I SA/Kr 329/13

Dnia 24 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D.P. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 23 kwietnia 2013r. sygn. akt I SA/Kr 329/13 w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych w ½ części w sprawie ze skargi D.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 27 grudnia 2012r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 grudnia 2012r., sygn. akt [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" D.P. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Prowadzi on działalność gospodarczą, która przynosi mu ok. 1500 zł. miesięcznie. W 2012r. jego przychód z tego tytułu wyniósł 68 126,15 zł. Z wyciągu z "eurokonta aktywnego plus" prowadzonego przez Bank Pekao S.A. wynika, że w miesiącu lutym 2013r. (transakcje z 6 lutego 2013r., 7 lutego 2013r. i 14 lutego 2013r.) D.P. dokonał na nie wpłat gotówkowych na łączna kwotę 3 200 zł. (1 300 zł. + 900 zł. + 1000 zł. = 3 200 zł.). J.P. osiąga dochód w wysokości ok. 1000 zł. miesięcznie. W grudniu 2012r. zawarła umowę zlecenia z Uniwersytetem Rolniczym w K. dotyczącą pomocy w pracach administracyjnych w sekretariacie. Umowa opiewa na kwotę 6000 zł. a zlecone prace mają być wykonane do dnia 30.06.2013r. W 2012r. uzyskała ona dochód w wysokości 9 047,72 zł. Małżonkowie są współwłaścicielami odrębnej własności lokalu znajdującego się w Krakowie, o pow. 65,74 m2. Ich miesięczne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego obejmują: opłatę za prąd – 250 zł., opłatę za gaz - 100 zł., opłatę za mieszkanie 600 zł. Ponoszą oni również koszty kredytu w wysokości 813,63 zł. miesięcznie. W tym stanie rzeczy referendarz zwolnił wnioskodawcę od kosztów sądowych w połowie, obliczył bowiem, że wysokość wszystkich kosztów, które strona musi ponieść w toczących się obecnie postępowaniach wynosi 2500 zł i jest niewiele mniejsza od wartości wpływów wnioskodawcy w lutym 2013r. Zdaniem referendarza wnioskodawca jest w stanie zapłacić połowę tej kwoty bez pogorszenia sytuacji życiowej jego rodziny. Od powyższego postanowienia skutecznie wniesiono sprzeciw. Skarżący wskazał w nim, że jest osobą ubogą i nie ma środków na uiszczenie wpisu, co ogranicza konstytucyjne prawo skarżącego do sądu. Podniósł ponadto, że nie można wymagać od niego, by był finansowo przygotowany na prowadzenie postępowania, skoro postępowanie podatkowe zostało zainicjowane przez Prezydenta Miasta K.. Na wezwanie Sądu skarżący oświadczył nadto, że miesięczne wydatki na żywność wynoszą ok. 400 zł, a na lekarstwa 100 zł. Art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. u z 2012r. poz.270 ze zm. dalej- p.p.s.a.) stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 stycznia 2005r. (sygn. akt: FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246§1 p.p.s.a. przysługuje w całości osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w części – gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym (postanowienie NSA z 18 czerwca 2004r., sygn. akt: FZ 165/2004, niepubl.). Z powyższych powodów w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, które w pełni podziela tut. Sąd, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (postanowienie NSA z 22 grudnia 2002r., sygn. akt: OZ 862/04, niepubl.). Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z 24 lipca 2008r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009r. (M.P. Nr 55, poz. 499), od 1 stycznia 2009r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 1.276,00 zł. Ponadto z ugruntowanego już orzecznictwa wynika, iż obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronie bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Wysokość opłaty oceniana jest bowiem w świetle okoliczności faktycznych sprawy, odnoszących się do zdolności skarżącego do jej uiszczenia (por. orzecz. Webb przeciwko Wielkiej Brytanii, skarga nr 9353/81, czy Kreuz I przeciwko Polsce z dnia 19.06.2001 r., skarga nr 28249/95). W ocenie tut. Sądu skarżący wykazał, że zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wskazał, że wraz z małżonką uzyskuje miesięczny dochód w wysokości ok. 2500 zł miesięcznie. Jak wynika z zestawienia wydatków przedłożonego przez skarżącego koszty miesięcznego utrzymania rodziny wynoszą ok. 2300 zł. Jednocześnie Sąd wziął pod uwagę fakt, że w toczących się obecnie sprawach o sygn. akt od I SA/Kr 212/13 – I SA/Kr 216/13, wnioskodawca został zobowiązany do uiszczenia połowy należnych wpisów, tj. w sumie kwoty 250 zł. Biorąc pod uwagę to dodatkowe zobowiązanie, wysokość miesięcznych dochodów wnioskodawcy zostanie zupełnie wyczerpana na pokrycie koniecznych wydatków. W tej zaś sytuacji, uiszczenie nawet części wpisu, który w sprawach o sygn. akt od I SA/Kr 327/13 do I SA/Kr 331/13 wynosi w sumie 2000 zł nie jest zdaniem Sądu możliwe bez pogorszenia sytuacji finansowej rodziny wnioskodawcy. Z wyżej wymienionych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.