I SA/Kr 327/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 18 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg D.P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 grudnia 2012r., sygn. akt [...],[...],[...],[...],[...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007, 2008, 2009, 2010, i 2011 rok postanawia: oddalić wniosek skarżącego o ustanowienie doradcy podatkowego Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, w sprawie ze skarg na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 27.12.2012r., sygn. akt [...],[...],[...],[...],[...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007, 2008, 2009, 2010, i 2011r., Z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych dokumentów wynika, że D. P. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną J.P. Prowadzi on działalność gospodarczą, która jak podaje, przynosi mu ok. 2500 zł dochodu miesięcznie. W 2013r. jego przychód z tego tytułu wyniósł 64 497,29 zł. Z kolei J.P. od dnia 25.07.2013r. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. W 2013r. uzyskała ona dochód w wysokości 5 757,64 zł. D.P. określił stan swojego konta na dzień 31.03.2014r. na kwotę 8 050,34 zł, natomiast konta żony na sumę – 529,49 zł. Z uwagi na to, że informacje podane przez skarżącego nie były wystarczające do rozpoznania wniosku o ustanowienie doradcy podatkowego, zarządzeniem referendarza sądowego skarżący, w oparciu o art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został wezwany do uzupełninia wniosku poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów na okoliczność wykazania swojego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, w szczególności poprzez przedłożenie wyciągów z kont bankowych, zarówno osobistych jak i formowych, obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich stan obecny. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca przesłał wyciąg z rachunku nr [...], prowadzonego przez Idea Bank S.A. dla: "D.P.[...]". Z wyciągu tego wynika jednakże, że skarżący ma w tym banku także inny rachunek o nr [...] – prowadzony na osobę fizyczną: D. P. Ponadto przedłożona dokumentacja ujawniła jeszcze dwa inne konta "zewnętrzne", jedno o nr [...], prowadzone na rzecz: "Zakład [...] D.P.", drugie o nr [...], prowadzone na rzecz D.P.. Nadto z przedstawionych informacji wynika, że D.P. wraz z żoną są współwłaścicielami (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska) odrębnej własności lokalu znajdującego się w K. na Osiedlu T. o powierzchni 65,74 m2. Ich miesięczne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego obejmują: czynsz – 550,92 zł, opłatę na fundusz remontowy – 98,61 zł, opłatę za energię elektryczną – 269,63 zł, opłatę za gaz – 225,17 zł. Postanowieniem z dnia 9 maja 2014 r. Referendarz sądowych oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący, mimo wezwania, nie przesłał wszystkich wymaganych dokumentów, istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji finansowej. Pismem datowanym na 4 marca 2014 r. skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Wyjaśnił, że konto o numerze [...] jest jego podstawowym kontem firmowym, na którym gromadzone są wszystkie środki potrzebne do opłacenia rachunków. Skarżący posiada na nim limit debetowy i w ramach zawartej z bankiem umowy obowiązany jest posiadać obroty w ramach kwartału w wysokości około 13.000.00 zł, a zatem, by nie utracić tego limitu obowiązany jest dokonywać wpłat na to konto. Z kolei konto o numerze [...] jest kontem dodatkowym skarżącego w ramach konta firmowego (posiadał on na nim środki jakie otrzymał z banku w ramach kredytu firmowego w wysokości 15.000,00 zł na okres dziesięciu lat). Odnośnie konta o numerze [...] skarżący wyjaśnił, że konto to pozostaje jeszcze aktywne, pomimo faktu, że w przyszłości skarżący zamierza je zamknąć. Obecnie, część jego klientów dokonuje jeszcze wpłat na to konto, gdyż posiadają konta w tym samym banku i dokonują przelewów bez ponoszenia dodatkowych opłat. Środki finansowe z tego konta przelewane są na podstawowe konto firmowe w Idea Banku. Natomiast konto o numerze [...] jego kontem osobistym skarżącego służącym do dokonywania wpłat od klientów. Środki finansowe z tego konta są przelewane na konto firmowe w Idea Banku. Skarżący wyjaśnił, że dokonuje wpłat na to konto, ponieważ oddział Idea Banku, w którym posiada konto firmowe znajduje się przy ulicy S. w K., a oddział banku, w którym posiada konto osobiste znajduje się na jego osiedlu i w związku z powyższym jest mu łatwiej wpłacać na to konto, a następnie dokonywać przelewu na swoje konto firmowe. Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia, skarżący podniósł, że wniesiony sprzeciw jest w pełni usprawiedliwiony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie - p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z uwagi na wniesienie sprzeciwu w terminie, wniosek skarżącego o ustanowienie doradcy podatkowego podlega ponownemu rozpoznaniu. Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z regulacją art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W przedmiotowej sprawie skarżący, odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego, nie przedłożył wszystkich dokumentów o które był wzywany. W szczególności skarżący nie przedstawił wyciągów ze wszystkich posiadanych kont bankowych tj. osobistych i formowych obejmujących operacje finansowe za ostatnie trzy miesiące oraz wskazujące stan obecny. We wniesionym sprzeciwie skarżący wyszczególnił co prawda posiadane konta i opisał ich przeznaczenie, jednakże nie przedstawił wyciągów obrazujących ich stan. Ze znajdującego się w aktach sprawy wyciągu z rachunku nr [...], prowadzonego przez Idea Bank S.A. dla: "D.P. Zakład [...]" wynika tymczasem, że z rachunku skarżącego o nr [...] – w dniach 19.02.2014r. i 23.02.2014 r. przelano na przedmiotowe konto, którego historię wnioskodawca przedłożył, odpowiednio kwoty 1000 zł i 4000 zł (przelewy między rachunkami własnymi). Z kolei z konta o nr [...] , prowadzonego na rzecz: "Zakład [...] ", przelano w dniu 10.02.2014r. na rachunek, którego historię przedłożył wnioskodawca - 1000 zł, natomiast z konta o nr [...], prowadzonego na rzecz D.P., przelano kwotę 2000 zł – dnia 10.02.2014r. i kwotę 1500 zł – dnia 13.02.2014r. Tak więc z samych kont prowadzonych na rzecz D.P. w lutym 2014r. przelano łącznie 8500 zł (1000 zł + 4000 zł + 2000 zł + 1500 zł = 8 500 zł.), natomiast w styczniu 2014r. sumę 9 150 zł (2500 zł + 3000 zł + 2500 zł + 1150 zł = 9 150 zł.) a w grudniu 2013r. kwotę 8 000 zł. (2000 zł + 3000 zł + 3000 zł = 8 000 zł.). Stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej, natomiast ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy do Sądu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2005 r. FZ 60/04 i z dnia 30 listopada 2005 r. II FZ 781/05). Brak udokumentowania przez wnioskodawcę stanu kont, z których dokonano przelewu wskazanych środków, a których wartość jest znaczna, uniemożliwia rzetelną analizę sytuacji majątkowej wnioskodawcy i jego możliwości płatniczych. Podkreślić przy tym należy, że wysokość przelanych środków w lutym 2014r., styczniu 2014r. jak i grudniu 2013r. przekraczała deklarowaną przez skarżącego kwotę dochodu miesięcznego ponad trzykrotnie. Skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, że wykazała przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności (tak Naczelny Sad Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 czerwca 2010r. sygn. akt II FZ 253/2010). Podkreślić w tym miejscu należy, że przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, a zatem wszyscy obywatele. Dlatego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonywania wyboru pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a odstąpieniem od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych wskazanych w art. 84 Konstytucji, czego wyrazem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego jest regulacja zawarta w art. 199 i art. 214 (por. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2005 – LEX). W orzecznictwie sądowym powszechny jest pogląd, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OZ 476/12, wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do Sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Przyznanie stronie prawa pomocy, jako odstępstwo od powyższej zasady, stanowiące swoistą formę dofinansowania jej z budżetu państwa poprzez zapewnienie bezpłatnego udziału w postępowaniu, powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków na pokrycie kosztów tego postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, minimum staranności, jaką powinna się wykazać osoba wnosząca o przyznanie prawa pomocy, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Mając na uwadze powyższe rozważania oraz okoliczności przedmiotowej sprawy, w szczególności brak wskazania stanu trzech kont bankowych posiadanych przez wnioskodawcę, z których dokonywał on następnie przelewów na rachunek, którego historię przedłożył do akt sprawy, stwierdzić należy, że wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony. Skarżący nie wykazał bowiem w sposób wiarygodny, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia mu pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Nadto mając na uwadze, że skarżący osiąga stały miesięczny dochód z prowadzonej działalności gospodarczej nie można, zdaniem Sądu przyjąć, by należał do osób ubogich. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.