I SA/Kr 307/03

Sygn. akt I SA/Kr 307/03 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 marca 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Ewa Michna (spr), WSA Urszula Zięba, Protokolant: Iwona Sadowska – Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2006r., sprawy ze skarg J. A., na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia. 28 stycznia 2003r Nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 1995, 1996,1997 i 1998, - s k a r g i o d d a l a - Pismem z dnia [...] czerwca 2002r. skierowanym do Zarządu Miasta i Gminy Uzdrowiskowej J. A. wezwał "do złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego... . Z dalszej treści pisma wynikało, że trwa postępowanie egzekucyjne dotyczące podatku od nieruchomości za lata 1995-1998 wymierzonego decyzjami Burmistrza Miasta i Gminy Uzdrowiskowej, które to decyzje, zdaniem J. A., są niezgodne z prawem. Nieprawidłowości, zdaniem J. A., dotyczyć miały zarówno powierzchni budynków (przy ul. O.w M.), jak i charakteru nieruchomości tj. zawyżonej powierzchni użytkowej budynków, zdaniem Burmistrza Miasta i Gminy Uzdrowiskowej, wykorzystywanych do działalności gospodarczej, podczas gdy nieruchomość nie była związana w ogóle z działalnością gospodarczą, a nadto jej powierzchnia w rzeczywistości była mniejsza. Zdaniem J. A., nieprawidłowości te potwierdzone zostały w toku postępowania dotyczącego podatku od nieruchomości za rok 1999, kiedy to po dwukrotnym uchyleniu decyzji, Burmistrz Miasta i Gminy Uzdrowiskowej w decyzji nr [...] z [...] marca 2000r. uwzględnił prawidłową powierzchnię użytkową budynku, a nadto zastosował stawki jak dla budynków mieszkalnych, a nie związanych z działalnością gospodarczą. Zdaniem wnioskującego, nieprawidłowości w wydanych i egzekwowanych decyzjach za lata 1995-1998 uzasadniały wniosek o umorzenie postępowania oraz zmianę decyzji w drodze samokontroli. W odpowiedzi na powyższy wniosek Urząd Miasta i Gminy Uzdrowiskowej poinformował pismem z dnia [...] lipca 2002r., iż brak jest przesłanek do umorzenia postępowania. J. A. pismem z dnia [...]sierpnia 2002r. złożył "odwołanie" od powyższego pisma do Samorządowego Kolegium Odwoławczego dodatkowo wnioskując m.in. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Uzdrowiskowej ustalających podatek od nieruchomości za lata 1995 (decyzja nr [...] z dnia [...]lutego 1995r.), 1996 (decyzja nr [...] z dnia [...] stycznia 1996r.), 1997 (decyzja nr [...] z dnia [...] marca 1997r.) i 1998 (decyzja nr [...] z dnia [...] marca 1996r.) w trybie art. 156 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zmianami). W uzasadnieniu swojego wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji J. A.podniósł dotychczasowe zarzuty, a to sprzeczność rzeczywistej powierzchni budynku przy ul. O.z powierzchnią przyjętą do ustalenia podatku od nieruchomości. Dodatkowo, J.A. wyraźnie oświadczył, że przedmiotowa nieruchomość stanowi jego prywatną własność i na jej terenie nie jest i nie była prowadzona żadna działalność gospodarcza ani zarobkowa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze traktując powyższe "odwołanie" jako żądanie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Uzdrowiskowej decyzjami o numerach [...]z dnia [...] października 2002r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu powołało się na upływ rocznego terminu, o którym mowa w art. 249 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym w 2002r., tj. terminu liczonego od daty doręczenia decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości do daty złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego skoro sporne decyzje doręczono w dniach [...] lutego 1995r. (za rok 1995), [...]marca 1996r. (za rok 1996), [...] kwietnia 1997r. (za rok 1997) i [...] marca 1998r. (za rok 1998) to wniesienie żądania stwierdzenia nieważności decyzji po upływie roku od ich doręczenia powoduje, że zgodnie z ww. art. 249§1 cyt. ustawy – Ordynacja podatkowa, organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Pismami (praktycznie identycznymi co do treści) z dnia [...] listopada 2002r. J. A. wniósł odrębne odwołania od ww. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego ponownie formułując wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Uzdrowiskowej za lata 1995-1998 i uzasadniając przyczyny nieważności przedmiotowych decyzji. Dodatkowo J. A. wskazywał, że decyzje za lata 1995-1998 zostały wydane w czasie, gdy nie obowiązywała ustawa – Ordynacja podatkowa, w sprawie powinny więc znaleźć zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności przepis art. 177 kpa przewidujący ograniczenie czasowe do stwierdzenia nieważności decyzji jedynie do działania organu na wniosek strony, a nie z urzędu. Zdaniem J. A. decyzje Burmistrza Miasta i Gminy Uzdrowiskowej za lata 1995-1998 "naruszają fundamentalne zasady zawarte w Konstytucji(...) gdyż nakładają na obywatela Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek zapłaty ustalonego przez organ administracji świadczenia bez podstawy prawnej i niezgodnie ze stanem faktycznym", obowiązkiem więc organu było rozważenie możliwości wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie nieważności decyzji w oparciu o art. 156 kpa. W żadnym z odwołań J. A. nie kwestionował daty doręczenia decyzji ustalających podatek. Decyzjami z dnia [...] stycznia 2003r. o numerach I[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoje poprzednie decyzje, identycznie we wszystkich decyzjach argumentując, że wbrew zarzutom J. A., w sprawie znajduje zastosowanie ustawa - Ordynacja podatkowa, ponieważ w dacie rozstrzygania o wniosku o stwierdzenie nieważności należy stosować przepisy z dnia złożenia wniosku. Zgodnie z art. 249 §1 cyt. ustawy – Ordynacja podatkowa organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od doręczenia decyzji. Pismami z dnia [...] lutego 2002r. J. A. wniósł skargi od ww. decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzenia nieważności ww. decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Uzdrowiskowej za lata 1995-1998 , wstrzymania postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarg J. A. podniósł wszystkie dotychczasowe zarzuty podnoszone w toku dotychczasowego postępowania tj. zarzuty dotyczące nieprawidłowości przy ustalaniu wymiaru podatku, zarzuty dotyczące błędnego stanowiska organów podatkowych co do braku możliwości rozpatrzenia żądania ze względu na upływ rocznego terminu. Dodatkowo na uzasadnienie zastosowania w sprawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego J.A. podawał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest jedną z faz postępowania prowadzonego uprzednio w tej samej sprawie w zwykłym trybie. Zdaniem J. A. powołanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa stanowiło pogwałcenie zasady lex retro non agit. Ponadto, zdaniem skarżącego J. A., złożona skarga stanowiła sposób obrony i wykazania, że niedopełnienie obowiązku (jakim było niepłacenie niesłusznie ustalonego podatku) jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. Dodatkowymi pismami z dnia [...] kwietnia 2003r. J.A. rozszerzył żądanie skarg wnosząc, aby orzekający Sąd stwierdził, że ww. decyzje Burmistrza Miasta i Gminy Uzdrowiskowej dotyczące ustalenia podatku od nieruchomości za lata 1995-1998 zostały wydane z naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedziach na skargi (pisma z dnia [...] maja 2003r.) wniosło o oddalenie poszczególnych skarg, argumentując jak w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że właściwymi proceduralnymi przepisami w oparciu, o które należy rozpatrywać żądanie stwierdzenia nieważności, są przepisy w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania o takim żądaniu. Zasadą jest, o ile nie wynika nic innego z przepisów intertemporalnych, że organ administracyjny stosuje przepisy procesowe w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania. Przepis art. 249 cyt. ustawy – Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania tj. w dniu wydania decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze o numerach [...] z dnia [...] października 2002r. brzmiał w §1: "Organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia". Natomiast w §2 przepis ten stanowił, że "Termin określony w § 1 stosuje się również do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej". Cytowany przepis w sposób jasny ograniczał możliwość stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji po roku od jej doręczenia. Termin roczny przewidziany został zarówno do działania na wniosek, jak i z urzędu. Wszelkie więc argumenty skargi oparte na założeniu, że organ administracyjny nie jest związany żadnym terminem i może w przypadku rażącego naruszenia prawa działać z urzędu – nie znajdują uzasadnienia w obowiązujących w 2002r. przepisach. Skarga oparta została na założeniu stosowania kodeksu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, a to najprawdopodobniej dlatego, że analogiczne do art. 249 cyt. ustawy Ordynacja podatkowa - przepisy art. 177 kpa nie przewidywały rocznego terminu ograniczającego, podejmowane z urzędu, działania organu administracyjnego. Stąd uzasadnione były, cytowane przez skarżącego, poglądy orzekających sądów administracyjnych, dopuszczające możliwość zastosowania art. 155 kpa po upływie roku od dnia doręczenia decyzji ostatecznej w sytuacji, gdy organ administracyjny działał z urzędu. Orzeczenia te i przepisy nie mają jednak zastosowania w niniejszej sprawie wobec wyraźnego brzmienia ww. art. 249 §1 i 2 cyt. ustawy – Ordynacja podatkowa. Nie tylko brzmienie przepisów nie pozostawia wątpliwości co do sposobu rozumienia rocznego terminu, o którym mowa w art. 249 cyt. ustawy – Ordynacja podatkowa. Podobnie, poglądy orzecznictwa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lipca 2001r. sygn. V SA 1247/00 publ. LEX nr 109280) w sposób wyraźny wskazują, że zakreślony "przepisem art. 249 Ordynacji podatkowej termin jest terminem zawitym i jego przekroczenie ma ten skutek, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu". Jedynie art.336 przepisów przejściowych cyt. ustawy – Ordynacja podatkowa przewidywał możliwość zastosowania kodeksu postępowania administracyjnego do spraw rozpatrywanych w dacie obowiązywania ustawy – Ordynacja podatkowa, ale pod warunkiem, że wnioski o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej, na podstawie której strona nabyła prawo (tj. m.in. decyzji ustalającej podatek od nieruchomości) zostały wniesione przed dniem 1 stycznia 1998 r. Drugi z przepisów przejściowych tj. art. 337 cyt. ustawy – Ordynacja podatkowa dotyczył decyzji określających zobowiązania podatkowe, ale i on także przewidywał warunek wniesienia żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej przed dniem 1 stycznia 1998 r. W konsekwencji należy stwierdzić, że uprawnionym było działanie Samorządowego Kolegium, jako organu pierwszej instancji orzekającego w sprawie żądania zgłoszonego w 2002r. w oparciu o art. 249 cyt. ustawy – Ordynacja podatkowa. Natomiast po zmianie (art. 1 pkt 170 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Dz.U. Nr 169 poz.138) przepisu art. 249 cyt. ustawy – Ordynacja podatkowa wprowadzonej w ten sposób, że z dniem 1 stycznia 2003r. wydłużono termin ograniczający możliwość skutecznego żądania stwierdzenia nieważności do 5 lat od dnia doręczenia decyzji ostatecznej, przepis przejściowy art.24.§1. cyt. ustawy z dnia 12 września 2002 r. stanowił, że żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tejże ustawy (tzn. przed dniem 1 stycznia 2003r.), podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie zmian tj. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003r. W rezultacie, zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Krakowie, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji wniesione przez stronę po 1 stycznia 1998r, a przed 1 stycznia 2003r. należało rozpatrywać w oparciu o przepisy art. 249 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003r. Organy podatkowe w rozpatrywanej sprawie prawidłowo zastosowały powyższy przepis, stąd zaskarżone decyzje są zgodne z prawem. Rozważając natomiast hipotetyczną możliwość uchylenia lub zmiany decyzji ustalających podatek od nieruchomości niezależnie od wniesionego żądania J.A. w oparciu o analogiczne do art. 155 kpa (na który to przepis powoływał się skarżący) uregulowanie cyt. ustawy – Ordynacja podatkowa – należy stwierdzić, że brak jest w ogóle takiej możliwości. Przyjąwszy, za cytowanym w skardze orzecznictwem sądów administracyjnych, że naruszenia prawa przy wydaniu decyzji mogą zostać potraktowane jako przesłanki uzasadniające uchylenie lub zmianę decyzji z uwagi na interes publiczny lub ważny interes podatnika to należy podkreślić, że przepis art. 253 cyt. ustawy – Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym w 2002r. odmiennie niż art. 155 reguluje dodatkowe przesłanki uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej "jeżeli przemawia za tym interes publiczny lub ważny interes podatnika". Zgodnie bowiem z art. 253 §2 pkt 1 cyt. ustawy – Ordynacja podatkowa nie mogą zostać w ten sposób uchylone lub zmienione decyzje ustalające albo określające wysokość zobowiązania podatkowego. Dodatkowo uprawnienie do zmiany lub uchylenia decyzji w oparciu o interes publiczny lub ważny interes podatnika nie przysługuje zgodnie z art. 253 §3 cyt. ustawy – Ordynacja podatkowa samorządowemu kolegium odwoławczemu. W konsekwencji powyższych rozważań co do zasadności uchylenia lub zmiany decyzji w oparciu o ww. art. 253 należy stwierdzić, że literalne brzmienie przepisu nie pozwala na takie działania organom podatkowym, w szczególności samorządowemu kolegium odwoławczemu. Rozpoznając sprawę oparto się na art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę –Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zmianami) stanowiącym, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.