I SA/Kr 301/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Kuśnierz po rozpoznaniu w dniu 27 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. J. G. (dalej: Skarżący, Podatnik) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 28 grudnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. W skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z powodu ryzyka zarówno wyrządzenia Skarżącemu znacznej szkody jak i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dalej Skarżący zaznaczył, że kwota określająca w zaskarżonej decyzji wysokość zobowiązania podatkowego, tj. 2.542.202 zł jest kwotą znaczną, w szczególności mając na uwadze aktualną sytuację finansową Podatnika (niemalże całkowity brak dochodów i majątku). Przywołując postanowienia sądów administracyjnych podniósł, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż znaczna kwota zobowiązania jest wystarczającą przesłanką zastosowania art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: P.p.s.a.). Stwierdził też, że trudna sytuacja majątkowa i ograniczone możliwości zarobkowe są uznawane przez sądy jako przesłanka zastosowania ww. przepisu. Następnie Skarżący wskazał, że nie posiada żadnych nieruchomości, ruchomości (z wyjątkiem rzeczy przeznaczonych do bieżącej egzystencji, np. środki czystości, odzież), oszczędności ani praw majątkowych. Jednocześnie ze względu na tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego względem Skarżącego doszło do zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych posiadanych przez Skarżącego, czym pozbawiono go środków finansowych. Jednocześnie podkreślił, że V. Spółka akcyjna, w której Skarżący pełni funkcję prezesa zarządu, prowadzi obecnie postępowanie restrukturyzacyjne, które skutkuje brakiem wynagrodzenia dla członków zarządu ze względu na sytuację finansową tego podmiotu. Powyższe uzasadnione jest faktem podjęcia próby ratowania spółki przez osoby nią zarządzające. Reasumując wskazał, że utracił możliwości zarobkowe, a jednocześnie jego sytuacja majątkowa jest wyjątkowo ciężka. Skoro już teraz z trudnością i tylko przy wsparciu najbliższej rodziny, jest w stanie zapewnić sobie minimum egzystencji, to dodatkowe obciążenia finansowe mogą uniemożliwić mu zaspokojenie podstawowych potrzeb i spowodować zagrożenie dla jego życia i zdrowia. Zaznaczył, że przeprowadzenie egzekucji w omawianym stanie faktycznym jest również bezcelowe. W konsekwencji zdaniem Skarżącego prowadzenie egzekucji nie będzie prowadzić do zaspokojenia zobowiązań podatkowych, a przeciwnie, uniemożliwi ich zaspokojenie. Podniósł, że prowadzenie egzekucji doprowadzi do sytuacji, w której Skarżący nie będzie miał powrotu do normalnej egzystencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd może zatem udzielić stronie skarżącej tzw. ochrony tymczasowej, która polega na wstrzymaniu wykonania np. egzekucji należności pieniężnych wynikających z zaskarżonej decyzji podatkowej, aż do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania w tym przedmiocie stosownego rozstrzygnięcia. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Podstawowym warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Okoliczności te powinny mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, iż wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Ocena wystąpienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej za każdym razem należy do sądu. Skarżący powinien zatem sam co najmniej uprawdopodobnić konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji – przedstawiając np. swoją, konkretną, sytuację majątkową, osobistą, rodzinną i wpływ na nią ewentualnej egzekucji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FZ 93/13 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanka "wyrządzenia znacznej szkody" jest interpretowana w orzecznictwie jako szkoda (majątkowa, a także niemajątkowa), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienia NSA: z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 330/11, z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 819/11). Z kolei "trudne do odwrócenia skutki", to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1841/09 oraz z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II OZ 415/11). W orzecznictwie utrwalony jest również pogląd, że Sąd nie ma obowiązku, a nawet nie jest uprawniony, do samodzielnego badania akt sprawy, w celu ustalenia czy istnieją przesłanki wstrzymania wykonania decyzji – jeżeli wniosek w tym zakresie nie zawiera konkretnych informacji, popartych stosowną dokumentacją. Sąd na podstawie akt sprawy (sądowej i administracyjnej) może co najwyżej sprawdzać, czy informacje o sytuacji majątkowej i rodzinnej Skarżącej są wiarygodne. Należy podkreślić, że wykazanie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej. Jak podnoszono wielokrotnie w orzecznictwie, Sąd nie bada z urzędu faktu, czy szkoda lub trudne do usunięcia skutki rzeczywiście mogą zaistnieć, lecz wykazanie tego faktu ciąży na wnioskodawcy. Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że z okoliczności przedstawionych w skardze ani we wniosku nie sposób wywieść, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest w odniesieniu do Skarżącego uzasadnione. Wyjaśnić należy, że rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Nie jest dopuszczalne w ramach tych przesłanek dokonywanie merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. Jak wynika z powyższego, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności), świadczących o istnieniu powyższych zagrożeń, co dopiero uzasadniać może wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Argumentacja takiego wniosku musi być odpowiednia, tzn. w sposób przekonujący pokazująca konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 P.p.s.a. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w istocie uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Przypomnieć jednocześnie należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności jest dolegliwością finansową, wpływającą w określony sposób na funkcjonowanie zobowiązanego, jednak, co do zasady nie oznacza to wyrządzenia szkody, poza tym ma niewątpliwie charakter odwracalny. W tej sytuacji obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot zapłaconej dobrowolnie, bądź wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami (por. postanowienie NSA z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 1020/14). W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty konkretnej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenie majątkiem podatnika, koniecznym jest wykazanie konkretnych przesłanek, wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, (por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt I FZ 481/09). Innymi słowy każda zapłata podatku wiąże się z pewną dolegliwością w postaci uszczuplenia stanu posiadania podatnika. Aby jednak możliwe było wstrzymanie wykonania decyzji podatkowej, podatnik musi wykazać, że w związku z wykonaniem decyzji, nastąpią kwalifikowane skutki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak podkreśla się w orzecznictwie fakt, że decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych, pociąga za sobą dolegliwość, sam z siebie nie uzasadnia zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 520/11). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy powtórzyć należy, że argumentacja Skarżącego nie jest wystarczająca. W niniejszej sprawie Skarżący nie uzasadnił w sposób konkretny i jednoznaczny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Za wystarczające uzasadnienie wniosku nie można bowiem uznać ogólnych stwierdzeń Skarżącego, że wykonanie zaskarżonej decyzji wyrządzi mu znaczną szkodę i spowoduje trudne do odwrócenia skutki z uwagi na jego aktualną sytuację finansową, brak majątku i dochodów. Skarżący, będący prezesem zarządu spółki akcyjnej, nie wyjaśnił dokładnie i wiarygodnie jaka jest jego aktualna sytuacja finansowa ani jaką znaczną szkodę wyrządzi jej wykonanie zaskarżonej decyzji, czy też jakie trudne do odwrócenia skutki to za sobą pociągnie. Skarżący nie przedłożył też przekonywujących i spójnych dokumentów na potwierdzenie swojej sytuacji finansowej. Sama wysokość kwoty, na którą opiewa decyzja (ponad 2,5 mln zł), bez powiązania jej egzekucji z konkretną sytuacją majątkową Skarżącego, nie może stanowić wykazania przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stanowi wyjątek od zasady wykonalności decyzji. Mimo zatem bardzo dużej kwoty orzeczonego zobowiązania podatkowego, Skarżący nie wykazał, by dodatkowe obciążenia finansowe miały uniemożliwić mu zaspokojenie podstawowych potrzeb i spowodować zagrożenie dla jego życia i zdrowia. Nie było zatem wystarczające dla pozytywnej oceny przez Sąd uprawdopodobnienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej wskazanie przez Skarżącego, że prowadzenie egzekucji doprowadzi do sytuacji, w której Skarżący nie będzie miał powrotu do normalnej egzystencji. W przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Trudna sytuacja materialna nie jest okolicznością do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i sama w sobie nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 21 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FZ 640/15). Wnioskodawca, formułując argumentację dotyczącą finansowych następstw decyzji, powinien poprzeć ją dokumentami finansowymi oraz majątkowymi (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2004 r. sygn. akt GZ 120/04). Wobec powyższego, z uwagi na niewystarczające uzasadnienie wniosku, Sąd nie mógł odnieść kwoty nałożonego na Skarżącego zobowiązania do jego rzeczywistej sytuacji majątkowej, ani też stwierdzić, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji powstanie szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku realizacji zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Końcowo Sąd wskazuje, że nie podziela stanowiska wyrażonego w przywołanym przez Podatnika postanowieniu WSA w Gdańsku z 12 września 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 887/11. Podsumowując stwierdzić należy, że art. 61 § 3 P.p.s.a. - musi być wykładany ściśle, a zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania i uprawdopodobnienia istnienia wymienionych przesłanek. Skarżący nie uprawdopodobnił, by wykonanie decyzji mogło spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.