I SA/Kr 335/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 grudnia 2011r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003r. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 grudnia 2011r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów R.D. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem A.D. ur. w 1997r. oraz córką J.D.ur. w 1999r. Dom o pow. 193m2, w którym mieszka wraz z dziećmi jest własnością Grupy Producenckiej "W" sp. z o.o. z siedzibą w W. Faktury za najem wystawiane są na żonę wnioskodawcy – D.D., jako nabywcę tej usługi i opiewają na kwotę 2 952zł za kwartał. R.D. zatrudniony jest w Grupie Producenckiej "W" sp. z o.o. z siedzibą w W. na stanowisku prezesa zarządu, na czas nieokreślony, z wynagrodzeniem 1500 zł brutto miesięcznie (1111,86 zł netto). W 2011r. uzyskał on 16 167,30 zł. dochodu. Posiada 2374 udziały w tej spółce, które jak oświadcza zostały zajęte przez Urząd Skarbowy w D. Jest ponadto właścicielem nieruchomości lokalowej położonej w T. przy ul. S. o pow. 104,1 m2. Nieruchomość obciążona jest: hipoteką umowną zwykłą na rzecz PKO BP S.A. w wysokości 195 000 zł, hipoteką umowną kaucyjną na rzecz PKO BP S.A. na kwotę 50 700 zł, oraz hipoteką przymusową zwykłą w wysokości 1 258 172,86 zł, hipoteką przymusową kaucyjną na kwotę 1 009 411 zł., hipoteką przymusową kaucyjną na kwotę 757 523,80 zł, hipoteką przymusową zwykłą w wysokości 6 857,21 zł na rzecz Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2012r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący podniósł, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, gdyż jednym źródłem utrzymania jego rodziny jest uposażenie, które otrzymuje w związku z pełnionym stanowiskiem w spółce w wysokości minimalnego wynagrodzenia określonego odrębnymi przepisami prawa oraz wynagrodzenie jego żony udokumentowane załączonym do sprzeciwu zeznaniem podatkowym za ubiegły rok. Jak podkreślił, spółka w której pozostaje w zatrudnieniu nie świadczy względem jego samego czy też jego rodzinny żadnych dodatkowych świadczeń. Dodatkowo, posiadane w tej spółce udziały nie przynoszą mu żadnych korzyści, nie może nimi rozporządzać, gdyż są przedmiotem zajęcia w wyniku egzekucji prowadzonej przez Urząd Skarbowy w D., a spółka ostatnimi laty nie wypłaca zysku z dywidendy. Podobnie należący do niego lokal mieszkalny położony przy ul. S. w T. jest obciążony hipotekami, których sumaryczna wartość wielokrotnie przekracza wartość samego lokalu, co oznacza, że praktycznie nie może być on przedmiotem zbycia. Zaznaczono przy tym, że lokal ten obecnie jest niezamieszkały, mieści się w kamienicy wymagającej remontu, a jego posiadanie wiąże się raczej z koniecznością dokonywania dodatkowych nakładów, niż uzyskiwania jakichkolwiek pożytków. Skarżący wyjaśnił, że znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie z dnia 6 kwietnia 2012 r. wydane przez Starostwo Powiatowe w D. stwierdza nieprawdziwe okoliczności, gdyż jak wynika z zaświadczenia Starostwa Powiatowego w D. z dnia 8 maja 2012 r. wnioskodawca nie figuruje w rejestrach posiadaczy pojazdów samochodowych. W sprzeciwie odwołano się również do kategorii minimum socjalnego, wskazując, że zgodnie z wyliczeniami Instytut Pracy i Spraw Socjalnych wskaźnik minimum socjalnego średniorocznie w 2011 r. kształtował się na poziomie 3221,50 zł dla czteroosobowej rodziny, czyli 805,37 zł na osobę. Przyrównując ten wskaźnik do dochodów osiąganych przez jego gospodarstwo domowe wnioskodawca doszedł do przekonania, że dodatkowe obciążenie budżetu domowego o koszty związane prowadzonym postępowaniem przekraczają jego finansowe możliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania(art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z wniosku skarżącego jednoznacznie wynika, iż wnosi on o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a to zwolnienia od kosztów. Zawarta w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulacja prawa pomocy - stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Stwierdzenie przez Sąd sprzeczności w składanych przez stronę wyjaśnieniach oraz przedkładanych dokumentach, a następnie powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie pozwalają na przeniesienie na budżet państwa kosztów sądowych obciążających podatnika. W świetle przytoczonej regulacji oraz powyższych uwag, Sąd uznał, iż okoliczności przedstawione przez skarżącego nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Analiza akt sprawy w konfrontacji z twierdzeniami strony i wskazywanymi przez nią okolicznościami nasuwa wątpliwości dotyczące sytuacji finansowej w jakiej znajduje się wnioskodawca, których istnienie przesądza o odmowie przyznania prawa pomocy, a to mając na względzie spoczywający na skarżącym ciężar dowodowy w tym zakresie. Wprawdzie w związku z wniesionymi do Sądu załącznikami do sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego skarżący udokumentował dochody swej żony oraz w sposób przekonujący zakwestionował poczynione na poprzednim etapie postępowania ustalenia dotyczące stanu posiadania przez niego pojazdów mechanicznych, niemniej jednak w dalszym ciągu znaczna część stanu faktycznego doniosłego prawnie dla wypowiedzenia się w przedmiocie prawa pomocy nie została przez niego ujawniona. Dotyczy to w szczególności okoliczności związanych z wydatkami, jakie obciążają gospodarstwo domowe skarżącego. W niezwykle lakonicznym wniosku o przyznanie prawa pomocy nie odwołano się bowiem do żadnej konkretnej kwoty mogącej zobrazować bieżące koszty utrzymania rodziny. W tej sytuacji wnioskodawca został już uprzednio wezwany do przedłożenia spisu wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami. Odpowiadając na wezwanie skarżący pominął jednak w zupełności tę część żądania, ograniczając się w sformułowanym sprzeciwie jedynie do przywołania abstrakcyjnej kategorii minimum socjalnego, której zastosowanie w warunkach niniejszej sprawy warunkować ma wydanie pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia. Odpowiadając na podniesione w tym względzie argumenty sprzeciwu wyjaśnić należy, że wbrew sugestiom wnioskodawcy niniejsze postępowanie wpadkowe w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie ma charakteru uproszczonego w tym znaczeniu, ze nie może ograniczać się jedynie do prostego zestawienia nieskonkretyzowanych w żaden sposób wielkości liczbowych. Rozumowanie skarżącego kwestionowałoby w istocie obowiązującą regulację prawną kształtu postępowania o przyznanie prawa pomocy, które zakłada w szczególności możliwość żądania od wnioskodawców złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Nakierowane jest ono zatem na stwierdzenie konkretnych okoliczności sprawy, a nie przeprowadzenie zgeneralizowanej oceny właściwej dla grupy osób charakteryzowanych pewnymi cechami. Zadaniem orzecznika jest bowiem zweryfikowanie przywołanych przez wnioskodawcę okoliczności choćby z punktu widzenia niezbędności wydatków składających się na bieżące utrzymanie gospodarstwa domowego. Dokonując oceny możliwości płatniczych strony należy przeprowadzić swoistą symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Powołana przez wnioskodawcę kategoria minimum socjalnego, jakkolwiek niepozbawiona znaczenia dla sprawy może mieć jedynie znaczenie pomocnicze. Co przy tym istotne, w dalszym ciągu wnioskodawca nie wyjaśnił w gruncie rzeczy wszystkich wątpliwości związanych z gospodarstwem domowym, w którym pozostaje. Nie wypowiedział się on bowiem jednoznacznie co do liczby osób je współtworzących, a w szczególności nie sprecyzował, czy do grona tego zalicza się również jego żona, której rozliczenie roczne podatku dochodowego dołączono do sprzeciwu. W formularzu PPF, jako pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał jedynie córkę i syna, gdy jednocześnie koszty wynajmu domu, w którym zamieszkuje ponosi żona. Zrekonstruowana w oparciu o przedstawione przez skarżącego twierdzenia i dokumenty sytuacja majątkowa jawi się zatem w sposób oczywisty jako wyrwana ze znacznie szerszego kontekstu i nie pozwala na realną jej ocenę z punktu widzenia regulacji przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.