I SA/Kr 33/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.B. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 października 2014 r. nr: [...],[...] i [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za kwiecień 2012 r. oraz orzeczenia o od odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wypłat wynagrodzeń dokonanych w miesiącach sierpień - grudzień 2011 r. i kwiecień – grudzień 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R.B., działającego przez pełnomocnika radcę prawnego M.M., o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód wynosi 3.328,44 zł netto i stanowi go wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.466,50 zł i wynagrodzenie z umowy zlecenia w wysokości 1.861,94 zł. Skarżący nie posiada majątku nieruchomego, ani zasobów pieniężnych. Posiada 1 udział w M. Sp. z o.o. o wartości nominalnej 500 zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu wnioskodawca nie otrzymał nigdy jakiegokolwiek wynagrodzenia. Funkcję te sprawował i sprawuje do chwili obecnej całkowicie nieodpłatnie z racji bardzo trudnej sytuacji finansowej w jakiej znajduje się spółka. Na dzień sporządzenia niniejszego wniosku pracodawca skarżącego – M. sp. z o. o. zobowiązany jest do zapłaty na rzecz skarżącego kwotę ponad 460.000 zł netto (ponad 660.000 brutto) za okres ponad 5 lat. Spółka ta reguluje miesięcznie na rzecz skarżącego jedynie kwotę minimalnego wynagrodzenia z uwagi na problemy finansowe, jakie powstały na skutek postępowania Skarbu Państwa - Ministra Skarbu Państwa (wspólnika spółki M sp. z o. o.). Ponadto skarżący otrzymuje wynagrodzenie prowizyjne ze spółki "C" sp. z o. o. z siedzibą w W, co oznacza, iż wynagrodzenie to nie ma stałej wartości ponieważ uzależnione jest od wyników finansowych spółki i różnice w wysokości tego wynagrodzenia mogą sięgać nawet około 30%. Na dzień 12 kwietnia 2016 roku zaległości w wypłacie wynagrodzenia sięgały aż 4 miesięcy. Skarżący podał, że nie jest w stanie pozyskać dodatkowego zatrudnienia. Obowiązki, które obecnie wykonuje pochłaniają dziennie ponad 8 godzin. Jest on bowiem zatrudniony w M sp. z o. o. w pełnym wymiarze czasu pracy i dodatkowo świadczy usługi na rzecz spółki "C" sp. z o. o. Tym samym znalezienie kolejnego źródła utrzymania jest niemożliwe. Powyższe problemy powodują, iż R B nie tylko nie ma możliwości zgromadzenia jakichkolwiek oszczędności. Wnioskodawca nie jest w stanie regulować wszystkich bieżących kosztów utrzymania. Ograniczone środki finansowe jakie otrzymuje, brak regularnej płatności tych należności, olbrzymie zaległości w płatnościach wynagrodzenia, konieczność utrzymania rodziny, w tym wspomaganie chorych rodziców skarżącego, sprawiło, że R B brakowało pieniędzy na utrzymanie i w tym celu zmuszony był zaciągnąć kilka lat temu kredyt odnawialny na kwotę ok. 14.000,00 zł. Korzystanie z tego kredytu wiąże się z koniecznością ponoszenia miesięcznych kosztów jego utrzymania. Pozostałe wydatki skarżącego przedstawiają się następująco: opłata za mieszkanie 400 zł, telefon 85 zł, wyżywienie 350 zł, ubezpieczenie 370 zł, utrzymanie 15-letniego samochodu ok. 150 zł, paliwo 300 zł, odzież 100 zł, kredyty i pożyczki 258,80 zł, utrzymanie syna i żony 1.200 zł. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący przedłożył zaświadczenia pracodawców z dnia 12 kwietnia 2016 roku, zestawienie miesięcznych przychodów i wydatków oraz zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę z dnia 18 listopada 2015 roku. Odnosząc się do wezwania referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy R B oświadczył, że zamieszkuje w T i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Na utrzymanie syna i żony łoży miesięcznie kwotę od 1.000 zł do 1.500 zł w zależności od możliwości finansowych. Nie jest właścicielem jakiejkolwiek nieruchomości, nie prowadzi działalności gospodarczej. Posiada on jeden rachunek bankowy, który jest przedmiotem zajęcia egzekucyjnego. Rachunek ten jest obciążony kredytem odnawialnym. Do pisma skarżący załączył potwierdzenia przelewów bankowych potwierdzających ponoszenie niektórych wydatków. Przedłożył również zaświadczenia z dnia 24 maja 2016 roku o wysokości zaległości w wypłacie jego wynagrodzeń ze spółek "C" sp. z o.o. w W i M. sp. z o.o. w T. oraz zeznanie PIT-37 za 2015 rok. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zaakcentować należy, że zasadność wniosku skarżącego rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi on ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jego aktualne możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania na wnioskodawcy ciąży obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 zł oraz wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 750 zł zgodnie z § 3 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Orzekający wziął pod uwagę fakt, że łącznie ze skargą w niniejszej sprawie R B złożył do tut. Sądu również skargę kasacyjną w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 30/15, a suma kosztów sądowych w tych dwóch sprawach wynosi 1.700 zł (2 x100 zł + 2 x 750 zł). Mając na uwadze przedstawioną sytuację finansową skarżącego, należy stwierdzić, że uiszczenie kosztów sądowych w takiej wysokości przekracza jego aktualne możliwości finansowe. Źródłem utrzymania R. B. jest bowiem wynagrodzenie za pracę w firmie M. Sp. z .o.o w T. wypłacane przez pracodawcę jedynie częściowo (za okres od lutego do kwietnia 2016 roku średnio 1.466,50 zł netto zamiast 5.518,25 zł netto) oraz wynagrodzenie prowizyjne za pracę na podstawie umowy zlecenia w firmie C. Sp. z o.o. w W. wypłacane nieregularnie i nieterminowo (ostatnie wynagrodzenie wypłacone 20 maja 2016 roku w kwocie 1.844,28 zł dotyczyło grudnia 2015 roku). Kwota niewypłaconego skarżącemu wynagrodzenia przez pierwszego z wymienionych pracodawców na dzień 30 kwietnia 2016 roku wynosiła 668.143,05 zł brutto (470.278,47 zł netto), a suma niewypłaconego wynagrodzenia prowizyjnego przez drugiego pracodawcę za okres od stycznia do kwietnia 2016 roku wyniosła łącznie 10.415,77 zł. Wnioskodawca nie jest przy tym w stanie pozyskać dodatkowego zatrudnienia, gdyż aktualnie wykonywane obowiązki pochłaniają czas ponad 8 godzin dziennie. Taka sytuacja zmusiła skarżącego do zaciągnięcia kredytu odnawialnego w wysokości 14 tys. zł na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania rodziny, którego raty musi nadal spłacać. R.B. nie dysponuje żadnymi składnikami majątku nieruchomego, nie posiada oszczędności, ani cennych przedmiotów, które mógłby spieniężyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. Uzyskiwane w miesiącu nieregularne i niewysokie dochody przeznaczane są w całości na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania. W przedstawionej sytuacji poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.