ustawą o KAS, a mających na celu realizację ustawowych zadań administracji skarbowej, tj. weryfikację rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków stanowiących dochód budżetu państwa. Także zakres wniosku dotyczący udostępnienia informacji co do zgłoszeń konkretnych przedsiębiorców, jako płatników składek do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego w zakresie pracowników, osób współpracujących, zleceniobiorców, zatrudnionych członków rodziny za określone okresy, tj. w zakresie osób zatrudnionych i zgłoszonych, w sposób niedwuznaczny wskazuje na to, jaka była intencja organu podatkowego. Z kolei Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest organem administracji rządowej, czyli podmiotem wymienionym w art. 46 ustawy o KAS, jako adresat obowiązku przekazania informacji. Naczelnik Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w K. podał zakres żądanych informacji, formę i termin udzielenia odpowiedzi, a także poinformował ZUS, że żądane informacje pozostają w związku z zadaniami, o których mowa w art. 2 ustawy o KAS. Organ podatkowy pierwszej instancji zachował też stosowną formę procesową (postanowienie) swojego żądania i odpowiednio je uzasadnił. Zaszły więc wszystkie podstawy dla żądania udzielenia wnioskowanych informacji. Bezzasadne są zarzuty skargi odnoszące się do treści art. 50 ust. 7, czy art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdyż przepisy te bądź dotyczą sytuacji, gdy to ubezpieczony składa wniosek o informację o stanie swojego konta ubezpieczeniowego (art. 50 ust. 7) i wówczas musi podać dane identyfikujące, lub sytuacji, gdy to zakład ubezpieczeń społecznych (oddział) w swoich pismach z informacjami winien precyzyjnie podawać dane identyfikujące ubezpieczonego (art. 35). Przepisy te nie dotyczą zatem organów podatkowych, które mają szczególne kompetencje w tym zakresie, wynikające z w/w przepisów szczególnych ustawy o KAS. Nadto organ podatkowy w niniejszej sprawie podał wszystkie wymagane dane identyfikujące płatnika składek tj. nazwę przedsiębiorcy i jego adres, NIP, Regon, co umożliwiało prostą identyfikację i uczynienie zadość wnioskowi. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. nie mógł podać konkretnych danych, których żąda strona skarżąca, gdyż nie posiada bezpośredniego dostępu do tych informacji tj. dotyczących osób zgłoszonych do ubezpieczenia przez płatnika składek, objętych przedmiotowym wnioskiem. Kierując się przedstawionymi motywami sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a.