I SA/Kr 314/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie NSA Grażyna Danielec NSA Krystyna Kutzner (spr.) Protokolant Monika Musiał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzje Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 08 stycznia 2003r.nr [...] z dnia 08 stycznia 2003r nr [...] z dnia 21 stycznia 2003r. nr [...] z dnia 09 stycznia 2003r. nr [...] z dnia 21 stycznia 2003r. nr [...] z dnia 21 stycznia 2003r. nr [...] z dnia 21 stycznia 2003r. nr [...] z dnia 21 stycznia 2003r. nr [...] z dnia 09 stycznia 2003r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu cła 1. stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających je decyzji organu I instancji; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej [...] S.A. w [...] koszty postępowania w kwocie 4.860,59 zł ( cztery tysiące osiemset sześćdziesiąt złotych pięćdziesiąt dziewięć groszy). Skarżąca Spółka Akcyjna "[...] " w [...] wnioskami z dnia [...] i [...] marca 2002 r wniosła o zwrot należności celnych uiszczonych według następujących zgłoszeń celnych : 1. [...] z dnia [...] .03.1999 r 2. [...] z dnia [...] .03.1999 r 3. [...] z dnia [...] .04.1999 r 4. [...] z dnia [...] .04.1999 r 5. [...] z dnia [...] .04.1999 r 6. [...] z dnia [...] .04.1999 r 7. [...] z dnia [...] .04.1999 r 8. [...] z dnia [...] .03.1999 r 9. [...] z dnia [...] .04.1999 r W uzasadnieniu złożonych wniosków skarżąca podniosła , że objęte w/w zgłoszeniami celnymi skanery stacjonarne służące do skanowania tekstów i obrazów, które następnie przy pomocy komputera są przetwarzane na formę elektroniczną były zaklasyfikowane do kodu PCN 8471 90 00 0 Taryfy celnej ze stawką celną konwencyjną 5% , co było zgodne z Wyjaśnieniami do Taryfy celnej, opublikowanymi w Monitorze Polskim Nr 76 , poz.915 z 1997 r . Na wniosek skarżącej Prezes Głównego Urzędu Ceł w dniu 15 lipca 1999 r wydał Wiążącą Informację Taryfową nr 1000/1999/84 , zgodnie z którą przedmiotowy towar zaklasyfikowano do kodu PCN 8471 60 90 0 ze stawką celną zawieszoną ( w dacie importu ) 0%. Wnioski skarżącej zostały rozpatrzone przez Naczelnika Urzędu Celnego II w [...] , który decyzjami z dnia [...] września 2002 r odmówił zwrotu uiszczonego cła . Dyrektor Izby Celnej w [...] , po rozpatrzeniu odwołań od w/w decyzji, utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. Na powyższe decyzje wpłynęły skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których skarżąca zarzuciła naruszenie art.246 § 2 i art.85 Kodeksu celnego . W ocenie skarżącej uiszczone przez nią należności celne były nienależne , a odmienne stanowisko Dyrektora Izby Celnej jest sprzeczne z prawem. Wyjaśnienia do Taryfy celnej wydane na mocy Zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 17 września 1997 r straciło moc prawną jako akt powszechnie obowiązującego prawa i wiązało tylko podległe jednostki organizacyjne, natomiast zgodnie z Konstytucją RP , która weszła w życie w dniu 17 października 1997 r , nie mogło stanowić podstawy prawnej wydanych decyzji. W odpowiedzi na złożone skargi Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Fakt ogłoszenia Wyjaśnień do Taryfy celnej w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski " oznacza , że miały one moc wiążącą. Na rozprawie w dniu 3 października 2005 r pełnomocnik skarżącej podniósł zarzut naruszenia przez organy celne przepisów o właściwości organów uprawnionych do orzekania w sprawach o zwrot cła . W piśmie procesowym z dnia [...] października 2005 r skarżąca stwierdziła , że od dnia 1 maja 2002 r organem właściwym do spraw zwrotu cła był dyrektor izby celnej , co wynika z Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2002 r zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia wypadków , w których należności -celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz.U. z 2002rNr43,poz.377). Przepisy powyższego rozporządzenia oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r w sprawie określenia wypadków , w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz.U. z 1997 r Nr 158, poz. 1050 ze zm.) są przepisami szczególnymi , dlatego § 4, §5 i §6 rozporządzenia mają pierwszeństwo przed przepisem art.279 Kodeksu celnego , który określa właściwość organów celnych . Skarżąca podniosła , że wskazane przepisy zostały wydane przez Radę Ministrów na mocy ustawowej delegacji zawartej w art.252 Kodeksu celnego . W odpowiedzi na zarzut naruszenia przepisów o właściwości organu do orzekania w sprawie zwrotu cła , Dyrektor Izby Celnej podniósł, że do dnia 10 sierpnia 2003 r istniały wątpliwości co właściwości organu do orzekania w tych sprawach. Na mocy art.1 pkt.61 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. z 1003 r Nr 120, poz. 1122 ) dodany został art.252' , który stanowił , że " organem właściwym do rozstrzygania w pierwszej instancji w sprawach uregulowanych przepisami niniejszego działu jest dyrektor izby celnej " . Przepis ten wszedł w życie z dniem 10 sierpnia 2003 r , dlatego zdaniem Dyrektora Izby Celnej " z oczywistych względów nie mógł mieć zastosowania w przedmiotowych sprawach ". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) . Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Okolicznością bezsporną jest, że skarżąca złożyła wnioski o zwrot cła w dniach 21 i 25 marca 2002 r. W tej dacie obowiązujące przepisy nie regulowały wprost, który organ jest właściwy w sprawie . Nie mniej jednak treść § 4 oraz dalszych w/w Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r w sprawie określenia wypadków , w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia , uzasadnia twierdzenie skarżącej , że organem właściwym do rozstrzygania w w/w sprawach był - zgodnie z art.278 § 2 Kodeksu celnego - dyrektor urzędu celnego jako organ I instancji. W okresie pomiędzy datą złożenia wniosków o zwrot cła ( marzec 2002), a datą ich rozstrzygnięcia przez naczelnika urzędu celnego ( wrzesień 2002 r ) nastąpiła reforma administracji celnej na mocy ustawy z dnia 20 marca 2002 r o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2002 r Nr 41, poz.365 ) , która spowodowała zniesienie centralnego organu administracji celnej w sprawach celnych tj. Prezesa Głównego Urzędu Ceł oraz organu administracji państwowej w sprawach celnych tj. dyrektora urzędu celnego. Zgodnie z art.3 w/w ustawy zostały utworzone organy administracji rządowej w sprawach celnych tj. dyrektor izby celnej oraz naczelnik urzędu celnego. Dotychczasowe urzędy celne utworzone na podstawie art.284 § 3 Kodeksu celnego stały się z mocy prawa izbami celnymi , urzędami obsługującymi organ administracji rządowej w sprawach celnych - dyrektora izby celnej ( art.6 w/w ustawy). Na mocy w/w ustawy utworzono urzędy celne jako urzędy , o których mowa w art.284 § 2 Kodeksu celnego , obsługujące organ administracji rządowej w sprawach celnych - naczelnika urzędu celnego. Stosownie do art.30 ust. 1 omawianej ustawy postępowania w indywidualnych sprawach wszczętych i niezakończonych przez organy celne przed dniem wejścia w życie ustawy przejmują organy właściwe w takich sprawach po dniu wejścia w życie ustawy , przy czym wszystkie już podjęte w postępowaniu czynności pozostają w mocy. W związku z tym należy ustalić , który organ był właściwy w sprawach o zwrot cła od dnia 1 maja 2002 r . W ocenie Sądu skoro dotychczasowe urzędy celne stały się z mocy prawa izbami celnymi obsługującymi organ administracji rządowej w sprawach celnych - dyrektora izby celnej , to właśnie ten organ - dyrektor izby celnej był właściwy do rozstrzygania złożonych przez skarżącą wniosków o zwrot cła . Powyższe stanowisko jest zgodne z art.279 § 1 Kodeksu celnego w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 maja 2002 r , a mianowicie organami celnymi , stosownie do ich właściwości , są : naczelnik urzędu celnego - jako organ pierwszej instancji , "chyba że przepis szczególny stanowi inaczej". Analogicznie w art.280 Kodeksu celnego określającym zadania dyrektora izby celnej w § 1 pkt.4 tego przepisu ustawodawca powierzył temu organowi rozstrzyganie w I instancji w sprawach celnych określonych w przepisach szczególnych. Bez wątpienia przepisem szczególnym , o których wyżej mowa , są przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r w sprawie określenia wypadków , w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz.U. z 1997 r Nr 158, poz.1050 ) ze zmianami wynikającymi z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 kwietnia 2002 r zmieniającego rozporządzenie w sprawie określenia wypadków , w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz.U. z 2002 r Nr 43, poz.377) , obowiązującymi od dnia 1 maja 2002 r. Zgodnie z § 4 w/w Rozporządzenia wniosek powinien być złożony do dyrektora izby celnej właściwej miejscowo dla urzędu celnego , w którym zostały zarejestrowane należności celne. To dyrektor izby celnej prowadzi postępowanie ( § 5 i 6 w/w Rozporządzenia) i logiczne jest , że to ten właśnie organ rozstrzyga w sprawie . Przyjęcie odmiennego poglądu , a mianowicie że dyrektor izby celnej prowadzi postępowanie , które rozstrzyga decyzją naczelnik urzędu celnego , jest nieracjonalne i wbrew przyjętym standardom . Ustawa z dnia 23 kwietnia 2003 r o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz.U. z 2003 r Nr 120, poz. 1122 ) nowelizująca Kodeks celny poprzez dodanie art.252' w brzmieniu " organem 'właściwym do rozstrzygania w pierwszej instancji w sprawach uregulowanych przepisami niniejszego działu jest dyrektor izby celnej " nie spowodowało zmiany organu celnego właściwego do rozstrzygania wniosków o zwrot cła , którego tryb postępowania został uregulowany w w/w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r . Zmiana Kodeksu celnego w zakresie wyżej wskazanym jedynie doprecyzowała procedurę zwrotu cła . W związku z tym , że w rozpatrywanych sprawach wnioski skarżącej o zwrot cła zostały rozstrzygnięte decyzjami Naczelnika Urzędu Celnego II w [...] , który nie był właściwy w sprawie , a następnie decyzje te zostały utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Celnej w [...], należy stwierdzić , że zaskarżone decyzje rażąco naruszają prawo w zakresie właściwości rzeczowej. Naruszenie przepisów o właściwości , bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia , zawsze powoduje nieważność decyzji. Prawidłowo wnioski skarżącej powinien był rozpatrzyć w I instancji Dyrektor Izby Celnej w [...], a od tak wydanych decyzji stronie przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, co jest zgodne z zasadą dwuinstancyjności w postępowaniu administracyjnym. Uznając , że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem art.247 § 1 pkt.1 Ordynacji podatkowej w związku z art.262 Kodeksu celnego , Sąd działając na podstawie art.145 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) -orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.