I SA/Kr 336/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 9 października 2015r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 grudnia 2014r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne postanawia oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżący P.M. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów i ustanowienia adwokata w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 grudnia 2014r. w przedmiocie odmowy uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. We wniosku o przyznanie prawa pomocy P.M. urodzony w 1980r. oświadczył, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M.M.. W "oświadczeniu o stanie majątkowym, majątku i dochodach" wykazał, że jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na ¼ etatu z wynagrodzeniem w wysokości 420,00 zł miesięcznie. Jednocześnie do wniosku dołączył pismo rozwiązujące umowę o pracę za porozumieniem stron zawartym w dniu 27 lutego 2015r. z pracodawcą "F" ze skutkiem na dzień 28 lutego 2015r. Z informacji o dochodach PIT-11, sporządzonej przez w/w pracodawcę wynika, że wnioskodawca uzyskał w 2014r. przychód w kwocie 5.005,28 zł oraz dochód w kwocie 3.670,28 zł. Małżonka M.M. według oświadczenia skarżącego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 1.400,00 zł. We wniosku podano także miesięczne wydatki rodziny takie jak: czynsz – ok. 500,00 zł, media – ok. 50,00 zł, internet – ok. 60,00 zł, telefon – 150,00 zł, koszty paliwa – ok. 600,00 zł, lekarstwa – ok. 150,00 zł, koszty utrzymania – ok. 600,00 zł. P.M. podał, że nie posiada żadnych nieruchomości i oszczędności, natomiast ma udział we własności samochodu marki SAAB 93. Pismem z dnia 11 maja 2015r. wystosowanym na podstawie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dokumentów enumeratywnie wymienionych w wezwaniu na okoliczność wykazania stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. Mimo upływu zakreślonego terminu skarżący nie przedłożył żadnej dokumentacji. Postanowieniem z dnia 2 lipca 2015r. Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący zarzucił: -naruszenie art. 252 w związku z art. 246 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuznanie wniosku złożonego przez stronę, w sytuacji, gdy strona wykazała brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych i opłaty od skargi, - naruszenie art. 77 § 1 w związku z art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, a w szczególności brak ustosunkowania się do materiału dowodowego przedłożonego przez skarżącego do wcześniejszych pism procesowych. Według skarżącego zostało pominięta jego sytuacja majątkowa, w tym pismo z dnia 5 marca 2015 r., które niewątpliwie wskazywało na istotną niekorzystną zmianę sytuacji materialnej skarżącego. Ponadto zdaniem skarżącego zakreślony 7-dniowy termin na przedłożenie stosownej dokumentacji jest terminem zbyt krótkim, aby realnym było uzyskanie stosownych danych, a nadto pozyskanie niektórych dokumentów wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty, co w jego obecnej sytuacji jest nadmiernym obciążeniem finansowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z wniosku skarżącego wynika, że wnosił on o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Zawarta w przepisach p.p.s.a. regulacja prawa pomocy - stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Stwierdzenie przez Sąd niedokładności i sprzeczności w składanych przez stronę wyjaśnieniach oraz przedkładanych dokumentach, a następnie powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie pozwalają na przeniesienie na budżet państwa kosztów sądowych obciążających skarżącego. Przedstawione przez wnioskodawcę dane, dotyczące jego sytuacji majątkowej zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy są wysoce niepełne i sprzeczne. Przedstawione przez wnioskodawcę miesięczne wydatki na kwotę łączną ok. 2.160,00 zł nie znajdują pokrycia w dochodach jego i małżonki (420,00 zł plus 1.400,00 zł). Przy czym ujawniona sprzeczność niewątpliwie pogłębiła się w związku z rozwiązaniem z dniem 28 lutego 2015r. umowy o pracę. Skarżący nie podjął nawet próby jej wyjaśnienia. Należy wskazać, że ponoszone przez wnioskodawcę wydatki w konfrontacji z dochodami, zawsze są nieodzownym elementem analizy zebranego materiału, w ramach wpadkowego postępowania o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2005r. , sygn. akt FZ 579/04). Zatem zasadnie został skarżący wezwany do uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie określonych dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych skarżącego. Z nałożonego obowiązku skarżący nie wywiązał się i nie przesłał żadnego wymienionego w wezwaniu dokumentu. Zwrócić należy uwagę, że Sąd, aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze skarżącego musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jego sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak, aby Sąd orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie, sprzeczne lub niepełne dane skutecznie uniemożliwiają taką analizę. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. Zrekonstruowana w oparciu o przedstawione przez skarżącego twierdzenia sytuacja majątkowa jawi się zatem w sposób oczywisty jako wyrwana ze znacznie szerszego kontekstu i nie pozwala na realną jej ocenę z punktu widzenia regulacji przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd nie podzielił wyjaśnień skarżącego uzasadniających jego zdaniem niedostarczenie dokumentacji określonej w wezwaniu z dnia 11 maja 2015r. W ocenie Sądu dla sporządzenia (np. spisu miesięcznych wydatków rodziny i dołączenia do niego rachunków dokumentujących bieżące wydatki, bądź oświadczenia określającego czyja własnością jest lokal mieszkalny), jak również pozyskania zdecydowanej większości dokumentów termin 7-dniowy był terminem wystarczającym. Ponadto w przypadku wystąpienia uzasadnionych przeszkód w uzyskaniu dokumentów skarżący mógł zwrócić się do Sądu o przedłużenie wyznaczonego terminu. Jeżeli nawet pozyskanie niektórych, jak stwierdził skarżący, dokumentów wymagało uiszczenia opłaty, to przekazanie pozostałych dokumentów nie wiązało się z jakimkolwiek obciążeniem finansowym. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia