I SA/Kr 324/10

Sygn. akt I SA/Kr 324/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 lipca 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk (spr.), WSA Piotr Głowacki, Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2010r., sprawy ze skargi A. C., na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 22 grudnia 2009r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, - skargę oddala - Decyzją z dnia 9 listopada 2009 roku nr [...] Zakład ubezpieczeń Społecznych odmówił A. C. umorzenia zaległych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, zdrowotnych, Fundusz Pracy wraz z odsetkami, uzasadniając, iż nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. ani 3 ani ust. 3 a) ustawy z dnia 13 października 1998 roku – O systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) – zwanej dalej ustawą o sus. Jak bowiem ustalono w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego wnioskodawca ma majątek (nieruchomość zabezpieczoną hipoteką na rzecz ZUS) nadający się do egzekucji powstałych zaległości, a co więcej egzekucja ta jest prowadzona także m.in. z otrzymywanego przez A. C. świadczenia rehabilitacyjnego. Wobec czego nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności składek, o której mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o sus. W opinii organu również sytuacja osobisto – finansowa strony nie pozwala na uznanie, że opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. A. C. i jego żona osiągają dochód w kwocie około 911 zł netto (po potrąceniach organu egzekucyjnego). Ich wydatki natomiast wynoszą 570 zł. Oznacza to, że wnioskodawca ma wprawdzie trudną sytuację materialną, jednak egzekucja nie stanowi zagrożenia dla bytu jego o jego rodziny. Poza tym ustawodawca zagwarantował przecież kwotę wolną od potrąceń. Nie ma więc obawy, iż strona pozbawiona zostanie środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Fakt zaś otrzymywania przez A. C. stałego dochodu rokuje na możliwość spłaty powstałego na rzecz ZUS zadłużenia w dłuższej perspektywie czasowej. Organ wskazał także, iż podnoszone przez wnioskodawcę problemy zdrowotne nie pozbawiają jednak strony możliwości otrzymywania dochodu, z którego w efekcie można egzekwować omawiany dług, czego dowodem jest uzyskiwane przez A. C. świadczenie rehabilitacyjne. Wreszcie organ zaznaczył, że w tym przypadku interes finansów ubezpieczeń społecznych sprzeciwia się umorzenia rozważanych składek. Dlatego organ w ramach uznania administracyjnego podjął negatywną w tym względzie decyzję. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 21 listopada 2009 roku A. C. domagał się umorzenia wnioskowanych należności, zaznaczając, że spełnia ustawowe przesłanki, a decyzja ZUS jest niesłuszna. Decyzją z dnia 22 grudnia 2009 roku nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygniecie, w pełni podzielając argumentację ZUS. W skardze z dnia 27 stycznia 2010 roku A. C. zażądał uchylenia decyzji Prezesa ZUS oraz zasądzenia kosztów według norm przepisanych, powtarzając swoje wcześniejsze wywody. W odpowiedzi na skargę z dnia 19 lutego 2010 roku Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu Rację mają organy, twierdząc iż decyzja w sprawie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ po wszechstronnej analizie zaistniałego stanu faktycznego, która winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, ma prawo podjąć negatywną w skutkach dla strony decyzję, pomimo, że ustawowe przesłanki dla zastosowania danej instytucji (np. właśnie umorzenie należności składkowych) w danym przypadku wystąpiły. Jednakże nie jest przy tym zwolniony z prawidłowego ustalenia wszystkich istotnych dla podjęcia decyzji okoliczności faktycznych., z ustalenia czy i ewentualnie która wskazana przez przepis prawny przesłanka wystąpiła oraz uargumentowania, dlaczego pomimo spełnienia warunków ustawowych, organ nie znalazł podstaw do zastosowania tej instytucji (tak też m.in.: WSA w Warszawie w wyroku z dnia 20 września 2006 roku, III SA/Wa 1163/2006, LexPolonica nr 413723, WSA W Warszawie w wyroku z dnia 4 marca 2008 roku V SA/Wa 2841/2007 LexPolonica nr 1991756, WSA w Warszawie wyroku z dnia 21 maja 2008 roku V SA/Wa 2633/2007 LexPolonica nr 1985796, WSA w Warszawie w wyroku z dnia 21 maja 2008 roku V SA/Wa 681/2008 LexPolonica nr 1985797). Pamiętać przy tym należy, że uwzględniając zasady wyrażone w art.6 (zasada praworządności) i 8 (zasada pogłębiania zaufania) oraz treść art. 107 § 3 (składniki uzasadnienia decyzji) Kodeksu postępowania administracyjnego organy winny ustosunkować się do wszystkich zarzutów czy twierdzeń strony postępowania. Wreszcie zaznaczyć trzeba, że wprawdzie rzetelne ustalenie stanu faktycznego jest obowiązkiem organów, lecz w sytuacji kiedy chodzi o sytuację materialno – rodzinną strony, to ona dysponuje pełną wiedzą oraz dowodami, potwierdzającymi jej stanowisko. Wobec tego w tym zakresie na niej spoczywa obowiązek poinformowania organów o wszystkich istotnych okolicznościach dla rozstrzygnięcia, a nadto przedłożenia dowodów na ich poparcie. Ta też faza podlega pełnej kontroli merytorycznej sądu administracyjnego w tym sensie, iż jeżeli dojdzie do naruszenia przez organy wyżej wymienionych zasad, sąd jest obowiązany taką decyzję uchylić. Jeżeliby więc organy przykładowo wadliwie prowadziły samo postępowanie, nie uwzględniły wszystkich dowodów, nie poczyniły niezbędnych ustaleń faktycznych albo dokonana przez nich ocena zgromadzonych w sprawie dowodów miała charakter dowolny, sąd musiałby wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów wyeliminować z obrotu prawnego. Poza tym również w sytuacji braku należytego uzasadnienia decyzji organów odzwierciedlającego spełnienie powyższych warunków, sąd również mógłby taką decyzję uchylić, ponieważ nie znając motywów i toku rozumowania organów, nie dałoby się w omawianym zakresie takiej decyzji skontrolować. Natomiast w fazie podejmowania decyzji przez organy, mieszczącej ię już ściśle w obszarze uznania administracyjnego, organ sam po rozważeniu całokształtu istniejących w określonym przypadku okoliczności faktycznych decyduje o pozytywnym lub negatywnym rozstrzygnięciu złożonego wniosku o umorzenie składek.. Musi jednak swą decyzję w sposób logiczny i zgodny z zasadami doświadczenia życiowego, uwzględniając nadto reguły z art. 8 (zasada pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa) i art. 11 (zasada przekonywania stron co do zasadności przesłanek, którymi kierował się organ podejmując decyzję) kpa w zw. z art. 123 ustawy o sus, uzasadnić. Powyższe powoduje, że tylko w płaszczyźnie zgodności uzasadnienia (przesłanek) decyzji negatywnej z w/w zasadami (logiki, doświadczenia życiowego, art. 8 i 11 kpa w zw. z art. 123 ustawy o sus), a nie samego wyrażenia woli przez organy (pozytywnego lub negatywnego rozstrzygnięcia) podlega ona kontroli sądowej. Na tym też polega właśnie istota uznania administracyjnego. W przeciwnym razie to nie organ administracyjny decydowałby o umorzeniu składek lub jego odmowie, lecz sąd administracyjny. Takich kompetencji w świetle art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej ppsa – definiującego zakres działania sądu administracyjnego, sąd ten, zdaniem tut. składu, nie posiada. Odnosząc w/w uwagi w zakresie istoty spraw rozstrzyganych w oparciu o uznanie administracyjne do niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, nie doszło do naruszenia żadnych z wspomnianych reguł, dotyczących rzetelnego ustalenia stanu faktycznego, swobodnego charakteru dokonanej oceny materiału dowodowego oraz poprawności sporządzonych przez organy uzasadnień ich decyzji. Organy bowiem, w oparciu o własne działania (np. wywiad o stanie majątku), uzyskanie odpisu z rejestru gruntów, jak i informacji od komornika o przebiegu licytacji nieruchomości skarżącego) oraz oświadczenia strony, dotyczące jej sytuacji majątkowo- osobistej w sposób prawidłowy ustaliły brak istnienia przesłanki całkowitej nieściągalności składek w rozumieniu art. 28 ust. 3 ustawy o sus. Skoro A. C. posiada majątek (nieruchomości), z których prowadzona jest egzekucja, istnieje szansa także na zaspokojenie chociażby w jakieś części należności na rzecz Skarbu Państwa. Wbrew twierdzeniom skarżącego egzekucja nie okazała się bezskuteczna z uwagi na brak środków nawet na pokrycie kosztów jej prowadzenia lecz ze względu na nieuiszczenie przez zwycięzcę licytacji opłaty. Taka przyczyna nie wyklucza jednak w przyszłości możliwości skutecznego przeprowadzenia omawianej egzekucji, o czym świadczy zresztą nowy termin licytacji, który miał zostać wyznaczony w 2010 roku, a w związku z czym otrzymania środków pieniężnych potrzebnych na zaspokojenie należności składkowych. Dalej, w opinii organów, jakkolwiek sytuacja zdrowotno – finansowa wnioskodawcy niewątpliwie jest trudna, to pomimo tego osiąganie przez jego i małżonkę dochodów przewyższających ich wydatki umożliwia mu zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Warunki z art. 28 ust. 3 a i 3 b w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365) nie zostały zatem wykazane. Zauważyć przy czym należy, że A. C. pobiera stały dochód w postaci świadczenia rehabilitacyjnego, które wprawdzie świadczy o jego problemach zdrowotnych, lecz nie o chociażby częściowej niezdolności do podjęcia działalności zarobkowej. W aktach sprawy zaś brak jakiejkolwiek innej dokumentacji zdrowotnej skarżącego, która potwierdzałaby jego stanowisko odnośnie niemożliwości wykonywania pracy zarobkowej. To na nim zaś w tym zakresie spoczywał obowiązek dostarczenia odpowiednich dowodów, o czym został poinformowany w zawiadomieniu z dnia 21 września 2009 roku. Wobec czego jeśli skarżący posiada środki na życie, osiąga stałych dochód, ma majątek nadający się do egzekucji oraz nie dowiódł częściowej lub trwałej niezdolności do wykonywania pracy, podzielić należy stanowisko organów, iż strona nie wykazała by dalsza egzekucja zaległych składek uniemożliwiła jej zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wreszcie zaznaczyć należy, iż uzasadniając odmowną decyzję organy miały na uwadze głównie interes fiskalny. Nie negowały faktu trudnej sytuacji A. C. Stwierdziły tylko, iż jego sytuacja nie jest wyjątkową, która uzasadniałaby postawienie interesu zobowiązanego nad interesem fiskalnym. Z takich powodów zaś jak obecnie skarżący tj. w wyniku problemów finansowo –zdrowotnych o umorzenie zaległych składek ubiega się zdecydowana większość osób zobowiązanych. W związku z czym sytuacja A. C. na tle pozostałych wnioskodawców nie jest szczególna ani wyjątkowa. Pamiętać natomiast należy, że instytucja umorzenia zaległych składek stanowi odstępstwo od obowiązku ich uiszczenia, stosowane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych wypadkach, tak aby nie doszło w odczuciu społeczeństwa do naruszenia zasad sprawiedliwości społecznej, gdyż ciężar uiszczenia zaległych składek w większości przypadków zostałby przerzucony na obywateli, te należności dobrowolnie regulujących. Na zakończenie podnieść trzeba, że organy ustosunkowały się do wszystkich podniesionych przez stronę zarzutów oraz twierdzeń. Podsumowując, w przekonaniu Sądu, w rozważanym przypadku, nie zaistniały żadne powody do eliminacji wydanych decyzji. W związku z czym, wobec bezzasadności skargi, Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.