I SA/Kr 329/08

Dnia 13 sierpnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2009 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E.N. na postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 lipca 2009 roku oddalającego wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 grudnia 2007 roku Nr: [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok postanawia: oddalić wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej W dniu 25 czerwca 2009 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek E. N. na urzędowym formularzu "PPF", o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych obejmujące zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 grudnia 2007 roku Nr: [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok. Z informacji zawartych we wniosku wynikało, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz trojgiem małoletnich dzieci. Ich miesięczny dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą wynosi 1 683,14 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi mieszkanie o powierzchni 62 m2. Skarżąca nie dysponuje zasobami pieniężnymi, jak również cennymi ruchomościami. Ma na utrzymaniu troje dzieci. Spłaca kredyt mieszkaniowy w wysokości 1 500 zł miesięcznie. Czynsz za mieszkanie wynosi 415,36 zł, do tego dochodzą opłaty za gaz 65 zł, opłaty za wodę 28,05 zł, ogrzewanie 119,66 zł oraz prąd 54 zł Ze względu na przewlekłą chorobę skarżąca ponosi koszty leczenia w wysokości 400 zł oraz koszty leczenia dziecka w wysokości 200 zł. W związku z powyższym skarżąca nie jest w stanie uiścić kwoty wpisu sądowego od skargi kasacyjnej bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Swój miesięczny dochód skarżąca określiła na kwotę 1683,14 zł. Do wniosku skarżąca dołączyła dodatkowe dokumenty, tj.: kopię zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego dochodu w 2008 roku PIT-36, z którego wynika, że skarżąca w 2008 roku, przy przychodzie w kwocie 291 366,89 zł, osiągnęła dochód w kwocie 22 324,73 zł, zaś mąż skarżącej w 2008 roku nie osiągnął żadnych dochodów. W dniu 3 lipca 2009 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie, na mocy którego oddalił wniosek skarżącej o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Orzekający uznał, że nie jest możliwe, aby wydatki rodziny (2782,07 zł) tak znacznie przewyższały jej dochody (1683,14 zł). Budzi to wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń skarżącej. Dodatkowo Orzekający nie dał wiary, że przy tak dużych transakcjach, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca nie posiada rachunku bankowego. Od przedmiotowego postanowienia skarżąca reprezentowana przez doradcę podatkowego wniosła w ustawowym terminie sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w którym domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i zwolnienia skarżącej z kosztów sądowych w zakresie należnego wpisu od skargi kasacyjnej. Skarżąca podniosła, że z przedstawionych przez nią dokumentów wynika, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 02 r., Nr 153 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest zakresie stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Należy zauważyć, również, co niejednokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach, iż zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu regulacja w nim zawarta, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej zgodnie z art. 199 powołanej ustawy, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe. Ponadto podnieść należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi kasacyjnej, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego typu danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Rozpoznając, zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien kierować się właśnie tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, (o którym mowa powyżej), należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, ,,iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych". W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości, iż nie posiada środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skarżąca utrzymuje, że posiada niskie dochody, wynoszące ok. 1683 zł miesięcznie, a jednocześnie sama określiła swoje miesięczne wydatki na kwotę ok. 2782 zł. Okoliczności te sprawiają, że oświadczenie skarżącej o majątku i dochodach jest niewiarygodne, albowiem wynika z niego, że skarżąca nie wskazała źródła dochodów, z którego pozyskuje środki choćby na pokrycie miesięcznych stałych wydatków, nie wspominając o kosztach wyżywienia pięcioosobowej rodziny. Tym bardziej, że skarżąca w swoim sprzeciwie w żaden sposób nie wyjaśniła tych wątpliwości co do prawdziwości swoich oświadczeń, stwierdzając jedynie, że jest osobą osiągającą niskie dochody. Podniesienie w sprzeciwie, że wskazany dochód jest średnim dochodem, gdyż skarżąca nie osiąga jednakowych dochodów z każdym miesiącu, a nawet w niektórych miesiącach osiąga stratę niczego nie dowodzi, wobec tak dużej różnicy między deklarowanym dochodem, a ujawnionymi wydatkami. Wręcz przeciwnie, jeszcze bardziej podważa wiarygodność oświadczeń skarżącej. Należy również zauważyć, że wszczynając spór przed Sądem skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Strona winna, zatem poczynić odpowiednie starania, w celu zabezpieczenia środków finansowych, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. Tym bardziej, że skarżąca skorzystała z częściowego zwolnienia od kosztów w postaci zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.