I SA/Kr 307/02
WyrokWSA w Krakowie2004-06-30
Skład orzekający: NSA Józef Michaldo, NSA Grażyna Jarasz, WSA Bogusław Wolas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochód uzyskany z tytułu zachowku podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czy też podatkiem od spadków i darowizn?Ratio decidendi
Dochód uzyskany w wyniku realizacji prawa do zachowku, w postaci zapłaty sumy pieniężnej odpowiadającej wartości części spadku, podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, a nie podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Organy podatkowe błędnie zakwalifikowały dochód z zachowku do opodatkowania podatkiem dochodowym.Stan faktyczny
Strona skarżąca dokonała korekty zeznania PIT-37 za rok 2000, wyłączając z opodatkowania kwotę dochodu z tytułu zachowku, argumentując, że powinien on być opodatkowany podatkiem od spadków i darowizn. Urząd Skarbowy i Izba Skarbowa utrzymały w mocy decyzję określającą należny podatek dochodowy od osób fizycznych, uznając, że zachowek nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Strona skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Michaldo (spr) Sędziowie: NSA Grażyna Jarasz WSA Bogusław Wolas Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2004r. sprawy ze skargi J. i Z. F. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 15 stycznia 2002r Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 rok I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. II. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ([...]).
I SA/Kr 307/02
UZASADNIENIE
W przedmiotowej sprawie J. i Z. F. w dniu [...].2001 r. dokonali korekty zeznania PIT - 37 za rok 2000, w którym wyłączyli z opodatkowania kwotę [...] zł wykazaną w l wersji zeznania w "innych źródłach" jako dochód z tytułu zachowku, gdyż ich zdaniem zachowek winien być opodatkowany podatkiem od spadków i darowizn a nie podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Urząd Skarbowy K. nie zgodził się z tym stanowiskiem i w dniu [...].2001 r. wydał decyzję w sprawie określenia należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2000 w wysokości [...] zł, gdyż stwierdził, że w obecnym stanie prawnym brak jest podstaw do uznania, iż zaspokojenie roszczenia o zachowek podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
Od powyższej decyzji skarżący odwołali się do Izby Skarbowej, podtrzymując swoje stanowisko, iż zachowek podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, w szczególności z uwagi na treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2001 r.
Izba Skarbowa decyzją z dnia 15.01.2002 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję stwierdzając, że zgodnie z art. 1 ustawy o spadkach i darowiznach ustawodawca nie objął tym podatkiem zachowku, a zatem nie można zgodzić się z twierdzeniem, że podlega on opodatkowaniu tym podatkiem. W ocenie organu odwoławczego zachowek jest zaliczony do ciężaru spadku, a więc stanowi w stosunku do spadkobrania odrębną instytucję podlegającą innym zasadom opodatkowania.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący powtórzyli dotychczasową argumentację.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała swoje stanowisko w sprawie.
Rozpoznając powyższą skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze ogólnym. Po pierwsze, stosownie do treści art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie, z treści art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe Wojewódzkie Sądy Administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego.
Należy zgodzić się z twierdzeniem Izby Skarbowej, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było przez pewien czas jednolitości, istnieją bowiem wyroki wyrażające pogląd, iż dochody z tytułu zachowku podlegają wyłącznie opodatkowaniu podatkiem dochodowym, jak również są wyroki, w których prezentowano pogląd, że dochody takie podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela jednakże stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 117/97 (OSP nr 4 z 1999 r. poz. 75), w którym wyraził pogląd, że "dochód uzyskany w wyniku realizacji prawa do zachowku w postaci zapłaty sumy pieniężnej odpowiadającej wartości części spadku (art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego) podlega podatkowi od spadków i darowizn, a nie podatkowi dochodowemu od osób fizycznych".
Stanowisko to zostało potwierdzone Uchwałą Składu Całej Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2001 r., sygn. akt III ZP 26/00, na które zasadnie powołują się J. i Z. F.
Uznając zatem, że dochody z tytułu zachowku podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, należało uchylić rozstrzygnięcia organów podatkowych jako wydanych z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) oraz na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, póz. 368 ze zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło