I SA/Kr 31/06

|Sygn. akt I SA/Kr 31/06 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 maja 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna (spr), Sędziowie WSA Maria Zawadzka, Asesor WSA Beata Cieloch, Protokolant Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2007r., sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie, na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie, z dnia 25 listopada 2005 r. nr [...], w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego, skargę oddala Postanowieniem z dnia 5 października 2005 r. nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Krakowie postanowił obciążyć wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie kosztami egzekucyjnymi w wysokości 128,57 zł, powstałymi w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wobec zobowiązanego A. N. Na powyższe koszty składały się: opłata manipulacyjna oraz koszty dojazdów i koszty sporządzenia protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, iż zgodnie z art. 64c § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 Nr 110, poz. 968 ze zm.) koszty egzekucyjne pokrywa wierzyciel, jeżeli nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie zwany dalej Skarżącym. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż z tytułów wykonawczych jak i uzasadnienia postanowienia wynika, że organ egzekucyjny w trakcie postępowania egzekucyjnego usiłował dokonać czynności egzekucyjnych lecz czynności te okazały się nieskuteczne. Organ egzekucyjny nie dokonał tym samym ani jednego skutecznego zajęcia. Skarżący zakwestionował naliczenie opłaty manipulacyjnej z uwagi na fakt, iż u podstaw żądania opłaty manipulacyjnej leży fakt zastosowania środków egzekucyjnych, co wynika wprost z treści art. 64 § 6 cyt. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponieważ w sprawie nie zastosowano środków egzekucyjnych, gdyż nie dokonano skutecznego zajęcia, brak jest podstaw do obciążania wierzyciela obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania. Skarżący powołał się na art. 64 § 6 cyt. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowiący, iż administracyjny organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W jego uzasadnieniu podniósł, iż zgodnie z art. 64 § 6 cyt. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji opłata manipulacyjna wynosi 1% od kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub, jeżeli pierwszą czynnością egzekucją jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia tej opłaty powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. Tym samym obowiązek uiszczenia tej opłaty powstaje w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, które każdorazowo związane jest z próbą zastosowania środka egzekucyjnego. Nie stanowi warunku uiszczenia opłaty skuteczność przedsięwziętych czynności egzekucyjnych. Świadczy o tym fakt, iż opłata pobierana jest również od czynności związanych z poszukiwaniem majątku dłużnika, które nie zawsze przekładają się na skuteczne zastosowanie środków egzekucyjnych. W trakcie postępowania egzekucyjnego tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanej a organ egzekucyjny zastosował środek w postaci zajęć kont bankowych. Nie ma znaczenia czy zajęcie okazało się skuteczne. Z samego faktu zajęcia należą się koszty z tytułu opłaty manipulacyjnej, ponieważ nie mogły być one ściągnięte od zobowiązanej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podniósł, że podstawą obciążenia opłatą manipulacyjną był fakt doręczenia przez organ egzekucyjny odpisu tytułu wykonawczego oraz próba zastosowania środka egzekucyjnego. Jego zdaniem, przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyraźnie odróżniają samo powstanie obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej od możliwości pobrania przez organ tej opłaty. W przekonaniu więc Skarżącego, zastosowanie środka egzekucyjnego stanowiło warunek sine qua non pobrania opłaty manipulacyjnej. Nie wystarczy w tej mierze podjęcie samej próby zastosowania środka. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, iż są one bezzasadne i powodują, że skarga powinna zostać oddalona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Analiza akt prowadzonego postępowania oraz zarzutów podniesionych w skardze doprowadziły Sąd do przekonania, iż przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia przepisów regulujących postępowanie egzekucyjne. Zgodnie z art. 64c § 1 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji opłaty wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, przy czym koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego. W świetle § 4 wskazanego artykułu wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. W szczególnych sytuacjach, gdy koszty nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, organ egzekucyjny nie obciąża nimi wierzyciela jeżeli: - powstały one w wyniku niezgodnie lub zgodnie z prawem wszczętego i prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez organ wykonujący (art. 64c § 4a i 64e § 4a cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). - w której wydatki powstały w wyniku zgodnie z prawem wszczętego i prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez organ wykonujący, organ egzekucyjny lub rekwizycyjny (art. 64c § 4b cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). - w wyniku stwarzającego szczególne problemy dochodzenia należności na wniosek obcego państwa, które powoduje powstanie znacząco wysokich kosztów egzekucyjnych lub wiążące się z walką ze zorganizowaną przestępczością, gdzie koszty pokrywa organ wykonujący, po uzyskaniu środków pieniężnych od obcego państwa (art. 64c § 4c cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W niniejszej sprawie żadna ze wskazanych wyżej okoliczności, uzasadniających nieobciążanie wierzyciela kosztami egzekucji, nie miała miejsca. Zgodnie z art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata ta wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W świetle § 10 wskazanego artykułu obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje zagadnienie doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu, gdyż nie była ona kwestionowana przez żadną ze stron. Czynnościami podjętymi w sprawie było spisanie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego z dnia [...] września 2005 r. W związku z podjętymi czynnościami powstał obowiązek uiszczenia kosztów egzekucji na które składały się koszty sporządzenia protokołu o stanie majątkowym, koszty dojazdów oraz opłata manipulacyjna. Skarżący kwestionuje wysokość nałożonego na niego obowiązku zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego a w szczególności opłaty manipulacyjnej podnosząc, iż organ egzekucyjny nie dokonał żadnego, skutecznego zajęcia. Wskazany zarzut nie może zostać uznany za zasadny. Należy podkreślić, iż opłata manipulacyjna o której mowa w art. 64 § 6 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinna zostać pobrana za dokonanie czynności związanych ze stosowaniem środków egzekucyjnych. W tej mierze prawidłowe jest stanowisko organu egzekucyjnego mówiące, iż opłata pobierana jest za dokonanie określonych czynności i nie jest uzależniona od ich skuteczności. Odmienna interpretacja wskazanego przepisu prowadziłaby do tego że organ egzekucyjny, po podjęciu szeregu czynności egzekucyjnych, które, z racji braku majątku zobowiązanego byłyby nieskuteczne, nie miałby żadnych możliwości obciążenia wierzyciela kosztami takich działań. Uwypuklić należy, iż organ egzekucyjny nie zaliczył do kosztów egzekucyjnych opłaty za zajęcie, gdyż skuteczne zajęcie nie nastąpiło. Sam fakt nie zaliczenia do kosztów opłaty za zastosowanie określonych czynności, gdzie konstytutywne znaczenie dla obowiązku jej uiszczenia ma skuteczność czynności, nie implikuje zwolnienia od konieczności uiszczenia opłaty manipulacyjnej, której obowiązek poniesienia jest niezależny od skuteczności czynności egzekucyjnych a jedynie od faktu ich podjęcia. W niniejszej sprawie nie ulega żadnej wątpliwości, iż organ egzekucyjny podjął czynności manipulacyjne, uzasadniające zaliczenie w poczet kosztów opłatę manipulacyjną. Podsumowując powyższe uwagi należy stwierdzić, iż naczelnik urzędu skarbowego, jako wyznaczony przepisami ustawowymi organ egzekucyjny, nie może ponosić kosztów działań egzekucyjnych podjętych z wniosku wierzyciela a nieskutecznych z powodu braku majątku zobowiązanego. W typowej sytuacji kosztami egzekucji, w wysokości określonej w decyzji organu pierwszej instancji, zostałby obciążony zobowiązany. Ponieważ jednak nie posiadał on żadnego majątku, co wynika z dokumentacji zgromadzonej w aktach (w szczególności z protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego), organ egzekucyjny zasadnie obciążył tymi kosztami wierzyciela, tym bardziej iż brak było podstaw do wydania innego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie (np.: umorzenia kosztów egzekucji). W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, iż postanowienia organów egzekucyjnych, w niniejszej sprawie zostały wydane zgodnie z przepisami cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpatrując skargę na badając sprawę zgodnie z art. 134 ust. 1 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie stwierdziwszy naruszeń prawa materialnego i procesowego, orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.